
Gà lôi lam mào trắng - Ảnh: Petr Hamerník/Prague Zoo
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) đã được xem là mất tích tại miền Trung Việt Nam suốt nhiều thập kỷ: lần ghi nhận cuối cùng vào năm 2000.
Tuy nhiên tại nhiều vườn thú ở châu Âu, gà lôi lam mào trắng được nuôi dưỡng trên 100 năm qua và đã tạo ra một quần thể đủ lớn, khỏe mạnh để chuyển về Việt Nam, nhằm tái thả ra môi trường hoang dã.
Gà lôi lam mào trắng đã về đến Việt Nam
Ngày 12-5, 20 con gà lôi lam mào trắng được chuyển từ Vườn thú Berlin về Việt Nam. Theo vườn thú này, những cặp gà này sẽ được chăm sóc ban đầu tại Vinpearl Safari Phú Quốc (Kiên Giang).
"Tại Vinpearl Safari Phú Quốc, chúng tôi xác định vai trò của mình là xây dựng một trung tâm khu vực vững mạnh cho gà lôi lam mào trắng. Thông qua một trung tâm nhân giống an toàn tại Việt Nam, chúng tôi giảm thiểu rủi ro, tăng cường khả năng thích ứng và tạo điều kiện cần thiết cho sự phục hồi lâu dài của loài trong tự nhiên", ông Lưu Chí Hiếu - Giám đốc Vinpearl Safari Phú Quốc - cho biết.
Sau đó một phần sẽ ở lại đây, phần còn lại được chuyển đến trung tâm nhân giống tại xã Kim Ngân (Quảng Trị), do Việt Nature vận hành. Đây là cơ sở đầu tiên tại Việt Nam kết hợp nhân giống, nghiên cứu và giáo dục môi trường, đồng thời gắn kết cộng đồng địa phương.

20 con gà lôi lam mào trắng đầu tiên đã được vận chuyển về Việt Nam - Ảnh: Việt Nature
Những con non đầu tiên sẽ nở tại vùng phân bố lịch sử
Dãy chuồng nuôi tại đây đã hoàn thành, gồm 8 chuồng sinh sản, 16 chuồng nuôi giữ. Các chuồng sinh sản dài 10m, rộng 5m và cao từ 2,5m đến 3m. Bên trong các chuồng này có một khu vực 5 x 2,5m có thể tách riêng.
Các chuồng nuôi giữ dài 6m, rộng 2,5m và cao từ 2,5m đến 3m. Gà lôi lam mào trắng sẽ được vận chuyển về đây và chăm sóc trong các khu chuồng này trong thời gian tới.
Bên trong các chuồng nuôi đã được trồng cây xanh, tạo môi trường gần tương tự ngoài thiên nhiên.

Gà lôi lam mào trắng tại Berlin - Ảnh: Jon Juarez/Tierpark Berlin
Đây sẽ là lần đầu tiên kể từ lần ghi nhận cuối cùng vào năm 2000, loài gà lôi lam mào trắng Việt Nam xuất hiện trở lại trong vùng phân bố lịch sử của mình, dù là trong điều kiện nuôi nhốt.
Nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, không lâu sau đó những con non đầu tiên sẽ được ấp nở tại trung tâm - một điều chưa từng xảy ra trong các chuồng nuôi tại Việt Nam.
Cùng với đó các khu vực tái thả được chuẩn bị, và khi quần thể nuôi giữ tại Việt Nam cho phép, các đợt thả thử nghiệm đầu tiên sẽ được lên kế hoạch.
Những giai đoạn đầy kỳ vọng đang ở phía trước.
Việc đưa gà lôi lam mào trắng trở lại Việt Nam được xem là một cột mốc quan trọng, nhưng chỉ là mở đầu cho một giai đoạn đầy thử thách mới.
Sau khi các bước trên được tiến hành kỹ lưỡng thì việc tái thả gà lôi lam mào trắng ra môi trường bán hoang dã hoặc tự nhiên mới được tính đến.

Những con gà lôi lam mào trắng sẽ xuất hiện trở lại ở vùng phân bố lịch sử, dù là trong điều kiện nuôi nhốt - Ảnh: Jon Juarez/Tierpark Berlin
Từ năm 2012, gà lôi lam mào trắng được Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) xếp vào nhóm "cực kỳ nguy cấp". Đến năm 2024, loài tiếp tục được gán trạng thái "Possibly Extinct in the Wild" (có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên), một trạng thái đặc biệt dành cho các loài nhiều khả năng không còn tồn tại trong môi trường tự nhiên.
