328 thí sinh Chuyên Tuyên Quang có điểm thi bất thường: Quyền lợi sẽ được xử lý trước giờ lọc ảo 4/8 ra sao?

Chỉ còn ít ngày trước mốc lọc ảo xét tuyển đại học 4/8, vụ việc bất thường tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang đang đặt ra bài toán chưa có tiền lệ.

328 thí sinh tại Chuyên Tuyên Quang: Hướng xử lý nào trước ngày lọc ảo xét tuyển đại học 4/8 cận kề?

Thầy Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Bắc Giang cho rằng, mọi phương án đưa ra cần phải đảm bảo ba yếu tố: Thượng tôn pháp luật; Bảo đảm công bằng cho toàn bộ thí sinh; Nhân văn với những học sinh chưa được chứng minh là có lỗi.

Vụ việc tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang đang đặt ra một tình huống đặc biệt phức tạp đối với công tác thi và tuyển sinh đại học. Một mặt, tính chính xác và độ tin cậy của kết quả thi cần tiếp tục được cơ quan có thẩm quyền điều tra, xác minh. Mặt khác, tiến độ tuyển sinh đại học không thể kéo dài vô thời hạn, bởi quyền lợi của rất nhiều thí sinh và kế hoạch tuyển sinh của các trường đều phụ thuộc vào các mốc thời gian chung.

Theo thầy Hiền, cần tách tạm thời 328 thí sinh khỏi hệ thống lọc ảo, giữ nguyên số chỉ tiêu xét tuyển hiện có.

Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Ảnh: Mùa Xuân

Khi kết quả thi của một nhóm thí sinh vẫn đang trong quá trình xác minh, việc tạm thời chưa sử dụng những kết quả này trong hệ thống lọc ảo có thể được coi là một biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế phát sinh thêm hệ quả. Cần phân biệt rõ: tách khỏi hệ thống lọc ảo không đồng nghĩa với việc kết luận cả 328 thí sinh đều gian lận. Đây chỉ là việc tạm hoãn sử dụng một nhóm dữ liệu mà độ tin cậy pháp lý và chuyên môn chưa được xác định đầy đủ.

Nếu các kết quả này vẫn được đưa vào xét tuyển và sau đó phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ, hệ quả có thể ảnh hưởng không chỉ đến 328 thí sinh mà còn tới điểm chuẩn, danh sách trúng tuyển, chỉ tiêu của các trường đại học và quyền lợi của những thí sinh khác. Ngược lại, việc tạm thời tách nhóm thí sinh này cũng cần đi kèm với một cam kết rõ ràng rằng quyền đăng ký xét tuyển và cơ hội học tập của các em sẽ được xem xét bằng một cơ chế tiếp theo, sau khi có đủ căn cứ.

Xử lý tiếp theo thế nào với 328 thí sinh?

"Đây rõ ràng là một việc cực kỳ phức tạp và khó khăn khi thách thức là xác định rõ hành vi và mức độ liên quan của từng cá nhân", thầy Hiền bày tỏ.

Thầy Hiền cũng đưa ra phương án là hủy kết quả thi có liên quan của 328 thí sinh, thi lại vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027.

Tuy nhiên, phương án này cũng có thể tạo ra hậu quả đáng kể đối với những thí sinh không tham gia, không sử dụng thông tin trái quy chế hoặc không đủ khả năng phản ứng trước một tình huống bất thường do người lớn tạo ra. Nếu chỉ hủy kết quả mà không có cơ chế khắc phục, các em có thể mất cơ hội xét tuyển trong năm nay dù trách nhiệm cá nhân chưa được chứng minh.

Phương án 2 là tổ chức thi lại và xét tuyển thẳng bằng chỉ tiêu bổ sung. Ưu điểm của phương án này là tạo ra một cơ hội đánh giá lại năng lực bằng dữ liệu mới, thay vì tiếp tục sử dụng kết quả đang bị nghi ngờ hoặc hủy bỏ hoàn toàn cơ hội của các thí sinh, và không ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh khác. Về bản chất, đây là một biện pháp tạo lập lại kết quả khảo thí trong trường hợp kết quả ban đầu không còn đủ độ tin cậy để sử dụng.

"Dù là phương án nào thì chúng ta cần xử lý nhân văn nhất có thể với học sinh. Nhân văn không phải là bỏ qua sai phạm. Nhân văn là không để học sinh phải gánh chịu hậu quả suốt cuộc đời chỉ vì hệ thống mà người lớn đã không làm tròn trách nhiệm của mình", thầy Hiền nhấn mạnh.

Ông Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GDĐT cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là mọi phương án xử lý đều phải dựa trên kết luận của cơ quan điều tra và tuân thủ đúng quy chế tuyển sinh.

Đối với băn khoăn nhóm thí sinh này có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác, ông Khuyến cho rằng Bộ GDĐT cần tính toán phương án kỹ thuật phù hợp. "Nếu sau này phải loại một số thí sinh thì Bộ có thể cho phép các trường tuyển bổ sung số lượng tương ứng, tức phần chỉ tiêu này không tính vào tổng chỉ tiêu chính thức của trường. Như vậy vừa bảo đảm quyền lợi của các thí sinh khác, vừa không làm ảnh hưởng đến quá trình tuyển sinh", ông Khuyến đề xuất.

Các trường đại học cần phối hợp chặt chẽ trong công tác xét tuyển

TS Sái Công Hồng, chuyên gia về khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục cho rằng đây là bài toán rất khó bởi nếu xử lý cực đoan theo bất kỳ hướng nào cũng có thể dẫn đến hệ quả không mong muốn.

TS Sái Công Hồng đề xuất tạm thời tách nhóm thí sinh này khỏi quy trình xét tuyển chung, trong khi các trường đại học vẫn tiếp tục xét tuyển bình thường đối với các thí sinh còn lại. Riêng nhóm 328 thí sinh sẽ được đưa vào diện xét tuyển có điều kiện hoặc xét tuyển riêng sau khi có kết luận chính thức của cơ quan điều tra.

Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GDĐT, thông tin trong thời gian chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền, việc đăng ký xét tuyển của các thí sinh tại điểm thi này không làm ảnh hưởng đến thí sinh khác. Bộ GDĐT cũng lưu ý các trường đại học cần phối hợp chặt chẽ trong công tác xét tuyển, có cơ chế để không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác.

Khi có kết luận chính thức trong quá trình rà soát hồ sơ đăng ký, xét tuyển, lọc ảo mà phát hiện người vi phạm đều bị xử lý nghiêm; kết quả không hợp lệ không thể được sử dụng làm căn cứ công nhận trúng tuyển; đồng thời phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của những thí sinh không vi phạm. 

Trường hợp vi phạm đã trúng tuyển hoặc đang theo học đại học cũng vẫn bị xử lý theo pháp luật.

"Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thường xuyên theo dõi, chỉ đạo, trong đó nhấn mạnh việc xử lý phải bảo đảm đồng thời hai nguyên tắc: giữ nghiêm kỷ cương, bảo đảm sự nghiêm minh, công bằng của kỳ thi; đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thí sinh theo đúng quy định của pháp luật", ông Thảo cho hay.

Trước đó, tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có 328 thí sinh, trong đó có 6 thí sinh tự do, nhưng có tới 147 bài thi môn Toán đạt điểm 10, chiếm hơn 95% số điểm 10 môn này của toàn tỉnh. Kết quả trên được đánh giá là bất thường so với tương quan chất lượng giáo dục của tỉnh này nhiều năm qua. Ngoài 147 điểm 10, nhóm thí sinh có số báo danh gần nhau hầu hết đạt điểm cao, chỉ 3 thí sinh dưới 8 điểm.

Trước thông tin trên, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định vụ việc vi phạm quy chế Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tính nghiêm minh, công bằng của kỳ thi và tác động rất tiêu cực đến uy tín của ngành giáo dục và niềm tin của xã hội.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, để có đủ cơ sở xử lý vụ việc một cách đúng pháp luật, khách quan, nghiêm minh thì phải đảm bảo các nguyên tắc sau.

Thứ nhất, phải xác minh đầy đủ, khách quan, bản chất của vụ việc; bảo đảm công bằng, công khai, đúng quy định của pháp luật.

Thứ hai, phải xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân có sai phạm theo đúng quy định của pháp luật. Trong đó phân hóa rõ vai trò trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng tổ chức và cá nhân.

Thứ ba, phương án xử lý đề xuất theo thẩm quyền và phải theo đúng quy chế thi, quy định của pháp luật có liên quan; bảo đảm tính nhân văn trong giáo dục, quyền lợi chính đáng, hợp pháp của các thí sinh theo quy định. Đồng thời phải giữ nghiêm kỷ cương, công bằng và uy tín kỳ thi.

Thủ tướng giao Bộ GDĐT, Bộ Công an, UBND tỉnh Tuyên Quang theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục khẩn trương thực hiện quyết liệt, nghiêm túc các chỉ đạo.