'Bảo dưỡng xe máy giúp giảm tới 90% khí thải'

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng kiểm định khí thải là quy trình thông thường trong sử dụng xe máy, trong đó việc bảo dưỡng có thể giúp giảm tới 90% khí thải.

Kiểm định khí thải xe máy là một trong những giải pháp cho bài toán lớn về ô nhiễm không khí đô thị. Tháng trước, Thủ tướng ban hành Quyết định 13 quy định lộ trình kiểm định khí thải xe máy tại các thành phố lớn. Trong đó, việc kiểm định tại Hà Nội và TP HCM bắt đầu từ tháng 7/2027.

Chia sẻ tại hội thảo "Di chuyển, trí tuệ nhân tạo và xã hội" ngày 21/5, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), giải thích cơ chế kiểm định không nhằm thải loại xe không đạt khí thải. Các xe không đạt có thể được bảo dưỡng.

Bảo dưỡng định kỳ là khuyến nghị của các nhà sản xuất. Tuy nhiên, ông Tuấn nêu thực tế nhiều người dân không có thói quen này, khiến khí thải vượt ngưỡng. "Theo nghiên cứu, đa phần xe sau bảo dưỡng giảm được 70-80% khí thải, nhiều xe giảm tới 90%", ông nói. Thói quen này sẽ giúp giảm lượng khí thải từ gần 7 triệu xe máy tại Hà Nội, và hơn 70 triệu xe trên toàn quốc.

Lộ trình thực thi theo hướng "nới xe cũ, siết xe mới". Theo quy định, tiêu chuẩn khí thải xe máy được áp dụng theo niên hạn. Xe môtô (dung tích xi lanh trên 50 cm3) sản xuất hoặc nhập khẩu trong 2008-2016 áp dụng mức 2. Trong khi đó, xe máy dung tích dưới mức trên, sản xuất trước năm 2016, áp dụng mức 1.

Theo Thông tư 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ bao gồm 4 mức giá trị cho phép đối với từng thông số hydrocacbon (HC), cacbon monoxit (CO). Trong đó, mức 1 có nồng độ CO 4,5%, HC 1.500 ppm (động cơ 4 kỳ) trong khí thải. Với mức 2, các chỉ số này lần lượt là 4,5% (tương đương mức 1) và 1.200 ppm. Ở mức 3, thông số là 3,5% và 1.100 ppm. Riêng mức 4, nồng độ CO giảm mạnh về 2%, HC còn 1.000 ppm.

Từ năm 2028, các loại xe máy tham gia giao thông tại Hà Nội và TP HCM phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 2 trở lên.

Lộ trình kiểm định khí thải được đặt ra nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hạn chế tối đa tác động tiêu cực của khí thải xe máy lên sức khỏe người dân. Cùng với đó, việc này giúp giảm thiểu và hạn chế phát thải từ phương tiện cá nhân, từng bước loại bỏ xe cũ nát, lạc hậu, đồng thời góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của Việt Nam vào năm 2050.

Theo các nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguồn chính phát thải ở Hà Nội và TP HCM là giao thông và xây dựng. Tại Hà Nội, ông Tuấn cho biết mức độ ô nhiễm không khí đã vượt ngưỡng nhiều năm. "Để giải quyết bài toán lớn, chúng ta cũng cần tập trung vào những giải pháp lớn", ông nói.

Các phương tiện giao thông trên quốc lộ 1 ở cửa ngõ miền Tây TP HCM, ngày 3/5/2023. Ảnh: Thanh Tùng

Giải pháp lớn tiếp theo mà ông Tuấn nêu là chuyển đổi xe điện. Tuy nhiên, giải pháp này còn vướng ở hạ tầng trạm sạc, cùng hệ sinh thái bảo trì, bảo dưỡng. Bà Nguyễn Thị Nhật Hạ, Giám đốc Thị trường Việt Nam của nền tảng kết nối trạm sạc Votality Pte, nêu thị trường trạm sạc Việt Nam còn mang tính phân mảnh.

Mức độ tăng trưởng xe điện chủ yếu thúc đẩy bởi một doanh nghiệp đứng đầu, với hệ sinh thái đóng, không chia sẻ trạm sạc. Do đó, hệ sinh thái xe điện Việt Nam được coi như đang trong giai đoạn sơ khai, nhà đầu tư còn ngần ngại vì chưa thể đánh giá mức độ thành công trên diện rộng.

Điện hóa giao thông là lựa chọn của nhiều quốc gia trong khu vực. Singapore là thị trường tham vọng nhất, hướng tới loại bỏ xe xăng vào năm 2030. Họ cấp một khoản ưu đãi cho người mua xe, đồng thời tích hợp trạm sạc tại các khu nhà ở. Indonesia hướng tới xây dựng ngành sản xuất pin trong nước. Còn Malaysia vẫn ở giai đoạn xây dựng nền tảng ban đầu.

Ông Erlanggasakti Putra, chuyên gia Viện Nghiên cứu Công nghệ vì Cộng đồng (TFGI), khuyến nghị các quốc gia cần cân bằng tốc độ chuyển đổi giữa nguồn cung điện, công suất lưới và bù đắp chi phí mua xe ban đầu cho người dân. Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp các nhà hoạch định chính sách mô hình hóa những đánh đổi phức tạp này, đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra cân bằng mức ngân sách hộ gia đình và duy trì tính ổn định của lưới điện.

Thông tin thị trường Xem thêm