Ăn gì giúp kiểm soát tình trạng tăng acid uric?

Chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm giàu purin, uống đủ nước và duy trì lối sống lành mạnh giúp kiểm soát acid uric, ngăn ngừa cơn gout hiệu quả.

Acid uric là sản phẩm được tạo ra trong quá trình cơ thể phân hủy purin - một chất có trong tế bào của cơ thể và nhiều loại thực phẩm. Bình thường, acid uric được đào thải chủ yếu qua thận. Khi lượng acid uric được tạo ra nhiều hơn khả năng đào thải, nồng độ acid uric trong máu sẽ tăng lên, gọi là tăng acid uric máu.

Ở nhiều người, tăng acid uric máu không gây triệu chứng. Tuy nhiên, nếu nồng độ acid uric duy trì ở mức cao, các tinh thể urat có thể hình thành và lắng đọng tại khớp, gây bệnh gút, hoặc liên quan đến sự hình thành sỏi uric tại đường tiết niệu. Tăng acid uric máu cũng thường đi kèm với thừa cân, tăng huyết áp, bệnh tim mạch và bệnh thận mạn. Tuy nhiên, mối liên quan này không đồng nghĩa acid uric là nguyên nhân trực tiếp gây ra tất cả các bệnh lý trên.

BS.CK1 Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3 cho biết bên cạnh thuốc điều trị nếu có chỉ định, chế độ ăn hợp lý góp phần kiểm soát acid uric, duy trì cân nặng và giảm nguy cơ xuất hiện cơn gout.

Hạn chế nhiều hoặc tránh

Những thực phẩm và đồ uống sau có thể làm tăng acid uric hoặc ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe chuyển hóa:

• Nội tạng động vật.
• Cá cơm, cá mòi, cá trích, một số loại cá thu.
• Trứng cá.
• Một số loại hải sản giàu purin, đặc biệt là động vật có vỏ.
• Rượu, bia.
• Nước ngọt có đường, nước tăng lực và các đồ uống chứa nhiều fructose.

Ăn vừa phải

Không cần kiêng hoàn toàn nhưng nên kiểm soát khẩu phần:

• Thịt bò, thịt lợn, thịt gà, vịt và các loại thịt thú rừng.
• Các loại cá và hải sản khác.
• Thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội.

Nên ưu tiên chế biến bằng cách luộc, hấp, kho hoặc áp chảo ít dầu. Hạn chế các món chiên, xào nhiều dầu mỡ để kiểm soát cân nặng và bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Trứng là một trong những thực phẩm phù hợp với chế độ ăn của người tăng acid uric máu. Ảnh: Bùi Thủy

Nên ưu tiên

Đây là những thực phẩm phù hợp với chế độ ăn của người tăng acid uric máu:

- Rau xanh và các loại rau củ.

- Trái cây tươi nguyên quả như táo, chuối, ổi, cam, bưởi, nho hoặc cherry; hạn chế nước ép và trái cây có thêm đường.

- Sữa ít béo hoặc tách béo và các sản phẩm từ sữa.

- Trứng.

- Đậu phụ, đậu nành, các loại đậu và các loại hạt.

- Ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, bắp.

- Dầu ôliu và các loại dầu thực vật, sử dụng với lượng hợp lý.

Đậu, đậu phụ, nấm, măng tây và một số loại rau có thể chứa purin nhưng thường không cần kiêng chỉ vì lý do này. Người bệnh nên ưu tiên một chế độ ăn đa dạng, cân đối thay vì loại bỏ quá nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

Uống đủ nước

Nhiều người trưởng thành có thể duy trì khoảng 2-3 lít tổng lượng dịch mỗi ngày nếu không có chống chỉ định. Nhu cầu thực tế còn phụ thuộc vào thể trạng, mức vận động, thời tiết và bệnh lý đi kèm.

Người mắc bệnh thận, suy tim, bệnh gan, phù hoặc đang được yêu cầu hạn chế dịch cần uống theo lượng do bác sĩ hướng dẫn, không tự áp dụng mức 2-3 lít mỗi ngày.

Thay đổi lối sống

Ngoài chế độ ăn, người bệnh nên:

• Duy trì cân nặng hợp lý; nếu cần giảm cân, nên giảm từ từ.
• Tập luyện đều đặn, hướng đến ít nhất 150 phút vận động thể lực mức độ vừa mỗi tuần nếu tình trạng sức khỏe cho phép.
• Hạn chế rượu bia, nước ngọt và đồ uống có nhiều đường.
• Không nhịn đói kéo dài hoặc giảm cân quá nhanh.
• Không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc đang sử dụng.
• Tuân thủ điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Ngoài ra, bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và cân nhắc xét nghiệm nếu thuộc một trong các nhóm sau:

• Đau khớp đột ngột, dữ dội, kèm sưng, nóng hoặc đỏ, đặc biệt tại khớp ngón chân cái, nghi ngờ bệnh gút.
• Đã được chẩn đoán bệnh gút và cần theo dõi điều trị.
• Có tiền sử sỏi tiết niệu tái phát hoặc nghi ngờ sỏi uric.
• Mắc bệnh thận mạn.
• Thừa cân, béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc hội chứng chuyển hóa, đặc biệt khi có nhiều yếu tố nguy cơ đi kèm.
• Đang sử dụng một số thuốc có thể làm tăng acid uric máu, chẳng hạn thuốc lợi tiểu, và được bác sĩ chỉ định theo dõi.
• Đang hoặc chuẩn bị điều trị hóa chất, xạ trị hay có bệnh lý làm tăng nguy cơ ly giải tế bào nhanh.

Không phải tất cả người tăng acid uric máu đều cần dùng thuốc hạ acid uric. Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh gout, mức acid uric, chức năng thận, tình trạng sỏi tiết niệu và các bệnh lý đi kèm.

Thực tế, tăng acid uric máu là yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh gout, nhưng không phải người có acid uric cao nào cũng sẽ mắc bệnh. Tình trạng này cũng liên quan đến sỏi tiết niệu và thường đi kèm với bệnh thận mạn, tăng huyết áp hoặc các vấn đề chuyển hóa.

Chế độ ăn cân đối, duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn và điều trị đúng chỉ định sẽ góp phần kiểm soát acid uric, giảm nguy cơ xuất hiện cơn gout và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Mỹ Ý