Ăn thịt chuột đồng, vì sao nhiều ngày sau mới xuất hiện triệu chứng ngộ độc?

Lý do ăn thịt chuột đồng có thể gây ngộ độc?

Vừa qua, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) đã tiếp nhận 3 chị em 7 - 10 tuổi bị rối loạn đông máu sau 1 tuần ăn thịt chuột đồng. Đến ngày thứ 7, các trẻ đau bụng, nôn ói, tiêu chảy và xuất hiện nhiều vết bầm; riêng em út có biểu hiện xuất huyết nặng. Bác sĩ chẩn đoán các trẻ nghi ngộ độc thuốc diệt chuột nhóm siêu warfarin.

Thạc sĩ - bác sĩ Mai Hồ Duy, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết bản thân thịt chuột đồng không mặc nhiên chứa độc. Nguy cơ chủ yếu đến từ hóa chất mà chuột đã ăn phải, mầm bệnh có trong con vật hoặc quá trình giết mổ, chế biến và bảo quản không bảo đảm vệ sinh.

Bản thân thịt chuột đồng không mặc nhiên chứa độc, nguy cơ chủ yếu đến từ hóa chất mà chuột đã ăn phải

ẢNH: L.C TẠO BỞI GPT

Đáng lưu ý nhất là khả năng chuột ăn phải bả diệt chuột trên đồng ruộng. Một số thuốc diệt chuột chống đông thế hệ mới như brodifacoum, bromadiolone hoặc difenacoum có độc tính cao, tồn lưu lâu trong cơ thể động vật và tập trung nhiều ở gan. Vì vậy, người ăn phải con vật nhiễm độc, nhất là ăn cả nội tạng, có nguy cơ phơi nhiễm thứ phát. Tuy nhiên, để xác định nguyên nhân trong từng vụ việc vẫn cần dựa vào bệnh sử, biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm độc chất, không thể chỉ suy đoán từ món ăn.

"Chuột hoang dã cũng có thể mang vi khuẩn, ký sinh trùng và nhiều tác nhân gây bệnh. Quá trình làm thịt có thể khiến thịt bị nhiễm bẩn từ nội tạng. Nếu không được nấu chín hoặc bảo quản đúng cách, người ăn có nguy cơ mắc bệnh truyền qua thực phẩm. Tuyệt đối không ăn thịt chuột nhà, chuột cống", bác sĩ Duy nhấn mạnh.

Vì sao nhiều ngày sau mới xuất hiện triệu chứng?

Nếu xét nghiệm cho thấy người bệnh bị rối loạn đông máu và nghi ngờ nguyên nhân do thuốc diệt chuột chống đông máu (siêu warfarin) thì việc triệu chứng xuất hiện sau nhiều ngày là phù hợp với cơ chế tác động của nhóm chất này.

"Do siêu warfarin tích lũy và tác động từ từ, triệu chứng ngộ độc có thể xuất hiện muộn sau nhiều ngày", bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, chia sẻ.

Cùng quan điểm, bác sĩ Mai Hồ Duy cho biết thời gian nhiều ngày mới xuất hiện triệu chứng ngộ độc là do tác động đặc trưng của thuốc diệt chuột thế hệ mới thuộc nhóm chống đông máu (kháng vitamin K/siêu warfarin).

Chuột có thể ăn phải bả

ẢNH MINH HỌA: L.C TẠO BỞI GPT

Khi ăn phải chuột đồng tích tụ loại chất độc này, độc tố không gây phát bệnh lập tức mà cần thời gian để phát tác theo cơ chế sinh học:

Cơ chế hoạt động chậm: Chất siêu warfarin không phá hủy trực tiếp các cơ quan ngay khi vào cơ thể. Thay vào đó, nó âm thầm ức chế quá trình tổng hợp các yếu tố đông máu ở gan (thông qua việc ngăn chặn vitamin K).

Thời gian cạn kiệt yếu tố đông máu: Trong 1 - 3 ngày đầu, cơ thể vẫn còn dự trữ sẵn các yếu tố đông máu đã sản xuất trước đó nên người ăn vẫn hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, qua nhiều ngày ăn tiếp xúc với chất độc (hoặc độc tố bắt đầu tích tụ đủ ngưỡng), các yếu tố đông máu có sẵn bị tiêu thụ hết. Lúc này, cơ thể không thể tự sản xuất thêm, dẫn đến hiện tượng máu không thể đông.

Bộc phát triệu chứng muộn: Đến khoảng ngày thứ 5 - 7, khi lượng yếu tố đông máu suy giảm trầm trọng, các vi mạch máu trong cơ thể bắt đầu tự vỡ ra do các va chạm/hoạt động thường ngày mà không thể tự cầm. Người bệnh lúc này mới bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bầm tím da, chảy máu chân răng, nôn ra máu, tiểu ra máu, xuất huyết nội tạng …

Đặc tính độc tích tụ (tích lũy liều): Nếu ăn thịt chuột đồng liên tục trong nhiều ngày, lượng độc tố siêu warfarin (có đặc tính bám rất chặt vào mô và tồn tại nhiều tuần) sẽ tích tụ dồn dập. Đến ngày thứ 7, độc tính vượt ngưỡng chịu đựng của cơ thể làm bộc phát ngộ độc cấp tính.