Ba trường đầu tiên đăng kí trở thành đại học tinh hoa

Hôm nay 10/8, Bộ GD&ĐT phối hợp cùng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức Hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chiến lược phát triển giáo dục đại học và Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học”.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: UET

Tạo đột phá

Trong đó, hệ thống sẽ phân nhóm 3–5 đại học tinh hoa thực hiện chiến lược quốc gia và 25–30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm thực hiện chiến lược vùng, ngành. Việc phát triển mô hình đại học tinh hoa không nhằm thay thế đại học đại chúng, mà đóng vai trò làm hạt nhân dẫn dắt, tạo động lực nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh cho toàn hệ thống.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về quan niệm, tiêu chí lựa chọn và bộ chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI) phù hợp với sứ mạng của từng cơ sở.

Về nguồn lực, đầu tư công sẽ tập trung vào các nhiệm vụ mang tính dẫn dắt như đào tạo tiến sĩ, nhân lực công nghệ chiến lược, xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm và 20 - 25 trung tâm xuất sắc cấp quốc gia, 10 trung tâm xuất sắc cấp quốc tế.

Về nhân sự và đào tạo, ngành giáo dục sẽ xây dựng cơ chế đặc thù để thu hút giáo sư đầu ngành, nhà khoa học xuất sắc, chuyên gia quốc tế; triển khai các chương trình đào tạo tài năng gắn liền với nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực kĩ thuật then chốt và khoa học cơ bản.

Bên cạnh đó, hội thảo nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số, đào tạo tài năng STEM, đào tạo chuyên sâu và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời nâng cấp hạ tầng số và tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu. Các giải pháp về tăng cường hợp tác giữa đại học với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, địa phương, nâng cao tự chủ đi đôi với trách nhiệm giải trình và đẩy mạnh quốc tế hóa cũng được trao đổi sâu rộng.

Hội thảo không chỉ dừng lại ở thảo luận chính sách mà là bước khởi động trực tiếp để triển khai Chiến lược ngay trước thềm khai giảng năm học mới. Sau sự kiện, Bộ GD&ĐT sẽ phối hợp với các cơ sở được lựa chọn hoặc đăng ký tham gia để triển khai đồng bộ các giải pháp, gắn việc đầu tư nguồn lực với KPI đầu ra cụ thể.

Mục tiêu dài hạn là xây dựng các đại học tinh hoa đạt tầm khu vực và quốc tế, đóng vai trò hạ tầng tri thức chiến lược, góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Thông điệp từ Bộ GD&ĐT

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân chỉ ra thực trạng cử nhân tốt nghiệp loại giỏi vẫn thất nghiệp hoặc làm trái ngành, từ đó nhấn mạnh giáo dục đại học cần chuyển từ dựa trên bằng cấp sang đánh giá năng lực thực tế. Các trường cần xác định chuẩn đầu vào - đầu ra phù hợp, đặc biệt là các cơ sở định hướng tinh hoa, trọng điểm.

Để phát triển đại học tinh hoa giai đoạn 2026–2030, Bộ GD&ĐT sẽ xây dựng bộ tiêu chí linh hoạt theo từng nhóm ngành và phân bổ nhiệm vụ dựa trên thế mạnh từng trường, không chỉ giới hạn ở hai Đại học Quốc gia. Nhà nước và các trường cần tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực mũi nhọn, tránh đầu tư dàn trải. Song song đó, Bộ GD&ĐT sẽ đẩy mạnh tái cấu trúc chương trình, ứng dụng AI, chuyển đổi số và đổi mới quản trị nhằm tạo ra sự chuyển biến thực chất tại các cơ sở đào tạo.

Thứ trưởng thông tin, hiện tại có 3 đại học đăng kí trở thành đại học tinh hoa là Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM và Đại học VinUni.

Theo Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Đào Thanh Trường, đại học này đang trong quá trình chuyển đổi về chất để trở thành đại học tinh hoa. Đơn vị đổi mới toàn diện hệ thống đào tạo từ ươm tạo tài năng sớm bằng việc đưa học phần đại học xuống bậc THPT, mở rộng các chương trình chất lượng cao, liên ngành về công nghệ cốt lõi (như công nghệ bán dẫn) ở bậc đại học, đến đẩy mạnh nghiên cứu đỉnh cao ở bậc sau đại học với 48 nhóm nghiên cứu mạnh và các gói học bổng hấp dẫn (100–120 triệu đồng/năm).

Ông Trường cho hay, trọng tâm của mô hình đại học tinh hoa này là chuyển từ mở rộng quy mô sang ưu tiên chất lượng và tạo tác động xã hội, lấy nền tảng dùng chung "One VNU" ( hệ thống ứng dụng di động quản lí, hỗ trợ dành cho sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội) tại Hòa Lạc làm động lực tích hợp sức mạnh.

Để bứt phá, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất chuỗi cơ chế – nguồn lực – nhiệm vụ – sản phẩm đầu ra mang tính đặc thù, đồng thời tạo dựng các "cực xuất sắc" giúp các đơn vị thành viên hợp tác và cộng hưởng thế mạnh.