2 hours ago
1
Viết trên mạng xã hội sáng qua (17.4, theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo: "Tôi vừa có cuộc hội đàm tuyệt vời với Tổng thống Joseph Aoun đáng kính của Li Băng và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Hai nhà lãnh đạo này đã nhất trí rằng để đạt được hòa bình giữa hai nước, họ sẽ chính thức bắt đầu một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày". Theo đó, lệnh ngừng bắn có hiệu lực lúc 17 giờ (theo giờ miền đông Mỹ) tương ứng là 4 giờ sáng 17.4 (theo giờ VN).
Người dân ở Sidon (Li Băng) ăn mừng vào tối 15.4 khi có thông tin về lệnh ngừng bắn
Ảnh: Reuters
Cuộc gặp lịch sử
"Trước đó, ngày 14.3, lãnh đạo Li Băng và Israel gặp nhau lần đầu tiên sau 34 năm tại Washington D.C, với sự hiện diện của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Tôi đã chỉ đạo Phó tổng thống J.D Vance và Ngoại trưởng Rubio, cùng với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Razin' Caine làm việc với Israel và Li Băng để đạt được một nền hòa bình lâu dài", Tổng thống Trump viết thêm trên Truth Social.
Sau thông tin trên, người dân ở thủ đô Beirut (Li Băng) đã bắn pháo hoa và hò reo ăn mừng vào khoảng nửa đêm 16.4 (theo giờ địa phương). Theo tờ The Guardian, hàng ngàn gia đình di tản đã bắt đầu trở về miền nam Li Băng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Trước đó, giao tranh bùng phát từ ngày 2.3 sau khi lực lượng Hezbollah ở Li Băng đã tấn công Israel để "chia lửa" với Iran. Đáp trả lại, Israel đã tấn công tổng lực nhằm vào phía nam Li Băng và nhiều mục tiêu của Hezbollah. Cuộc chiến đã làm hơn 2.100 người ở Li Băng thiệt mạng và khiến hơn 1 triệu người phải di tản.
Tuy nhiên, sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 17.4, quân đội Li Băng cáo buộc Israel thực hiện "một số hành động xâm lược", vi phạm thỏa thuận của họ. Chính quyền Li Băng cũng khuyến cáo người dân đang di tản chưa nên quay về nhà ngay.
Trong khi đó, dù gọi lệnh ngừng bắn là một cơ hội "lịch sử" cho hòa bình, nhưng Thủ tướng Netanyahu từ chối rút quân khỏi miền nam Li Băng trong thời gian tạm dừng giao tranh, vì lý do "nguy cơ xâm lược" và để ngăn chặn hỏa lực vào Israel.
Bài toán nan giải
Không những vậy, ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, tuyên bố quân đội Israel "nắm giữ và sẽ tiếp tục giữ vững" tất cả các vị trí đã "dọn sạch và kiểm soát" ở Li Băng. Ông Katz còn cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) duy trì kiểm soát dải đất sâu tới 10 km dọc theo biên giới ở miền nam Li Băng, tiếp tục phá hủy các ngôi nhà ở những ngôi làng mà ông mô tả là đã bị biến thành "tiền đồn khủng bố".
Ông nhấn mạnh mục tiêu của Israel là giải giáp Hezbollah vẫn chưa đạt được và một khu vực ở miền nam Li Băng "chưa được phi quân sự hóa". "Điều này sẽ phải được thực hiện, hoặc bằng cách ngoại giao hoặc bằng cách nối lại các hoạt động quân sự của Israel khi kết thúc lệnh ngừng bắn", ông Katz tuyên bố.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên cách đây chưa lâu, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, nhận định Tel Aviv đang xem đây là cơ hội để giải giáp hoàn toàn Hezbollah khi lực lượng này đang suy yếu và Iran khó có khả năng hỗ trợ. Chuyên gia Firas Maksad, Giám đốc chương trình Trung Đông của Eurasia Group, thậm chí dự báo hành động quân sự của Israel ở Li Băng có thể tiếp tục kéo dài sau khi xung đột Iran kết thúc. Tuy nhiên, chính chuyên gia Maksad đánh giá việc giải giáp hoàn toàn Hezbollah sẽ rất khó khăn, một phần vì quy mô của lực lượng này rất lớn khi phân bổ vũ khí và nhân lực trải rộng khắp đất nước Li Băng. Hezbollah là lực lượng chính trị và quân sự chính trị đại diện cho người dân theo nhánh Hồi giáo Shiite vốn rất đông đảo. Việc giải giáp Hezbollah cũng không thể được thực hiện từ xa.
Thế nhưng, chuyên gia Nimrod Novik, thuộc Diễn đàn Chính sách Israel và cựu cố vấn cấp cao của cố Thủ tướng Israel Shimon Peres, cho rằng mục tiêu ngắn hạn của Israel là làm suy yếu Hezbollah đến mức chính phủ Li Băng có thể ra tay giải giáp.
Trong khi đó, phía Iran đặt ra việc Israel và Mỹ không tấn công, hủy diệt Hezbollah là một trong các điều kiện để đạt được thỏa thuận kết thúc xung đột. Ngược lại, cả Mỹ lẫn Israel đều bác bỏ điều kiện này.
Giữa những diễn biến mới nhất khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Hezbollah tuyên bố các tay súng của lực lượng này "sẽ giữ sẵn ngón tay trên cò súng". Tuyên bố của Hezbollah không đề cập cụ thể đến lệnh ngừng bắn nói rằng họ "sẵn sàng bảo vệ chống lại sự phản bội và phản bội của kẻ thù".
Những yếu tố trên khiến cho vấn đề Hezbollah khó có thể giải quyết, đồng thời đe dọa lệnh ngừng bắn vừa đạt được giữa Israel và Li Băng.
Nhật Bản giúp châu Á "chống sốc" năng lượng vì chiến sự Iran
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tuyên bố Tokyo sẽ cung cấp khoản hỗ trợ trị giá khoảng 10 tỉ USD để tăng cường nguồn cung năng lượng cho châu Á, theo Reuters. Sáng kiến được công bố tại hội nghị trực tuyến của Cộng đồng Phát thải ròng bằng 0 châu Á mở rộng (AZEC Plus) hôm 15.4. Tại hội nghị, bà Takaichi nói rằng các nền kinh tế châu Á liên kết chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhau thông qua các chuỗi cung ứng. Qua việc hỗ trợ tài chính cho châu Á mua dầu mỏ và các sản phẩm năng lượng khác, Nhật Bản ngăn chặn được tác động dây chuyền, đảm bảo nguồn cung các sản phẩm y tế có nguồn gốc từ dầu mỏ, như găng tay và các vật dụng nhựa dùng để lọc máu.
Theo sáng kiến, Nhật Bản sẽ hỗ trợ tài chính để công ty và chính phủ các nước châu Á nằm trong chuỗi cung ứng của Tokyo mua dầu thô từ Mỹ và các nguồn khác nhằm bổ sung kho dự trữ. Sự hỗ trợ của Nhật Bản sẽ được cung cấp chủ yếu qua những tổ chức tài chính nhà nước như Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) và Hãng Bảo hiểm xuất khẩu và đầu tư Nhật Bản (NEXI). Bộ trưởng Tài chính Katayama Satsuki ngày 16.4 cho biết JBIC sẽ lập ra quỹ tín dụng 3,77 tỉ USD cho sáng kiến này. Thủ tướng Takaichi nói rằng sáng kiến mới có giá trị tương đương 1,2 tỉ thùng dầu, bằng lượng dầu thô mà khối ASEAN nhập khẩu trong vòng một năm.
Vi Trân
