Bé gái béo phì mắc 4 bệnh cùng lúc

TP HCMLan, 14 tuổi, có vùng da sẫm màu sau gáy, khám sức khỏe phát hiện mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ và hội chứng buồng trứng đa nang.

ThS.BS Lê Thị Ngọc, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết vùng da sau cổ của Lan sậm màu, dày hơn bình thường, dấu hiệu gai đen (acanthosis nigricans). Kết quả xét nghiệm đường huyết lúc đói và HbA1c (đường huyết trung bình trong 3 tháng) của Lan đều vượt ngưỡng do đái tháo đường type 2 dù không có triệu chứng điển hình như khát nước, tiểu nhiều, sụt cân... Lan cao 165 cm, nặng 86,7 kg, BMI 31,77, béo phì độ hai, kèm rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ độ một và buồng trứng đa nang.

Bác sĩ Ngọc giải thích gai đen là dấu hiệu thường gặp ở người có tình trạng đề kháng insulin. Khi các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin, tuyến tụy phải tăng tiết hormone này để duy trì đường huyết bình thường. Nồng độ insulin tăng kéo dài kích thích các tế bào da phát triển quá mức, khiến vùng da ở cổ, nách hoặc khuỷu tay dày lên, sẫm màu.

Đề kháng insulin là nguyên nhân của nhiều rối loạn chuyển hóa. Khi cơ thể không đáp ứng tốt với insulin, đường huyết tăng dần và có thể tiến triển thành đái tháo đường type 2. Đồng thời, mỡ tích tụ nhiều hơn ở gan dẫn đến gan nhiễm mỡ và rối loạn mỡ máu. Ở bé gái, tình trạng này còn tăng nội tiết tố nam và dẫn đến hội chứng buồng trứng đa nang.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho hay nhiều trẻ mắc đái tháo đường type 2 không có triệu chứng điển hình nên dễ bị bỏ sót. Phần lớn trường hợp chỉ phát hiện khi đã mắc gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu hoặc tăng huyết áp. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể gây biến chứng ở mắt, thận, thần kinh, tim mạch và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ khi trưởng thành.

Lan được điều trị bằng thuốc kết hợp điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế nước ngọt, thức ăn nhanh, tinh bột tinh chế, tăng rau xanh, trái cây và duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày. Sau hai tuần, Lan giảm 2 kg, đường huyết lúc đói giảm về gần ngưỡng mục tiêu, các chỉ số mỡ máu cải thiện. Việc kiểm soát tốt đường huyết, cân nặng và kháng insulin giúp cải thiện rối loạn chuyển hóa, đồng thời hỗ trợ kiểm soát hội chứng buồng trứng đa nang.

Bác sĩ Hoàng tư vấn cho Lan cần ăn ít tinh bột, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, tăng cường rau xanh để giảm cân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Đái tháo đường type 2 ở trẻ ngày càng gia tăng cùng tình trạng thừa cân, béo phì. Theo thông tin của Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở học sinh Việt Nam tăng từ 8,5% lên 19% trong 10 năm qua, riêng tại các đô thị lớn là 26%.

Ngoài tăng cân nhanh, trẻ có vòng bụng lớn hoặc xuất hiện mảng da sẫm màu (gai đen) ở cổ, nách, khuỷu tay, ít vận động hoặc có người thân mắc đái tháo đường nên được tầm soát sớm. Phụ huynh nên cho trẻ khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm để đánh giá chiều cao, cân nặng, phát hiện sớm nhiều bệnh lý tiềm ẩn.

Minh Tâm

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp