1 hour ago
1
Quảng Cáo
0943778078
Thuế quan của Mỹ biến động và xung đột ở Trung Đông trở thành hai làn gió ngược trong lúc xuất khẩu vừa "dễ thở" 2 tháng đầu năm.
Hai tháng đầu năm, xuất khẩu khởi động với kim ngạch gần 76,4 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ, theo Cục Hải quan. Hãng phân tích dữ liệu S&P Global chỉ ra chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 2 đạt 54,3 điểm, tháng thứ 8 liên tiếp trên 50 điểm - tức trạng thái mở rộng.
"Các công ty đã có một khởi đầu tích cực trong năm 2026", ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence nhận định.
Ngành thủy sản là ví dụ, với kim ngạch hơn 1,7 tỷ USD, tăng hơn 20%. Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP) nói các doanh nghiệp gần đây "dễ thở hơn".
Nguyên nhân bởi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp mức thuế bổ sung 10%, thay thế cho thuế (20%) viện dẫn từ Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã bị Tòa án Tối cao Mỹ vô hiệu hóa. "Chúng tôi thở mạnh hơn chút, có thời gian thương lượng lại giá cả, hỗ trợ đối tác và khôi phục đơn hàng", bà Hằng nhận định tại hội thảo trực tuyến hôm 4/3.
Tuy nhiên, gió ngược bắt đầu nổi lên trong vòng một tuần qua, với các diễn biến mới từ chính quyền Trump trên mặt trận kinh tế lẫn quân sự, rình rập triển vọng xuất khẩu trong thời gian tới.
Nói trên CNBC ngày 4/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết thuế nhập khẩu bổ sung 15% sẽ có hiệu lực vào "một thời điểm nào đó trong tuần này".
Trước mắt, mức 15% còn thuận lợi cho Việt Nam, vì vẫn thấp hơn mức 20% sau thỏa thuận tháng 8/2025. Theo Dragon Capital, hai mức thuế danh nghĩa này tương ứng với thuế thực tế trung bình hàng Việt vào Mỹ là 9,9% và 12%.
Ông Hoàng Việt Dũng, chuyên gia tư vấn thuế và hải quan tại TLA Consulting cảnh báo thận trọng vì chính sách của Tổng thống Trump về giải quyết thâm hụt thương mại là rất nhất quán. Nhà Trắng có thể dùng đến nhiều công cụ pháp lý viện dẫn các vấn đề như an ninh quốc gia, thương mại không công bằng... như Điều 301, 201, 337, 338, hiệu lực có thể kéo dài 4 - 8 năm.
Bà Nguyễn Thu Trang, Phó giáo sư Đại học Luật Temple, chuyên gia Viện Nghiên cứu Luật Mỹ - châu Á (Đại học Luật New York), cùng quan điểm. "Có khả năng chính quyền Trump sẽ kích hoạt các công cụ pháp lý khác, thậm chí dùng nhiều công cụ cùng lúc", bà nhận định.
Diễn biến khó lường cũng là thách thức, theo ông Nguyễn Chánh Phương, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (Hawa). "Biến động (do Mỹ tìm cách cân bằng lại thuế quan) khiến nhà mua hàng lo âu, ảnh hưởng doanh nghiệp trong nước", ông nói.
Thực tế, dữ liệu S&P Global chỉ ra lượng đơn hàng mới từ nước ngoài của nhà sản xuất Việt Nam không tăng hai tháng qua. Khảo sát do PwC Việt Nam công bố hôm 5/3 cũng chỉ ra 86% nhà sản xuất Việt Nam dự báo tác động tiêu cực từ thuế quan sẽ rõ nét hơn vào 2026 khi các biện pháp hỗ trợ tạm thời không còn hiệu lực, đặc biệt trong các ngành thâm dụng lao động như dệt may, gỗ và nông nghiệp.
Container hàng hóa tại cảng Cát Lái chiều 4/2. Ảnh: Thanh Tùng
Không chỉ bất ổn thương mại, bất ổn do xung đột ở Vùng Vịnh đang tăng áp lực lên chi phí logistics, giá nhiên liệu và cơ hội tiếp cận thị trường Trung Đông tiềm năng. Ngân hàng ING (Hà Lan) liệt kê Việt Nam thuộc nhóm những nước dễ bị tổn thương nhất ở châu Á bởi cuộc xung đột.
Hiện nhiều hãng tàu thông báo phụ phí có thể lên đến 4.000 USD mỗi container, đình chỉ các chuyến đi quá cảnh qua eo biển Hormuz và định tuyến đi vòng qua Mũi Hảo Vọng. Lộ trình này có thể khiến thời gian vận chuyển có thể tăng lên ít nhất 10 ngày, khiến thời gian hàng cập bến châu Âu có thể mất 45-50 ngày.
Đại diện Tập đoàn ITL nhận định tình hình chiến sự đã ảnh hưởng đến tải cung ứng đi từ Việt Nam đến các nước khác, đặc biệt là châu Âu."Giá cước đi Mỹ và châu Âu đến 14/3 không biến động lớn nhưng sau ngày này có thể tăng nhiều do giá xăng dầu tăng", đại diện ITL nhận định.
Hôm 4/3, Hawa khai mạc Hội chợ Xuất khẩu đồ gỗ và nội thất (Hawa Expo 2026), ông Nguyễn Chánh Phương cho biết bất ổn đi lại khiến một số đối tác từ châu Âu, Trung Đông không đến dự được. Ngoài tác động trước mắt, ông dự đoán chi phí logistics sẽ leo thang, không loại trừ cước tăng ngắn hạn do "mượn gió bẻ măng".
Trước diễn biến hiện tại, đại diện ITL khuyến nghị nhà sản xuất cân nhắc tạm hoãn các đơn hàng và đàm phán lại với người mua về thời gian vận chuyển. Trong trường hợp cần đi hàng, nhà sản xuất có thể lựa chọn các phương thức như đường sắt hoặc kết hợp hàng không - hàng hải tại các trung tâm trung chuyển (hub) an toàn ngoài vùng Trung Đông như Singapore, Malaysia, Bangkok, châu Âu.
Ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Ban thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Logistic Việt Nam (VLA), nói ngành logistics và xuất nhập khẩu đã dần quen với các cú sốc kể từ Covid-19 nên không quá bất ngờ trước các biến động thuế quan và địa chính trị.
Theo ông, các doanh nghiệp giờ chuẩn bị kỹ hơn các điều khoản bất khả kháng và cơ chế điều chỉnh giá trong hợp đồng để ứng phó với thay đổi thuế đột ngột. Tuy nhiên, chuyên gia VLA cho rằng doanh nghiệp vẫn cần tăng cường chuyển đổi số, bao gồm triển khai các hệ thống quản lý logistics hiện đại và tham gia vào thương mại số để phản ứng nhanh hơn với thị trường.
Viễn Thông
