Bộ Công an đề xuất tiếp tục giảm tội danh bị áp dụng tử hình

Bộ Công an vừa công bố dự thảo hồ sơ chính sách dự án bộ luật Hình sự (sửa đổi) để lấy ý kiến. Thời gian lấy ý kiến từ 17.4 đến 7.5.

Tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng tử hình

Bộ luật Hình sự năm 1985 quy định 44 tội danh áp dụng hình phạt tử hình, đến năm 1999 giảm xuống 29 tội, năm 2009 giảm còn 22 tội, năm 2015 là 18 tội. Gần đây nhất, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV thông qua luật sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ thêm 8 tội, nên chỉ còn 10 tội danh bị áp dụng hình phạt này.

Bộ Công an đề xuất tiếp tục giảm tội danh bị áp dụng tử hình (ảnh minh họa)

ẢNH: T.N

Theo Bộ Công an, chế tài hình phạt tử hình trong bộ luật Hình sự đã thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội; song tội phạm áp dụng hình phạt tử hình vẫn còn rộng, chưa đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong bộ luật Hình sự hiện hành.

Dự thảo hiện chưa nêu cụ thể các tội danh được bãi bỏ hình phạt tử hình, nhưng nhấn mạnh nguyên tắc chỉ giữ lại hình phạt này đối với các tội danh có tính chất "tội ác nghiêm trọng", xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng hoặc gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người.

Bộ Công an nhận định, việc thu hẹp hình phạt tử hình giúp nhất quán hơn với định hướng cải cách tư pháp, phù hợp với xu hướng của pháp luật quốc tế, nâng cao khả năng bảo vệ quyền con người, đặc biệt là "quyền được sống" của pháp luật hình sự.

Dù vậy, điều này có thể làm giảm hiệu quả răn đe tội phạm nếu thiếu sự đồng bộ, thống nhất với các các giải pháp về mặt pháp lý đi kèm như quy định về tù chung thân, tịch thu tài sản, bồi thường, cơ chế thu hồi tài sản…

Một nội dung quan trọng khác, Bộ Công an đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 1 điều 60 bộ luật Hình sự hiện hành theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình (20 năm) thì hình phạt tử hình sẽ chuyển thành tù chung thân.

Nâng mức phạt tù với các tội gây bức xúc, thu lợi bất chính lớn

Song song với thu hẹp phạm vi hình phạt tử hình, Bộ Công an đề xuất nâng cao mức phạt tù ở một số tội danh có nhiều diễn biến phức tạp, xâm hại trực tiếp đến danh dự, nhân phẩm, tự do của con người.

Cùng đó là các tội phạm có tính chất gian dối, gây nhiều bức xúc trong thời gian qua; các tội có mức thu lợi bất chính lớn… nhưng mức hình phạt chưa tương xứng nhằm nâng cao tính răn đe, bảo đảm sự công bằng.

Đồng thời, mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền đối với một số tội danh để phù hợp với quan điểm của Đảng về tăng cường hình phạt tiền tại Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, phù hợp với quan điểm về phòng, chống tham nhũng được nêu tại các văn kiện của Đại hội Đảng lần thứ XIII và XIV.

Bổ sung quy định về quyết định hình phạt là hình phạt tiền thay vì hình phạt tù đối với một số tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, nếu người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.

Cạnh đó, nâng mức phạt tiền để bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe của hình phạt, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội, có tính đến sự thay đổi của mức lương cơ sở và thu nhập bình quân đầu người của người dân ở thời điểm hiện tại so với thời điểm năm 2009 và năm 2015.