47 minutes ago
1
Lâu nay, nhắc đến "thi đua", không ít người lao động vẫn mang tâm lý coi đó là một hoạt động bề nổi. Những phong trào được phát động rầm rộ nhưng lại thiếu vắng sự đo lường cụ thể; những phần thưởng mang tính cào bằng, "khen cho có" thay vì ghi nhận đúng năng lực cá nhân. Thực trạng này khiến động lực phấn đấu mờ nhạt, và bản thân doanh nghiệp (DN) cũng bỏ lỡ một công cụ quản trị nhân sự hữu hiệu.
Nhưng bối cảnh hội nhập và sức ép cạnh tranh hiện nay buộc các DN Việt Nam phải nhìn nhận lại. Thi đua không còn là phong trào hô hào; nó phải gắn chặt với chiến lược sống còn của DN, gồm: chuyển đổi số, phát triển bền vững và chuyển dịch sang kinh tế xanh.
Một phong trào thi đua được tổ chức bài bản mang lại lợi ích đa chiều. Với DN, đó là bài toán tối ưu hóa chi phí và tăng năng lực cạnh tranh. Thay vì yêu cầu công nhân làm việc cật lực hơn, các cuộc thi "Sáng kiến cải tiến", "Lao động sáng tạo" kích thích họ làm việc thông minh hơn. Một thay đổi nhỏ trong quy trình vận hành máy móc, một sáng kiến tiết kiệm nguyên nhiên liệu từ chính những người thợ trực tiếp đứng máy đôi khi mang lại giá trị kinh tế khổng lồ.
Hơn thế, thi đua chính là "bộ lọc" tự nhiên để DN phát hiện nhân tài. Những cá nhân giỏi tay nghề, có tư duy nhạy bén và khả năng dẫn dắt nhóm sẽ lộ diện qua các phong trào này, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao kế cận.
Với người lao động, đây là bệ phóng để khẳng định giá trị bản thân. Môi trường cạnh tranh lành mạnh thúc đẩy họ rèn luyện tay nghề và nâng cấp chuyên môn. Những cá nhân xuất sắc được tưởng thưởng xứng đáng, cả về vật chất lẫn tinh thần, có thu nhập tốt hơn. Quan trọng không kém, sự ghi nhận công khai mang lại cảm giác được tôn trọng. Khi thấy nỗ lực của mình được định giá công bằng, tỉ lệ nhảy việc sẽ giảm tỉ lệ thuận với sự gắn bó và mức độ trung thành của nhân sự. Không khí thi đua cũng góp phần giảm bớt áp lực, tạo ra sự bình đẳng, đặc biệt trao cơ hội vươn lên cho lao động trẻ và lao động nữ.
Để thi đua thoát khỏi lớp vỏ hình thức, chìa khóa nằm ở việc hiện đại hóa cách thức triển khai. Trước tiên, cần thay đổi từ gốc nhận thức của ban lãnh đạo. Lãnh đạo DN, cùng với tổ chức Công đoàn và Đoàn Thanh niên, phải coi đây là một chiến lược quản trị thay vì hoạt động phong trào đơn thuần. Người đứng đầu phải là người trực tiếp tham gia, làm gương để tạo sức lan tỏa.
Thứ hai, nội dung thi đua phải được "lượng hóa". Những khẩu hiệu chung chung cần được thay thế bằng các chỉ số đo lường hiệu quả (KPI) rõ ràng. Mỗi phân xưởng, tổ đội cần những mục tiêu sát với đặc thù công việc, như: tỉ lệ hàng lỗi giảm bao nhiêu phần trăm, tiết kiệm bao nhiêu kilowatt giờ điện, hay số hóa được bao nhiêu quy trình.
Thứ ba, cần đa dạng hóa và số hóa hình thức tổ chức. Thay vì chỉ đợi đến cuối năm mới tổng kết, DN có thể chia nhỏ thành các chặng thi đua ngắn hạn (theo tháng, quý) đan xen với dài hạn. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ như tạo các app (ứng dụng) nội bộ để công nhân tự đăng ký chỉ tiêu, theo dõi tiến độ theo thời gian thực và bình chọn cho đồng nghiệp sẽ tạo ra sự minh bạch và không khí thi đua sôi nổi.
Cuối cùng, cơ chế khen thưởng phải kịp thời và chạm đúng "điểm rơi" tâm lý. DN cần có quỹ thưởng linh hoạt, sẵn sàng "thưởng nóng" cho những sáng kiến đột phá. Đan xen với lợi ích tài chính là các hình thức vinh danh trên mạng xã hội nội bộ, trao danh hiệu để lan tỏa tinh thần tích cực. Để bảo đảm tính công bằng, cần có những hội đồng đánh giá độc lập, có sự tham gia giám sát của đại diện người lao động. Kết quả thi đua phải thực sự trở thành căn cứ để xét tăng lương, đào tạo và bổ nhiệm.
Chuyển đổi số, tự động hóa hay ứng dụng AI… tất cả những bước tiến công nghệ ấy đều cần sự vận hành của con người. Nâng tầm công tác thi đua chính là cách DN đầu tư vào "phần mềm" quan trọng nhất: Khát vọng và năng lực sáng tạo của người lao động.
