42 minutes ago
4
Quảng Cáo
0943778078
Chuyển giao quyền điều hành sản nghiệp nên thảo luận khi cha mẹ còn minh mẫn, diễn ra dần và chú ý tạo dựng lòng tin giữa các thành viên.
"Khảo sát Doanh nghiệp Gia đình" của PwC năm 2025 cho thấy doanh nghiệp gia đình Việt Nam thuộc nhóm có định hướng tăng trưởng cao nhất toàn cầu, với gần một phần ba đang theo đuổi chiến lược mở rộng mạnh mẽ.
Nhưng sau nhiều thập kỷ phát triển, không ít doanh nghiệp thế hệ sáng lập gây dựng cũng đang bước vào giai đoạn chuẩn bị chuyển giao sang thế hệ kế cận.
Trong quá trình này, những quan ngại phổ biến bao gồm khoảng cách về mức độ sẵn sàng của thế hệ kế tiếp, sự khác biệt về tầm nhìn, cũng như việc thiếu các kế hoạch bài bản, theo khảo sát.
Trên thế giới, không hiếm trường hợp kém suôn sẻ khi chuyển giao quyền điều hành trong doanh nghiệp gia đình. Tại Mỹ, tranh chấp thừa kế trong những gia đình siêu giàu ngày càng phổ biến, khi họ thịnh vượng hơn và tuổi thọ tăng lên, theo chuyên gia Scott Rahn của công ty luật RMO. CNBC đã thu thập 4 khuyến nghị từ các chuyên gia giúp quá trình chuyển giao thuận lợi.
Trao đổi càng sớm càng tốt
Theo Mallory Findley, chuyên gia tại Rockefeller Capital Management, sai lầm lớn nhất của các gia đình là chờ đến khi khủng hoảng xảy ra, chẳng hạn một cơn đột quỵ hoặc bất đồng, mới bắt đầu bàn chuyện kế thừa. Khi đó, cảm xúc thường đã lên cao và đôi khi lòng tin giữa các thành viên rạn nứt.
"Cách tốt hơn là bắt đầu khi mọi người vẫn đủ khả năng tham gia một cách thực sự thấu đáo, lúc mọi người vẫn vui vẻ, khỏe mạnh và còn hiện diện", Findley, nói. Những dịp có thể xem xét như thành viên mới chào đời, thay đổi cơ cấu sở hữu.
Bà BJ Goergen Maloney, Giám đốc toàn cầu J.P. Morgan Private Advisory, cho rằng các gia đình nên tạo thói quen tổ chức những dịp trò chuyện đều đặn và thường xuyên, để việc đặt vấn đề chuyển giao được tự nhiên.
Những buổi này không nhất thiết quá trang trọng, hoàn toàn có thể chỉ là bữa tối Chủ nhật. "Điều quan trọng là tạo ra không gian để mọi người có thể trao đổi, minh bạch và lắng nghe ý kiến của nhau", bà nêu.
Chuyển giao dần dần
Cần tiến hành đánh giá sức khỏe sớm nếu người đứng đầu gia đình có dấu hiệu suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, không nên thúc ép quá trình kế thừa.
Theo Valerie Galinskaya, Giám đốc Merrill Center for Family Wealth, suy giảm nhận thức thường diễn ra từ từ và nhu cầu của người lớn tuổi cũng thay đổi theo thời gian. Quá trình chuyển giao cũng nên diễn tiến dần theo đó.
Cụ thể, thay vì tập trung vào khả năng nhận thức người đứng đầu và cố giành lấy quyền kiểm soát khỏi tay họ, các thành viên nên xác định ai là người phù hợp nhất để tiếp quản từng đầu việc.
Ông Dan Griffith, Giám đốc chiến lược tài sản tại Huntington Bank, cho rằng con cái cố giành quyền kiểm soát quá nhanh hoặc liên tục nghi ngờ quyết định của cha mẹ có thể phản tác dụng. "Khi đó, họ vô tình đẩy cha mẹ mình vào vòng tay những người đang có ý định lợi dụng", ông cảnh báo.
Tôn trọng người tạo dựng tài sản
Theo Mark Parthemer, Giám đốc chiến lược tài sản tại Glenmede, sự khéo léo là yếu tố then chốt. Những người gầy dựng cơ nghiệp gắn phần lớn bản sắc cá nhân vào vai trò điều hành. "Họ từng là nhân vật chủ chốt, người mà tất cả dựa vào. Vì vậy, cần hết sức tinh tế khi đưa họ khỏi vị trí ấy", ông nói.
Có nhiều cách để quá trình chuyển giao là sự trao quyền thay vì tước quyền. Mời họ lên các vị trí chủ tịch danh dự hay cố vấn cấp cao là phương thức phổ biến. Khi ấy, dù không còn xử lý những thương vụ kinh doanh phức tạp, họ vẫn có thể tham dự các cuộc họp chiến lược và đóng góp ý kiến. Đây là cách giúp nhà sáng lập lão thành cảm thấy mình vẫn hữu ích và được trân trọng.
Trong trường hợp cha mẹ không thể tiếp tục tham gia doanh nghiệp, các thành viên kế cận nên trao đổi và ghi nhận những giá trị khác mà họ trao truyền. "Với người lớn tuổi, giá trị đó thường là sự thông thái, lịch sử gia đình, khả năng giữ cân bằng cảm xúc, vai trò cố vấn hoặc đơn giản năng lực gắn kết mọi người trong gia đình", Mark Parthemer, cho biết.
Tạo đồng thuận trong gia đình
Theo Valerie Galinskaya, Giám đốc Merrill Center for Family Wealth, hiếm khi tất cả anh chị em trong gia đình đông con có cùng quan điểm. Bà cho rằng điều quan trọng là họ nên đạt được sự đồng thuận nhất định trước khi trao đổi với cha mẹ.
Tổ chức họp gia đình là lời giải trong tình huống này. Chuyên gia khuyến nghị các thành viên nên đặt ra nguyên tắc cho nhau trước, chẳng hạn không để vợ, chồng hoặc bạn đời tham gia. Nếu khó thu xếp gặp trực tiếp đông đủ hoặc có một thành viên thường chiếm phần lớn thời gian nói, họp trực tuyến có thể hữu hiệu. "Ở đó, mọi người đều chỉ là một ô hình chữ nhật", bà nói.
Mục tiêu các cuộc họp không nhất thiết là khiến tất cả đồng ý với nhau, mà để giải tỏa những điều chưa được nói ra. Trao đổi trong những dịp này nhằm giảm thiểu nghi ngờ, cáo buộc và rạn nứt do mọi người không nắm đầy đủ thông tin.
"Các thế hệ kế cận trong gia đình không phải lúc nào cũng cần đồng ý với những quyết định được đưa ra. Nhưng nếu họ nguyên nhân đằng sau và người đưa ra quyết định giải thích rõ lý do, họ thường sẽ chấp nhận", bà nói.
Phiên An (theo CNBC)
