10 hours ago
4
Hôm tôi đang ngồi xem sách ở thư viện Wittockiana thì nhận được tin nhắn của anh Hồ Anh Thái:
- Em có muốn làm sách nhạc không?
Nghe anh nói đến Trần Tiến, tôi đồng ý ngay. Chỉ cái tên bài Mặt trời bé con thôi cũng đủ gợi lại bao ký ức. Về sau, gặp nhạc sĩ, ông kể rằng bài ấy ông viết năm 1983 cho con gái Nhật Vi. Nhật là mặt trời, còn Vi là bé nhỏ. Bài hát lấy cảm hứng từ bức thư của một cô bé học lớp mười, khoảng mười ba mười bốn tuổi. Chiều chiều bé hay đi qua nhà hát Hội Nhạc sĩ ở 81 Trần Quốc Thảo, ngó qua hàng rào để xem ông hát. Cô bé viết: "Chú Tiến ơi, chú lên ti vi hát như bài Vết chân tròn trên cát để bọn con xem đỡ phải mất tiền". Hồi ấy, buổi chiều Trần Tiến thường ngồi lai rai với nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và Phạm Trọng Cầu. Trần Tiến đọc thư, mọi người rất xúc động. Ông đề xuất: "Các anh có đua với em không? Ai viết được bài mới hay nhất nhanh nhất thì tuần sau… khỏi phải trả tiền nhậu".
Nhạc sĩ Trần Tiến tại một triển lãm của họa sĩ Văn Dương Thành tại TP.HCM
Ảnh: Quỳnh Trân
Một tuần sau, bài Mặt trời bé con ra đời. Trịnh Công Sơn thì viết Em là hoa hồng nhỏ. Phạm Trọng Cầu có bài Cho con... Bài nào cũng hay, không bài nào hay hơn, thế là... cả ba vẫn phải chia tiền uống bia như cũ.
Ngay hôm ấy, tôi ra hiệu sách Pêle Mêle, lục tìm những cuốn viết về âm nhạc, về các nhạc sĩ, cả những tập album cũ để xem cách trình bày, bố cục. Chưa từng làm sách nhạc, tôi muốn hình dung rõ hơn dòng sách này. Tôi thấy một cuốn về Beethoven khá phù hợp, liền gửi ngay về cho phòng thiết kế tham khảo để làm maquette.
Về đến TP.HCM, tôi hào hứng mang bản mẫu sang quận 2 (cũ) gặp nhạc sĩ, nghĩ sẽ được góp ý đôi chút.
Nhưng vừa mở tập bông ra, ông đã bắn xối xả:
- Cậu làm ăn thế à? Không biết gì về nhạc à? Sách nhạc phải in hai trang liền để mở ra mà hát, mà gảy chứ. Làm kiểu này, đang chơi piano lại phải lật trang à?
Ông mắng một thôi một hồi. Tôi ngồi im, tức lắm nhưng vẫn cố giữ bình tĩnh. Nhạc sĩ nói chưa từng in cuốn sách nhạc nào, nên lần này muốn có một cuốn thật chuẩn, vì ngoài kia: từ truyền hình, sân khấu cho đến karaoke người ta hát sai lời hết cả. Sáu mươi năm nay có ai nhìn thấy tờ nhạc chuẩn nào của ông in ra đâu. (…)
(…) Một tháng sau, khi tôi ra Hà Nội cà phê với họa sĩ Đào Hải Phong, anh tặng tôi cuốn Lối Phong do con trai anh, Duy Đào thiết kế. Lật xem, tôi thấy phong cách thiết kế hấp dẫn hiện đại liên tưởng ngay đến dòng sách của Taschen hay Phaidon, hai nhà xuất bản hàng đầu thế giới về sách nghệ thuật.
Trở lại TP.HCM, vừa lúc Duy có việc vào, tôi hẹn gặp ở Starbucks Nguyễn Đình Chiểu. Duy sinh năm 1995, tốt nghiệp xuất sắc ngành thiết kế tại Art Center College of Design (Mỹ), một trong mười trường thiết kế danh giá nhất thế giới. Sau mười năm học và làm việc ở nước ngoài, Duy trở về mở Studio DUY tại Hà Nội. Tác phẩm của Duy từng được giới thiệu trong Những tác phẩm chữ đẹp nhất thế giới 2018, trưng bày tại Bảo tàng Thiết kế Cooper Hewitt, New York, và đã giành 11 giải thưởng quốc tế về thiết kế và sáng tạo. Năm 2023, Duy chỉ đạo tái định vị thương hiệu toàn cầu cho Vinamilk, và đến năm 2024 trở thành người Việt đầu tiên được đề cử giải Grammy lần thứ 66.
Bìa cuốn sách của nhạc sĩ Trần Tiến do Đông A thực hiện
Ảnh: Đông A
Khi nghe tôi nói về cuốn sách Trần Tiến, Duy bảo:
- Em thích Trần Tiến lắm. Để em làm. Mai em nói trợ lý gửi báo giá.
Hôm sau, tôi nhận email chi phí chỉ đạo nghệ thuật và thiết kế ấn phẩm là một con số khổng lồ. Choáng thật sự, tôi gửi lại:
- Mức này vượt quá khả năng của Đông A. Hẹn em dịp khác.
Nhưng Duy gọi điện nói rằng thực sự rất thích dự án sách của nhạc sĩ Trần Tiến, và muốn hợp tác với Đông A, nhất là việc này do phụ huynh giới thiệu. Duy bảo: "Anh cứ đề xuất mức nào hai bên thấy ổn là được".
Tôi chốt kinh phí. Duy sắp xếp, rồi đưa ê kíp bay vào Nam gặp nhạc sĩ để lấy tư liệu và chụp ảnh.
Đến TP.HCM, Duy mời thêm nhiếp ảnh gia Lâm Nguy và anh bạn Mike cùng xuống Vũng Tàu.
Lâm Nguy là tay chụp ảnh nổi tiếng của thế hệ 9X, đặc biệt trong lĩnh vực chân dung nghệ sĩ và thời trang nghệ thuật. Lâm vốn mến mộ Trần Tiến từ lâu, những ngày đầu lập nghiệp ở TP.HCM, Lâm gần như chỉ nghe nhạc của ông, nên lần này nhận lời đi chụp như một cách để bày tỏ lòng trân trọng.
Duy chỉ dặn: "Chụp một bức thật đẹp để làm áp phích cho cuốn sách". Vậy mà Lâm kéo theo cả ê kíp gần 20 người, làm việc suốt một ngày chỉ để có được tấm hình ưng ý nhất.
Cùng đi còn có nhóm Zorba Sài Gòn. Đây là nhà sản xuất trẻ nhưng đã tham gia nhiều dự án âm nhạc lớn, đầy nhiệt huyết và năng động. Trong nhóm có nghệ sĩ hiphop Thành Draw cũng tham gia tác nghiệp.
Cả đoàn rong ruổi khắp Vũng Tàu, từ bãi biển đến Cung thiếu nhi, ghi lại những khoảnh khắc tự nhiên, đời thường của nhạc sĩ. Ở sân Cung thiếu nhi, ông ngồi đàn trước tấm phông màu cam đỏ, phía sân sau có lũ trẻ đang đá bóng. Duy nảy ra ý tưởng, trong sách có bài Tôi yêu bóng đá, sao không để bọn nhỏ chạy đá quanh ông cho sinh động? Thế là thuê mấy bé, đưa cả nhóm năm trăm nghìn đồng. Người dân thấy cảnh ấy kéo đến xem rất đông. Nhạc sĩ thấy vậy hát say hơn, giọng ông mạnh mẽ hòa vào nắng gió buổi trưa trên đất biển.
Sau gần hai năm, qua hai lần bay từ Hà Nội vào Vũng Tàu và vô số cuộc trao đổi, Duy cũng hoàn thiện bản dàn cho cuốn sách.
(Trích từ sách Tôi kể - Tất cả đều từ sách của họa sĩ Trần Đại Thắng do Đông A và NXB Dân Trí ấn hành)
