Cà phê 'vườn thú' ở TP HCM gây tranh cãi vì nuôi nhốt động vật

Quán cà phê ở quận 10 cũ, từng được ví như "Thảo Cầm Viên thu nhỏ", nhận nhiều phản ánh về điều kiện nuôi nhốt động vật và vệ sinh.

Tháng 7, Khánh Chi, sống tại TP HCM, đến Diệu Garden & Café trên đường Bắc Hải, phường Hòa Hưng, thấy ấn tượng không tốt về mô hình kinh doanh quán cà phê kết hợp nuôi nhốt động vật. Một số con vật như thỏ và mèo bị nhốt trong lồng hẹp, chó chưa được vệ sinh sạch sẽ.

Không riêng chị Chi, nhiều người từng tới quán cũng bày tỏ lo ngại về điều kiện nuôi nhốt chưa phù hợp dù mô hình kết hợp cà phê, cây cảnh, động vật mang lại trải nghiệm mới mẻ cho trẻ em TP HCM.

Diệu Garden & Café rộng gần 1.000 m2, không gian mở, bố trí nhiều cây xanh, chuồng nuôi động vật, khu vực ngồi uống cà phê và khu vui chơi cho trẻ em. Ngay lối vào là khu nuôi thỏ, mèo và hai con dê, bên trong quán có chó, chim, vẹt, trăn, rùa. Quán không thu vé tham quan, giá đồ uống dao động 40.000-60.000 đồng, khách chủ yếu là các gia đình có trẻ nhỏ. Năm 2022, khi mới mở, quán từng được nhiều người ví như "Thảo Cầm Viên thu nhỏ".

Chuồng nuôi khỉ đặt gần lối vào quán. Ảnh: Bích Phương

Anh Phạm Bá Khải, chủ quán, cho biết sau khi xuất hiện các ý kiến tiêu cực trên mạng xã hội, lượng khách giảm khoảng 70%.

Hiện cơ sở nuôi một cặp dê đen, 9 con chó, hai con mèo, một con trăn, một con rùa, khỉ, cùng một số loài chim và vẹt. Trong thời gian tới, quán dự kiến cải tạo khu trang trại để nuôi thêm cừu, lạc đà và lừa.

Theo anh Khải, mô hình quán hướng tới tạo không gian để khách quan sát, tìm hiểu động vật, không bán vé tham quan, chỉ kinh doanh đồ uống. Chủ quán phủ nhận ngược đãi hoặc khai thác động vật để kinh doanh, khẳng định các cá thể đều có nguồn gốc hợp pháp và được chăm sóc thường xuyên.

Cơ sở bố trí khu vực riêng để vệ sinh động vật trước khi đưa trở lại khuôn viên, có hệ thống thoát nước riêng. Các con vật được tiêm phòng định kỳ. "Việc nuôi nhốt là cần thiết để tránh các con vật đi lạc, xổng khỏi khuôn viên", anh nói, cho biết chó được tắm hằng ngày, có nhân viên vệ sinh khuôn viên theo từng ca.

Ngày 27/7, đoàn kiểm tra liên ngành gồm đại diện Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hòa Hưng, Chi cục Kiểm lâm, Trạm Thú y Khu vực 1 và đại diện khu phố kiểm tra thực tế tại cơ sở sau các phản ánh của người dân.

Đại diện Trạm Thú y xác nhận đàn chó đã được tiêm phòng đầy đủ. Hai cá thể thuộc danh mục động vật quý hiếm là khỉ đuôi dài và vẹt đuôi dài có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Tuy nhiên, chủ cơ sở được yêu cầu phải chuyển toàn bộ đàn chó vào chuồng nuôi nhốt riêng biệt, cách xa khu vực vui chơi của khách để đảm bảo vệ sinh dịch bệnh và an toàn cho người tới quán. Đoàn kiểm tra cũng yêu cầu cơ sở tăng cường vệ sinh môi trường, thu gom rác thải và đảm bảo trật tự khu vực kinh doanh.

Theo các chuyên gia, ngoài các quy định liên quan đến vệ sinh, nguồn gốc, mô hình quán cà phê động vật cần chú trọng đến yếu tố phúc lợi động vật. Việc đánh giá phúc lợi động vật trên thế giới hiện nay thường dựa trên mô hình 5 lĩnh vực, gồm dinh dưỡng, môi trường sống, sức khỏe, khả năng thể hiện hành vi tự nhiên và trạng thái tinh thần.

Việt Nam hiện chưa có đạo luật riêng về phúc lợi động vật. Các quy định liên quan chủ yếu được lồng ghép trong Luật Chăn nuôi và Luật Thú y. Đối với vật nuôi đồng hành như chó, mèo, các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào phòng, chống bệnh dại và quản lý chó thả rông nơi công cộng, chưa có cơ chế quản lý theo hướng bảo đảm phúc lợi động vật.

Theo Chỉ số Bảo vệ Động vật (Animal Protection Index - API) do Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới (World Animal Protection) công bố, Việt Nam xếp hạng F về mức độ cam kết bảo vệ động vật.

Tiến sĩ Hyejin Park, giảng viên ngành Quản trị Du lịch và Khách sạn, Đại học RMIT Việt Nam, cho biết mô hình quán cà phê động vật đang phát triển tại nhiều quốc gia, đồng thời gây tranh luận về phúc lợi động vật. Đối với các quán cà phê, phúc lợi động vật theo mô hình 5 lĩnh vực cần đảm bảo khu vực chế biến thực phẩm tách biệt với nơi nuôi động vật; chất thải và mùi hôi cần được kiểm soát; động vật có đủ không gian sinh sống, được chăm sóc thú y và hạn chế tiếp xúc quá mức với khách hoặc tiếng ồn.

"Những trải nghiệm liên quan đến động vật chỉ nên được tổ chức khi đồng thời đáp ứng yêu cầu về vệ sinh thực phẩm, an toàn cho khách và tiêu chuẩn chăm sóc động vật", Tiến sĩ Park nói.

Khách hàng nhí vui chơi tại quán. Ảnh: Bích Phương

Tiến sĩ Matt Kim, giảng viên ngành Quản trị Du lịch và Khách sạn, Đại học RMIT Việt Nam, cho hay hầu hết quốc gia không ban hành luật riêng cho mô hình quán cà phê động vật. Tại Anh, các hoạt động thương mại sử dụng động vật để trưng bày phải được cấp phép. Nhật Bản yêu cầu các cơ sở cho khách tiếp xúc với động vật phải đăng ký và đáp ứng tiêu chuẩn quản lý. Hàn Quốc yêu cầu doanh nghiệp trưng bày từ 5 động vật đồng hành trở lên phải đăng ký.

Theo ông, Việt Nam không thiếu quy định an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh động vật và quản lý động vật hoang dã. Nếu mô hình quán cà phê động vật tiếp tục phát triển, Tiến sĩ Kim nói cần xây dựng cơ chế cấp phép rõ ràng hơn, quy định tiêu chuẩn chăm sóc theo từng loài, điều kiện chuồng trại, chăm sóc thú y, tăng cường thanh tra liên ngành và giới hạn tương tác giữa khách với động vật.

"Sức hấp dẫn thương mại của mô hình này không nên được đặt cao hơn phúc lợi động vật, sức khỏe cộng đồng và sự an toàn của khách hàng", Tiến sĩ Kim nói.

Mai Phương