Cách Tim Cook biến Trung Quốc thành 'mỏ vàng' của Apple

Tim Cook đưa Trung Quốc thành xương sống toàn cầu của Apple, định hình kỷ nguyên rực rỡ nhất của hãng, nhưng cũng để lại rủi ro địa chính trị lớn cho vị tân CEO.

Hôm 20/4, Apple bất ngờ thông báo từ 1/9, John Ternus, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng sẽ tiếp quản vị trí CEO. Tim Cook sẽ tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch điều hành. 

Trong nhiệm kỳ 15 năm, chiến lược của Cook tại Trung Quốc đã giúp định hình Apple trở thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới, đồng thời ràng buộc vận mệnh của hãng vào một thị trường vừa là nguồn tăng trưởng vừa mang lại rủi ro.

Biến Trung Quốc thành công xưởng 

Khi ông Cook gia nhập Apple vào năm 1998, công ty đang nỗ lực thoát khỏi bờ vực phá sản. Năm 1997, nhà đồng sáng lập Steve Jobs từng tuyên bố Apple chỉ còn khoảng 90 ngày nữa là đóng cửa.

Cook được đưa về để khắc phục hoạt động vận hành và ông đã đưa ra một quyết định táo bạo: chuyển sản xuất sang Trung Quốc. Một mạng lưới các nhà sản xuất tại đây không chỉ rẻ hơn mà còn nhanh hơn và dễ dàng mở rộng quy mô.

Khoảnh khắc then chốt của sự chuyển dịch này đến khi Cook gặp Terry Gou vào khoảng năm 2000. Công ty của Gou, Foxconn, sau đó đã trở thành đối tác sản xuất chính của Apple: lắp ráp những chiếc iPod đầu tiên ra mắt vào năm 2001 và đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất iPhone khi sản phẩm này trình làng năm 2007.

Vào thời điểm đó, Trung Quốc cũng đang nỗ lực thăng tiến trong chuỗi giá trị, khuyến khích các nhà máy sản xuất thiết bị điện tử tiên tiến thay vì hàng hóa giá rẻ như đồ chơi và may mặc.

Quyết định sản xuất tại Trung Quốc đã được đền đáp. Đến khi kỷ nguyên iPhone bùng nổ, Apple có thể tung ra sản phẩm trên toàn cầu với quy mô và tốc độ mà các đối thủ khó lòng bắt kịp.

CEO Apple Tim Cook tham dự một sự kiện đặc biệt đánh dấu kỷ niệm 50 năm thành lập Apple tại cửa hàng Apple Taikoo Li Chengdu, ngày 18/3 ở Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Ảnh: VCG

Mở rộng hoạt động kinh doanh

Cook được ghi nhận là người đã biến Trung Quốc thành một thị trường tiêu dùng quan trọng của Apple. Năm 2001, Apple chính thức tiến vào Trung Quốc thông qua một công ty thương mại tại Thượng Hải. Đến đầu thập niên 2010, hãng đã nhanh chóng mở rộng dấu ấn bán lẻ tại các thành phố lớn.

Bước đột phá lớn nhất diễn ra vào năm 2013, khi Apple đạt được thỏa thuận với China Mobile, nhà mạng lớn nhất thế giới tính theo số lượng thuê bao.

Mối quan hệ đối tác này giúp iPhone tiếp cận hàng trăm triệu khách hàng tiềm năng. "Chúng tôi coi đây là việc mang chiếc smartphone tốt nhất thế giới đến với mạng lưới lớn nhất và phát triển nhanh nhất tại Trung Quốc", Cook chia sẻ với CNBC vào năm 2014.

Ông cũng mở rộng phạm vi tiếp cận của Apple ra khỏi các thành phố lớn thông qua các đối tác nhà mạng và mạng lưới đại lý bán lẻ, giúp hãng tiếp cận tệp khách hàng rộng lớn hơn khi các đối thủ địa phương trỗi dậy. Năm 2025, Apple đứng đầu thị trường điện thoại thông minh Trung Quốc với khoảng 22% thị phần.

Cân bằng tinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc

Để Apple thành công ở Trung Quốc, Cook đã phải đi trên một sợi dây thăng bằng chính trị giữa Washington và Bắc Kinh. Tại Mỹ, Cook vận động các quan chức nhằm nhấn mạnh tác hại tiềm tàng mà thuế quan gây ra cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, định hình thành công của Apple như một phần lợi ích kinh tế Mỹ.

Năm 2019, ông trao đổi với Tổng thống Donald Trump về tác động của thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và sự cạnh tranh từ Samsung Electronics.

Ông Trump sau đó cho biết Cook đã đưa ra "lập luận thuyết phục" rằng thuế quan sẽ khiến Apple gặp bất lợi.

Các cơ quan quản lý thương mại Mỹ sau đó đã phê duyệt 10/15 yêu cầu miễn trừ thuế, giảm bớt áp lực cho chuỗi cung ứng của Apple. Năm 2025, điện thoại và thiết bị điện tử của Apple tiếp tục được miễn thuế.

Cùng lúc đó, Cook nỗ lực duy trì mối quan hệ bền chặt tại Trung Quốc, ngay cả khi căng thẳng Mỹ-Trung leo thang trong chiến tranh thương mại năm 2018.

Ông thường xuyên gặp gỡ giới chức Trung Quốc và tham dự các diễn đàn cấp cao để củng cố vị thế của Apple.

Đầu tư mạnh tay vào hệ sinh thái

Cook không chỉ dựa vào Trung Quốc để sản xuất. Ông đầu tư vào hệ sinh thái để biến điều đó thành hiện thực. Năm 2016, Apple rót 1 tỷ USD vào Didi Chuxing, một nền tảng gọi xe thống trị tại quốc gia này. Cook cho biết thỏa thuận sẽ giúp công ty hiểu rõ hơn về thị trường lớn thứ hai của hãng.

Năm 2021, Tim Cook đã ký một thỏa thuận với các quan chức Trung Quốc trị giá khoảng 275 tỷ USD nhằm giảm bớt áp lực pháp lý.

Theo The Information, thỏa thuận bao gồm các cam kết đầu tư mở rộng bán lẻ, xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển và các dự án năng lượng tái tạo.

Vào năm 2025, Cook khẳng định với bộ trưởng công nghiệp Trung Quốc rằng Apple sẽ tiếp tục đầu tư vào quốc gia này, đồng thời tiết lộ kế hoạch về một quỹ năng lượng mới trị giá 101 triệu USD trong chuyến thăm vào tháng 3/2025.

(Theo Insider)