1 hour ago
5
Quá tin AI vô tình "hại mình"
Phạm Như Quỳnh (22 tuổi, nhân viên văn phòng, ngụ P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), cho biết hàng ngày sử dụng các công cụ AI như ChatGPT, Gemini để hỗ trợ công việc và tìm kiếm thông tin.
"Bản thân em chưa gặp phiền toái do làm lộ thông tin cá nhân khi sử dụng AI dù có lần em nhập số điện thoại lên Gemini để nhờ phân tích xem có hợp mệnh mình không. Nhưng em từng nhập thông tin một khách hàng của công ty lên ChatGPT nhờ phân tích và kết quả là lộ dữ liệu khách hàng bị công ty kỷ luật. Chưa kể có lần, AI cung cấp thông tin sai lệch nhưng em không kiểm chứng vì nghĩ câu trả lời là chính xác. Đến khi trình sếp kiểm tra mới phát hiện nhiều thông tin hoàn toàn không đúng và em đã bị phạt, bị la mắng", Quỳnh chia sẻ.
Từ đó, Quỳnh nhận ra AI không phải lúc nào cũng đúng tuyệt đối. Bất cứ thông tin nào nhận được cũng cần kiểm tra lại. Theo Quỳnh, một số bạn trẻ có thể tìm đến ChatGPT như một nơi để tâm sự khi gặp những vấn đề trong cuộc sống nhưng không nên đưa những dữ liệu nhạy cảm như hình ảnh cá nhân hay số căn cước lên nền tảng AI.
"AI cũng chỉ là một công cụ. Mình không thể chắc chắn rằng những thông tin đưa lên đó sẽ không bị "tuồn" ra ngoài. Vì vậy, em nghĩ khi nhập dữ liệu trên ChatGPT hay Gemini, người dùng cần lưu ý về lộ bí mật công việc, bí mật doanh nghiệp hoặc có thể bị kẻ xấu lợi dụng để thực hiện lừa đảo", Quỳnh nói.
Một số bạn trẻ thừa nhận từng nhập số điện thoại, ngày sinh lên ChatGPT mà không nghĩ đến rủi ro lộ thông tin cá nhân
ẢNH: MAI CÁT
Nguyễn Thùy Dương, sinh viên Trường CĐ Phát thanh - Truyền hình 2 (TP.HCM), cho biết từng đưa hình ảnh, thông tin cá nhân và dữ liệu công việc lên ChatGPT để nhờ chỉnh sửa hình ảnh và thực hiện các yêu cầu khác.
"Em đưa hình ảnh của em để nhờ gợi ý kiểu đồ, kiểu tóc phù hợp và ngày tháng năm sinh, số điện thoại để hỏi ChatGPT bói xem tương lai, tình duyên ra sao. Nhưng sau đó thấy trên mạng xã hội có nhiều cảnh báo về việc đưa dữ liệu lên AI có thể bị lộ thông tin, em bắt đầu lo lắng và hiện không sử dụng hình ảnh hay những thông tin này của mình nhập lên ChatGPT nữa", Dương chia sẻ.
Theo Dương, những thông tin quan trọng như số tài khoản ngân hàng, căn cước hay ngày tháng năm sinh không nên nhập vào AI. "Vì AI là nền tảng được nhiều người sử dụng nên nếu đưa những thông tin quan trọng lên đó, mình có thể gặp những rủi ro là bị đánh cắp thông tin, nhất là tài khoản email, ngân hàng từ số căn cước công dân hay số điện thoại mà mình nhập lên, vô tình "hại mình"", Dương nói.
Trần Nam Phương, 24 tuổi, ngụ P.Phước Thắng, TP.HCM, cho biết công việc có liên quan nhiều đến việc sử dụng AI nên khá ý thức về nguy cơ lộ thông tin cá nhân.
"Theo em, mình nên hạn chế đưa những thông tin cá nhân như số điện thoại, địa chỉ lên AI. Nếu hệ thống bị hack thì những dữ liệu này có thể bị ảnh hưởng. Hiện nay tình trạng bị hack tài khoản, đánh cắp thông tin xảy ra khá nhiều nên em nghĩ AI cũng có thể tồn tại những kẽ hở", Phương nói.
Không nên vì tiện lợi mà bỏ qua bảo mật dữ liệu
Theo tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, khi thông tin được đưa lên một nền tảng trực tuyến hoặc AI, người dùng không còn kiểm soát tuyệt đối như khi dữ liệu chỉ nằm trên thiết bị cá nhân. Rủi ro càng lớn với thông tin định danh, tài chính, dữ liệu khách hàng hay tài liệu nội bộ.
"Người dùng không chỉ có nguy cơ lộ thông tin của mình khi nhập dữ liệu lên công cụ AI mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư của người khác hoặc vi phạm quy định bảo mật của tổ chức. AI rất hữu ích, nhưng không nên vì sự tiện lợi mà bỏ qua nguyên tắc bảo mật dữ liệu", ông Quốc Anh nói.
Quốc Anh cho rằng thông tin tuyệt đối không nên đưa vào AI là mật khẩu, OTP, mã PIN, thông tin xác thực tài khoản. Đồng thời cần rất thận trọng với tài khoản ngân hàng, căn cước, hộ chiếu, dữ liệu khách hàng, bí mật kinh doanh và tài liệu nội bộ. Khi cần AI phân tích tài liệu, nên ẩn danh hóa dữ liệu trước bằng cách xóa tên, số căn cước, điện thoại, địa chỉ, số tài khoản, chữ ký…
Theo ông, hệ quả lâu dài của việc "cái gì cũng hỏi AI" là người dùng có thể hình thành thói quen cái gì cũng đưa cho AI, từ đó mất dần phản xạ phân biệt thông tin nào được chia sẻ và thông tin nào cần bảo mật. Nếu quá phụ thuộc vào câu trả lời của AI mà không kiểm chứng, khả năng tư duy độc lập và phản biện cũng có thể bị ảnh hưởng.
"Vì vậy, với người trẻ, điều quan trọng không phải là hạn chế AI mà là biết sử dụng AI đúng cách: biết hỏi, biết kiểm chứng và biết dữ liệu nào phải dừng lại trước khi nhấn nút gửi", ông Quốc Anh nói.
Người dùng cần có đạo đức và trách nhiệm trong sử dụng các công cụ AI
ẢNH: MAI CÁT
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội), các công cụ AI rất tiện lợi nhưng cũng là "con dao hai lưỡi", có thể cung cấp thông tin sai lệch, làm lộ dữ liệu cá nhân nếu người dùng bất cẩn đưa lên những thông tin quan trọng.
Vì vậy cần có đạo đức và trách nhiệm trong sử dụng AI. Nếu không, hệ quả có thể lộ bí mật công việc, tài chính, tổ chức dẫn đến những thiệt hại không đáng có. Người trẻ phải hiểu rõ giới hạn của công nghệ, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và không sử dụng AI để gian lận trong học tập, công việc.
Theo ông Đức, trong thời đại AI, năng lực quan trọng không chỉ là tìm được câu trả lời nhanh, mà còn là biết đặt câu hỏi đúng, kiểm chứng thông tin, nhìn nhận vấn đề từ nhiều chiều và chịu trách nhiệm về quyết định của mình khi sử dụng AI.
"Khi mọi câu hỏi đều được đưa ngay cho AI, người dùng có thể bỏ qua việc tự xác định vấn đề, thu thập dữ liệu, phân tích nguyên nhân, so sánh các phương án và tự bảo vệ quan điểm của mình. Về lâu dài, điều này có thể làm suy giảm khả năng tập trung, tư duy phản biện, năng lực giải quyết vấn đề và sự kiên trì trước những nhiệm vụ khó", ông Đức nói.
