'Cần học Hàn Quốc, Singapore về phát triển nhân lực chất lượng cao'

Đại biểu Nguyễn Thị Lan cho rằng nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định, Việt Nam cần học kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước để tạo đột phá thực chất.

Thảo luận về kinh tế xã hội ngày 20/4, đại biểu Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đồng tình với định hướng lấy khoa học công nghệ và chuyển đổi số làm động lực nâng cao năng suất, chất lượng nền kinh tế.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh công nghệ không tự tạo ra đột phá, con người mới là yếu tố quyết định. Dẫn kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Israel và Singapore, bà cho rằng các quốc gia này đều đi trước một bước trong phát triển nhân lực chất lượng cao, không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có khả năng kết nối nghiên cứu với thị trường để tạo giá trị gia tăng.

Từ thực tiễn trong nước, nữ đại biểu chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thiếu lực lượng nhân lực có khả năng tạo đột phá. Việt Nam đang thiếu chuyên gia làm chủ công nghệ lõi, thiếu nhà khoa học dẫn dắt, thiếu nhân lực khai thác dữ liệu và đặc biệt thiếu đội ngũ có thể đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.

Hệ quả là kết nối giữa cơ quan quản lý, viện trường và doanh nghiệp còn lỏng lẻo do thiếu lực lượng điều phối, dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Lấy ví dụ trong nông nghiệp, bà cho biết Việt Nam có nhiều kết quả nghiên cứu về giống, công nghệ sinh học, nông nghiệp số nhưng thương mại hóa còn hạn chế, nhiều mô hình chỉ dừng ở thí điểm, không thể nhân rộng. Nguyên nhân cốt lõi là thiếu "nhân lực tích hợp" - những người vừa làm chủ công nghệ, vừa hiểu thị trường và có khả năng tổ chức triển khai quy mô lớn.

Do đó, bà đề nghị Chính phủ xây dựng chương trình đột phá về phát triển nhân lực, tập trung đào tạo lực lượng nòng cốt có khả năng làm chủ công nghệ lõi, dẫn dắt nghiên cứu và tạo ra giá trị thực.

Đào tạo cần chuyển sang tiếp cận theo năng lực, gắn với doanh nghiệp và thị trường, có sản phẩm đầu ra cụ thể, đi kèm cơ chế đặt hàng và khoán theo kết quả. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để huy động chuyên gia và học hỏi kinh nghiệm các quốc gia phát triển.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam). Ảnh: Hoàng Phong

Bà kiến nghị ưu tiên đột phá nhân lực ở các lĩnh vực có lợi thế như nông nghiệp, môi trường, công nghệ sinh học, công nghệ chế biến và kinh tế xanh; đồng thời xây dựng các chương trình đào tạo nhân lực nòng cốt cấp quốc gia, gắn với nhu cầu của ngành, doanh nghiệp và địa phương.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát, hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược theo hướng gắn với lợi thế quốc gia, tập trung nguồn lực để sớm làm chủ các công nghệ phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Sơn Hà