Cảnh báo giữa năm nay El Nino rất mạnh, nguy cơ hạn hán diện rộng

Ngày 17-4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có báo cáo Trưởng Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, thông tin về hiện tượng El Nino và nhận định sớm về khả năng thiếu hụt nguồn nước.

Bộ cho biết, theo dữ liệu quan trắc và các mô hình dự báo khí hậu, hệ thống ENSO đang chuyển pha từ trạng thái La Nina sang trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8 năm nay với xác suất từ 80 - 90%.

Sau đó tiếp tục phát triển và có khả năng đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026, trong đó không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh (xác suất khoảng 20 - 25%) trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 năm nay và có thể kéo dài sang năm 2027.

Dù các mô hình dự báo dài hạn còn tồn tại bất định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa.

Cụ thể, nắng nóng gia tăng sớm hơn trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10 - 40% so với trung bình nhiều năm trên phạm vi cả nước.

Cùng với đó, dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ như sông Hồng đoạn qua Yên Bái (Lào Cai), Phú Thọ và sông Ayun tại trạm Pơ Mơ Rê.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh trong thời gian tới, nếu El Nino hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn năm 2025.

Lượng mưa được dự báo thiếu hụt ngay trong các tháng mùa khô năm 2026, đặc biệt từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức giảm phổ biến 25 - 50%.

Cùng với đó, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm. Nguồn nước trên các lưu vực sông tiếp tục suy giảm, trong đó tổng lượng dòng chảy trên hệ thống sông Đà từ tháng 5 đến tháng 7 năm nay có thể thiếu hụt 10 - 25% so với trung bình nhiều năm.

Nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ở mức cao khi lượng dòng chảy từ ngoài lãnh thổ giảm, kết hợp tình trạng thiếu mưa trong nước, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến cấp nước hạ du và an ninh năng lượng.

Hạn hán và xâm nhập mặn có nguy cơ gia tăng, đặc biệt tại khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026 - 2027; tình trạng thiếu nước có thể xảy ra trên diện rộng trong những tháng đầu năm 2027.

"Trong các kỳ El Nino, mặc dù tổng lượng mưa giảm, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị.

Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, song cần đề phòng các cơn bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, khó dự báo và gây tác động lớn trong thời gian ngắn" - Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý.