Cảnh báo 'siêu' El Nino xuất hiện, Việt Nam đối mặt hàng loạt hiện tượng cực đoan

Theo dữ liệu quan trắc và các mô hình dự báo khí hậu cho thấy, hiện nay điều kiện khí quyển đại dương (hiện tượng ENSO) đang chuyển pha từ trạng thái La Nina sang trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong khoảng thời gian từ tháng 6 - 8.2026 với xác suất từ 80 - 90%. Sau đó, tiếp tục phát triển và có khả năng đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026.

Sông Đà cạn trơ đáy năm 2023 do ảnh hưởng của El Nino

ẢNH: NGÔ TRẦN

Trong đó, không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh (siêu El Nino) với xác suất khoảng 20 - 25% trong giai đoạn từ tháng 10 - 12.2026 và có thể kéo dài sang năm 2027.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đến nay, các mô hình dự báo dài hạn vẫn còn tồn tại những bất định nhất định. Tuy nhiên, cần đưa ra những cảnh báo sớm về khả năng thiếu hụt nguồn nước để phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Theo đó, tại Việt Nam các điều kiện khô nóng đã xuất hiện sớm từ đầu năm 2026; nắng nóng gia tăng sớm hơn trung bình nhiều năm (TBNN). Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10 - 40% so với TBNN trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa.

Nắng nóng gay gắt, xâm nhập mặn gia tăng, thiếu nước trên diện rộng

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, trong thời gian tới, nếu El Nino hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn năm 2025.

Cạnh đó, lượng mưa có khả năng thiếu hụt ngay trong các tháng mùa khô năm 2026, đặc biệt giai đoạn từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức giảm phổ biến 25 - 50%. Đồng thời, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm.

Nguồn nước trên các lưu vực sông có khả năng tiếp tục suy giảm; các hồ chứa lớn, đặc biệt trên hệ thống sông Đà tổng lượng dòng chảy từ tháng 5 - 7.2026 có khả năng thiếu hụt từ 10 - 25% so với TBNN, nguy cơ cao xảy ra thiếu hụt nguồn nước do lượng dòng chảy từ ngoài lãnh thổ giảm kết hợp với thiếu hụt mưa trong nước, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến cấp nước hạ du và an ninh năng lượng.

Nguy cơ cao xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt ở khu vực Nam Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026 - 2027, đồng thời tình trạng thiếu nước có thể xảy ra trên phạm vi rộng trong những tháng đầu năm 2027.

Đáng lưu ý, trong các kỳ El Nino, mặc dù tổng lượng mưa giảm, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị. Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, song cần đề phòng các cơn bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, khó dự báo và gây tác động lớn trong thời gian ngắn.