Cây người này trồng, trái nằm ở phía nhà kia, ai được hưởng hoa lợi?

Trên mạng xã hội có chia sẻ một clip hai người đàn ông tranh cãi với nhau vì chuyện mấy trái mướp. Người đàn ông (tạm gọi là ông A) trồng mướp bên hàng rào nhà mình nhưng dây mướp bò vượt hàng rào leo qua nhà hàng xóm.

Người hàng xóm (ông B) đã hái mướp mà không hỏi ông A nên phát sinh tranh cãi. Ông B cho rằng phần dây mướp leo qua đất của ông và có trái nên trái đó thuộc về ông. Lúc tranh cãi ông B vẫn còn cầm trái mướp đang hái trên tay.

Về phía ông A cho rằng ông B hái mướp của ông trồng là không đúng và cách nói chuyện thách thức như vậy là ngang ngược, không thể chấp nhận.

Vậy trong chuyện này ai đúng và quy định của pháp luật ra sao? Luật sư Nguyễn Thị Thu Tâm, Đoàn luật sư TP.HCM chia sẻ góc nhìn về vấn đề này:

Người trồng và người hái mướp đều sai?

Có thể xác định được ngay là trong vụ việc này ông A và người hàng xóm đều sai.

Về phía ông A, căn cứ theo điều 175 Bộ luật Dân sự hiện hành về ranh giới giữa các bất động sản thì ông có quyền trồng cây mướp trên đất của mình nhưng không được để dây mướp bò qua nhà hàng xóm.

Điều luật này quy định:

"1. Ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ranh giới cũng có thể được xác định theo tập quán hoặc theo ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp. Không được lấn, chiếm, thay đổi mốc giới ngăn cách, kể cả trường hợp ranh giới là kênh, mương, hào, rãnh, bờ ruộng.

Mọi chủ thể có nghĩa vụ tôn trọng, duy trì ranh giới chung.

2. Người sử dụng đất được sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới của thửa đất phù hợp với quy định của pháp luật và không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác.

Người sử dụng đất chỉ được trồng cây và làm các việc khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh giới đã được xác định; nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa cành phần vượt quá, trừ trường hợp có thỏa thuận khác".

Về phía người hàng xóm, ông không có quyền sở hữu đối với các trái mướp từ cây trồng của ông A trên đất của ông A. Khi trái trên cây được ông A trồng trên đất của ông A nên ông A là chủ sở hữu thì người hàng xóm không được quyền tự ý hái ăn.

Các điều 109, 224 Bộ luật Dân sự có quy định rõ việc này: Hoa lợi là sản vật tự nhiên mà tài sản mang lại; chủ sở hữu có quyền sở hữu đối với hoa lợi theo quy định của pháp luật, kể từ thời điểm thu được hoa lợi đó.

Giải pháp ổn thỏa: chia đều hoa lợi cho hai bên

Nhân đây cũng xin được lưu ý thêm: Việc chia đều số trái trên cây có thể được đặt ra đối với cây được người này trồng trên ranh giới để làm mốc giới ngăn cách giữa hai nhà liền kề.

Điều 176 Bộ luật Dân sự quy định về mốc giới ngăn cách các bất động sản như sau:

1. Chủ sở hữu bất động sản chỉ được dựng cột mốc, hàng rào, trồng cây, xây tường ngăn trên phần đất thuộc quyền sử dụng của mình.

2. Các chủ sở hữu bất động sản liền kề có thể thỏa thuận với nhau về việc dựng cột mốc, hàng rào, trồng cây, xây tường ngăn trên ranh giới để làm mốc giới ngăn cách giữa các bất động sản; những vật mốc giới này là sở hữu chung của các chủ thể đó.

Trường hợp mốc giới ngăn cách chỉ do một bên tạo nên trên ranh giới và được chủ sở hữu bất động sản liền kề đồng ý thì mốc giới ngăn cách đó là sở hữu chung, chi phí để xây dựng do bên tạo nên chịu, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Nếu chủ sở hữu bất động sản liền kề không đồng ý mà có lý do chính đáng thì chủ sở hữu đã dựng cột mốc, hàng rào, trồng cây, xây tường ngăn phải dỡ bỏ.

3. Đối với cây là mốc giới chung, các bên đều có nghĩa vụ bảo vệ; hoa lợi thu được từ cây được chia đều, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.