Cha mẹ là người Việt, con sang Mỹ từ nhỏ chưa làm giấy khai sinh, giờ làm thế nào?

- Luật sư Nguyễn Trọng Dần (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Đối với câu hỏi của bạn, tôi xin trả lời thành 2 trường hợp như sau:

* Trường hợp cha mẹ anh bạn đang cư trú tại Việt Nam hoặc có thể về Việt Nam để thực hiện việc khai sinh.

Theo quy định tại Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2014, thẩm quyền đăng ký khai sinh: UBND cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ thực hiện đăng ký khai sinh.

Ngoài ra, theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Luật Hộ tịch 2014, thủ tục đăng ký khai sinh như sau:

Người đi đăng ký khai sinh nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy chứng sinh cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh. Nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh. Trường hợp khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi phải có biên bản xác nhận việc trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập. Trường hợp khai sinh cho trẻ em sinh ra do mang thai hộ phải có văn bản chứng minh việc mang thai hộ theo quy định pháp luật.

Như vậy, trường hợp cha mẹ anh bạn còn sống và hiện đang cư trú tại Việt Nam/trở về Việt Nam, có thể đến UBND cấp xã nơi cư trú để làm thủ tục đăng ký khai sinh. Thủ tục đăng ký khai sinh thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Luật Hộ tịch 2014 và Mục 1 Chương II Thông tư 04/2020/TT-BTP ngày 28-5-2020 của Bộ Tư pháp.

* Trường hợp cha mẹ anh bạn không cư trú tại Việt Nam và không thể về Việt Nam để thực hiện việc khai sinh.

Theo quy định tại Điều 6 Thông tư 07/2023/TT-BNG được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Thông tư 07/2025/TT-BNG, thẩm quyền đăng ký khai sinh như sau:

Cơ quan đại diện ở khu vực lãnh sự nơi cha hoặc mẹ của trẻ em cư trú hoặc nơi trẻ em sinh ra thực hiện việc đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại nước ngoài, chưa được đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài và thuộc một trong các trường hợp sau:

Có cha và mẹ là công dân Việt Nam.

Ngoài ra, theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 07/2023/TT-BNG quy định thủ tục đăng ký khai sinh tại cơ quan đại diện ở khu vực lãnh sự như sau:

1. Người yêu cầu đăng ký khai sinh nộp các giấy tờ sau:

a) Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu).

b) Giấy chứng sinh hoặc giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp, xác nhận về việc trẻ em được sinh ra và quan hệ mẹ - con. Trong trường hợp không có các giấy tờ nêu trên thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh.

c) Văn bản của cha, mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con đối với trường hợp trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là người nước ngoài.

Trường hợp cha, mẹ không nộp hồ sơ trực tiếp thì chữ ký trên văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch phải được chứng thực hợp lệ.

d) Trường hợp cha, mẹ của trẻ đã đăng ký kết hôn thì phải xuất trình giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân, trừ trường hợp cả cha, mẹ trẻ em đều là công dân Việt Nam, có số định danh cá nhân, đã đăng ký kết hôn hoặc ghi vào sổ việc đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và cơ quan đại diện đã kết nối với cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.

Như vậy, trường hợp này, cha mẹ anh bạn có thể đến cơ quan đại diện ở khu vực lãnh sự nơi đang cư trú ở nước ngoài để thực hiện việc đăng ký khai sinh. Thủ tục thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Thông tư 07/2023/TT-BNG ngày 29-12-2023 của Bộ Ngoại giao.