Chi tiết 14 điểm trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Nội dung thỏa thuận 14 điểm để lại nhiều chi tiết chưa được Washington và Tehran thống nhất, bao gồm cả chủ đề nhạy cảm là chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, thỏa thuận này hứa hẹn mang lại cho Iran nhiều khoản tài chính, thông qua việc dỡ bỏ các lệnh cấm vận để Tehran có thể bán dầu và tiếp cận các tài sản bị đóng băng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) ký thỏa thuận với Iran trong cuộc gặp người đồng cấp Pháp Emmanuel Macron ngày 17.6

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH X/TỔNG THỐNG PHÁP EMMANUEL MACRON

CNN đã đăng lại nội dung 14 điểm thỏa thuận. Truyền thông Mỹ lưu ý đây là nội dung được quan chức Nhà Trắng tiết lộ cho phóng viên, do đó chưa rõ liệu nó có trùng khớp với bản ghi nhớ sau cùng được hai bên ký kết hay không.

1. Mỹ và Iran cùng các đồng minh của mỗi bên trong cuộc chiến hiện tại ký Bản ghi nhớ (MOU) này nhằm tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon. Cam kết từ nay trở đi sẽ không phát động bất kỳ cuộc chiến hay chiến dịch quân sự nào chống lại nhau, kiềm chế đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon và các quy định khác của điều khoản này.

2. Mỹ và Iran cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.

3. Mỹ và Iran cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong thời gian tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu hai bên cùng đồng ý.

4. Ngay sau khi ký kết MOU, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân cùng mọi sự cản trở hay gây rối nào đối với Iran, và sẽ chấm dứt hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân trong vòng 30 ngày. Trong giai đoạn này, lran sẽ khôi phục lưu lượng tàu thuyền qua bằng với thời điểm trước xung đột. Mỹ cũng cam kết rút lực lượng của mình khỏi các khu vực gần Iran trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

5. Ngay khi ký kết MOU, Iran sẽ nỗ lực hết sức đưa ra các sắp xếp nhằm đảm bảo tàu thuyền thương mại được qua lại an toàn, không thu phí trong 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại.

6. Quá trình lưu thông của tàu thuyền thương mại sẽ bắt đầu ngay lập tức; và xét đến nhu cầu dọn dẹp các chướng ngại vật về kỹ thuật và quân sự, hoạt động rà phá bom mìn do Iran thực hiện sẽ được tiến hành trong vòng 30 ngày. Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman nhằm xác định việc quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz thông qua thảo luận với các quốc gia ven vịnh Ba Tư khác, phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển tại eo biển Hormuz.

7. Mỹ cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch có tính quyết định, được hai bên nhất trí với khoản ngân sách ít nhất 300 tỉ USD để tái thiết và phát triển kinh tế cho Iran. Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được chốt lại như một phần của thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Mọi giấy phép, quyền miễn trừ và sự cho phép cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan sẽ được Mỹ cấp phát. 

Mỹ cam kết chấm dứt mọi hình thức cấm vận nhằm vào Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, nghị quyết của Hội đồng Thống đốc IAEA (Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế) và tất cả các lệnh cấm vận đơn phương của Mỹ, cả sơ cấp và thứ cấp, theo một lịch trình được thống nhất như một phần của thỏa thuận cuối cùng. Iran và Mỹ thừa nhận tầm quan trọng then chốt của vấn đề chấm dứt cấm vận nêu trên, và bày tỏ ý định giải quyết ngay các vấn đề này trong quá trình đàm phán nhằm đạt được sự đồng thuận chung.

8. Iran tái khẳng định sẽ không mua sắm hay phát triển vũ khí hạt nhân. Mỹ và Iran đã đồng ý giải quyết vấn đề định đoạt kho dự trữ vật liệu làm giàu theo một cơ chế sẽ được hai bên thống nhất, phù hợp với lịch trình nêu ở điều 7, với phương pháp tối thiểu là hạ cấp tại các cơ sở hạt nhân dưới sự giám sát của IAEA.

Hai bên cũng nhất trí thảo luận về vấn đề làm giàu uranium và các vấn đề khác được hai bên thống nhất liên quan đến nhu cầu hạt nhân của Iran, dựa trên một khuôn khổ thỏa đáng sẽ được nhất trí trong thỏa thuận cuối cùng. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận các quy định của điều khoản này. Mỹ và Iran thừa nhận tầm quan trọng then chốt của các vấn đề hạt nhân nêu trên. Hai bên bày tỏ ý định giải quyết ngay các vấn đề này trong quá trình đàm phán nhằm đạt được sự đồng thuận chung.

9. Trong khi chờ thỏa thuận cuối cùng, Mỹ và Iran đồng ý duy trì nguyên trạng. Iran sẽ duy trì nguyên trạng hiện tại của chương trình hạt nhân, và Mỹ sẽ không áp đặt bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào cũng như không triển khai thêm lực lượng ở khu vực.

10. Mỹ cam kết ngay sau khi ký MOU và cho đến khi chấm dứt các lệnh cấm vận, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các quyền miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và các dẫn xuất của Iran, cùng tất cả các dịch vụ liên quan, bao gồm giao dịch ngân hàng, bảo hiểm, vận tải.

11. Mỹ cam kết cho phép sử dụng hoàn toàn các quỹ và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế của Iran ngay sau khi MOU được thực thi. Mỹ và Iran sẽ cùng thống nhất về các thủ tục liên quan đến việc giải phóng các quỹ này trong quá trình đàm phán. Các khoản tiền này, dù được giữ lại trong tài khoản ban đầu hay được chuyển đi, sẽ hoàn toàn có thể được sử dụng để thanh toán cho bất kỳ người thụ hưởng cuối cùng nào do Ngân hàng Trung ương Iran chỉ định. Mỹ cam kết cấp mọi giấy phép và ủy quyền cần thiết cho mục đích này.

12. Mỹ và Iran đồng ý thiết lập một cơ chế điều hành để giám sát việc thực hiện thành công MOU cũng như việc tuân thủ thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.

13. Sau khi ký kết MOU, và với điều kiện bắt đầu thực hiện các điều khoản 1, 4, 5, 10 và 11 của Bản ghi nhớ, cùng việc tiếp tục thực thi các biện pháp đó, Mỹ và Iran sẽ bắt đầu đàm phán về thỏa thuận cuối cùng, dành riêng cho các điều khoản còn lại.

14. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được xác nhận bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc