1 hour ago
2
Cục Bản quyền tác giả - Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch vừa có Công văn số 314/BQTG-QL&HTQT về việc thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, có đề nghị "không khai thác, sử dụng trái phép quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng". Vậy chia sẻ lại biểu diễn của nghệ sĩ lên mạng xã hội có vi phạm bản quyền?
Thể hiện sự yêu thích với thần tượng, nhưng...
Là fan của nhiều ca sĩ như Mỹ Tâm, Bùi Công Nam, HIEUTHUHAI, Phan Mai Thiên Anh (28 tuổi, ngụ P.Tân Định, TP.HCM), cho biết bản thân thường chia sẻ lại các video nhạc được đăng công khai trên Facebook hoặc YouTube để thể hiện sự yêu thích với thần tượng. Khi biết thông tin về văn bản mới của Cục Bản quyền tác giả, Thiên Anh cũng băn khoăn liệu hành động của mình có vi phạm hay không?
"Với các hình, video đã được chính chủ công khai, mình chia sẻ kèm đường dẫn chính thức để người xem có thể ủng hộ tác giả. Mình nghĩ việc chia sẻ video biểu diễn chỉ mang tính lan tỏa thông tin, thể hiện tình cảm với ca sĩ nên chắc không có gì sai, cũng hơi băn khoăn", Anh nói.
Hình ảnh của nghệ sĩ được fan "share" trên Facebook là khá phổ biến
ẢNH: MAI CAT
Cùng quan điểm, Nguyễn Trí Dũng (27 tuổi, ngụ P.Vườn Lài, TP.HCM), cho rằng những video biểu diễn, phim hay bài hát đã được công khai trên Facebook hoặc YouTube thì việc chia sẻ lại thường không có vấn đề. Tuy nhiên, với các nội dung trả phí hoặc giới hạn người xem, đăng lại có thể bị xem là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. "Mình cũng hơi lo lắng, nên cũng phải rà soát lại vì biết đâu trước đây từng chia sẻ những video có thể vi phạm bản quyền", Dũng nói.
Trong khi đó, Đỗ Hồng Nhung (25 tuổi, ngụ P.Phú Thuận, TP.HCM) cho biết bản thân chỉ chia sẻ những thông tin tích cực về nghệ sĩ với bạn bè, người thân. "Khi quyền sở hữu trí tuệ được chú trọng, việc chia sẻ lại nội dung của người khác cũng có khả năng dẫn đến vi phạm vì các thông tin đó vốn thuộc quyền đăng tải của chủ sở hữu", Nhung nói.
Video của ca sĩ được chia sẻ lại
ẢNH: MAI CAT
Ở góc nhìn khác, anh Phạm Gia Thiện (28 tuổi, ngụ P.Chánh Hưng, TP.HCM) cho rằng nếu nội dung đã được đăng tải công khai và có sẵn tính năng chia sẻ, điều đó phần nào thể hiện mong muốn lan tỏa rộng rãi của người đăng. "Miễn nội dung không vi phạm pháp luật hay thuần phong mỹ tục thì việc người hâm mộ chia sẻ để thể hiện sự yêu thích là điều có thể chấp nhận được", Thiện bày tỏ.
Sử dụng tính năng "share" để đăng lại không vi phạm bản quyền
ẢNH: MAI CAT
Có vi phạm bản quyền?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLaw (P.Đống Đa, TP.Hà Nội), cho biết các nội dung như video biểu diễn, MV ca nhạc, bản ghi âm hay hình ảnh nghệ sĩ đều là đối tượng được bảo hộ theo luật Sở hữu trí tuệ. Chủ sở hữu có độc quyền trong việc sao chép, phân phối và truyền đạt tác phẩm đến công chúng. Hành vi sử dụng chính chức năng "share" (chia sẻ), "repost" (đăng lại link) của các nền tảng để dẫn người xem về bài đăng gốc thường không bị coi là xâm phạm bản quyền vì người dùng không tạo ra bản sao mới của tác phẩm. Ngược lại, nếu tải nội dung về rồi đăng lại dưới dạng bài đăng mới ("reup"), hành vi này đã bao gồm việc sao chép và truyền đạt lại tác phẩm đến công chúng. Nếu không có sự cho phép của chủ sở hữu quyền hoặc không thuộc trường hợp ngoại lệ theo luật định, đây có thể bị xem là hành vi vi phạm.
Trước ý kiến cho rằng chỉ đăng lại và không kiếm tiền từ nội dung đó thì không vi phạm, ông Hà cho rằng việc sử dụng với mục đích cá nhân hay phi thương mại không đương nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý. Pháp luật chỉ cho phép một số ngoại lệ rất hạn chế như trích dẫn hợp lý để bình luận, phê bình hoặc phục vụ giảng dạy và phải đáp ứng những điều kiện chặt chẽ", ông Hà nhấn mạnh.
Theo ông Hà, một số hành vi dễ bị xem là xâm phạm quyền tác giả và có nguy cơ bị xử lý mạnh hơn theo tinh thần Công điện 38/CĐ-TTg gồm: tải video, MV, phim hoặc bản ghi âm về rồi đăng lại nguyên vẹn; reup nội dung để tăng lượt theo dõi, kiếm doanh thu quảng cáo; livestream lại chương trình có bản quyền; cắt ghép nội dung để xây dựng fanpage, kênh TikTok hoặc YouTube nhằm thu hút người xem. Đặc biệt, cơ quan quản lý hiện chú ý nhiều hơn đến các hành vi khai thác nội dung có hệ thống và mang yếu tố thương mại trên môi trường số. Những cá nhân hoặc tổ chức vận hành nhiều tài khoản để reup phim, âm nhạc hay video giải trí nhằm kiếm tiền từ quảng cáo hoặc tăng tương tác sẽ có nguy cơ bị xử lý cao hơn nhiều so với người dùng thông thường chia sẻ đơn lẻ vì mục đích cá nhân.
Luật sư Nguyễn Thanh Hà
ẢNH: NVCC
Luật sư Hà cho rằng nhiều người hiện vẫn hiểu chưa đúng việc "ghi nguồn", "tag nghệ sĩ" hoặc "không kiếm tiền" không đồng nghĩa với việc được tự do sử dụng nội dung có bản quyền. Trong nhiều trường hợp, dù không thu phí trực tiếp, hành vi đăng tải lại vẫn có thể bị xem là xâm phạm nếu ảnh hưởng đến quyền khai thác của chủ sở hữu hoặc giúp tài khoản tăng độ phủ, tương tác và mang lại lợi ích gián tiếp.
"Trong bối cảnh Chính phủ đang tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số, bạn trẻ dùng mạng xã hội nên ưu tiên sử dụng các công cụ chia sẻ chính thức của nền tảng, hạn chế tải xuống rồi đăng lại nội dung nguyên vẹn, đồng thời cẩn trọng với các hoạt động reup có tính thường xuyên hoặc nhằm mục đích xây dựng kênh, kiếm tương tác và doanh thu", ông Hà nói.
