‘Chung cư hết thời hạn sử dụng không làm chấm dứt các quyền tài sản hợp pháp’

Chiều 21.8, thảo luận về định hướng sửa đổi luật Nhà ở, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đề nghị không sử dụng khái niệm "chung cư có thời hạn". Đây không chỉ là câu chuyện về thuật ngữ, mà sẽ ảnh hưởng rất lớn đến nhiều người đang sở hữu căn hộ chung cư - vốn là tài sản phải tích lũy nhiều năm mới có được.

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long)

ẢNH: QUỐC HỘI

Theo ông Bình, cần phân biệt giữa "chung cư có thời hạn" và "thời hạn sử dụng chung cư". Nếu công trình không còn đảm bảo an toàn thì phá dỡ, di dời là yêu cầu không thể thỏa thiệp. Song, việc không còn tòa nhà không đồng nghĩa quyền tài sản của người sở hữu căn hộ trở về con số 0.

Vị đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng, phải phá dỡ sẽ không làm chấm dứt các quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu. Đồng thời, cần có cơ chế rõ ràng về việc đóng góp kinh phí để xây dựng lại tòa chung cư đó.

Cơ chế ấy bao gồm quy định rõ mức đóng góp, đóng một lần hay theo tiến độ, tỷ lệ đồng thuận bao nhiêu. Đặc biệt, người không có khả năng tài chính để đóng góp thì quyền lợi của họ được giải quyết ra sao.

"Không thể để một người cao tuổi, một gia đình thu nhập thấp đã sở hữu hợp pháp căn hộ nhưng khi chung cư phải xây dựng lại thì họ phải đứng trước lựa chọn hoặc có ngay một khoản tiền rất lớn để đóng góp hoặc mất khả năng tiếp tục có chỗ ở", ông Bình nêu.

Vị đại biểu cũng lưu ý cần mở ra phương án cho đóng góp theo tiến độ, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tín dụng, được nhận căn hộ phù hợp với khả năng đóng góp, hoặc nhận giá trị quyền tài sản theo phương án phê duyệt.

"Chúng ta phải có cơ chế đủ mạnh để phá dỡ một tòa nhà nguy hiểm nhưng không thể để tài sản hợp pháp của người dân cũng bị phá dỡ theo", ông Bình nói.

Tranh luận sau đó, đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn Đà Nẵng) cho rằng mọi công trình đều có thời hạn sử dụng nhất định, không thể tồn tại vĩnh cửu. Vì vậy, nếu quy định rõ thời hạn sử dụng chung cư thì sẽ có thêm một phân khúc nhà ở.

Ông Hạ lấy ví dụ, với chung cư có thời hạn sử dụng là 70 hay 90 năm, người dân có thể tiếp cận mua dễ dàng hơn, bởi giá bán khi đó chỉ bằng một nửa so với mức giá hiện nay - khi xem việc mua chung cư là "vĩnh viễn".

"Những người không có điều kiện kinh tế, thay vì phải bỏ ra 4 tỉ đồng để sở hữu lâu dài, họ có thể lựa chọn mua căn hộ có thời hạn với mức giá khoảng 2 tỉ đồng", ông Hạ đặt giả thiết.

Dù vậy, ông vẫn lưu ý quy định thời hạn sử dụng chung cư và quyền sở hữu tài sản của người dân là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, không nên lẫn lộn.

Đại biểu Vương Kim Ánh (đoàn Phú Thọ)

ẢNH: QUỐC HỘI

Phá dỡ chung cư nhưng quyền của chủ căn hộ phải được bảo lưu

Cùng mối quan tâm, đại biểu Vương Kim Ánh (đoàn Phú Thọ) đề nghị dự thảo luật làm rõ nguyên tắc khi phá dỡ nhà chung cư thì quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu căn hộ phải được bảo lưu và chuyển hóa thành quyền lợi tương ứng trong quá trình cải tạo, xây dựng lại.

Nguyên tắc ấy cần giải các bài toán như: người dân được bố trí chốn ở thế nào trong thời gian cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; sau khi công trình hoàn thành thì họ được nhận căn hộ diện tích tương ứng ra sao, ở đâu; nếu diện tích, thiết kế, giá trị căn hộ thay đổi thì xác định sao cho minh bạch, rõ ràng…

Đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa quyền sở hữu căn hộ với quyền sử dụng khu đất gắn với nhà chung cư. "Đây vấn đề có nghĩa quyết định về giá trị pháp lý của căn hộ", ông Ánh nhận định.

Giải trình trước nghị trường, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh ghi nhận góp ý của các đại biểu, cho biết tại phiên thảo luận tổ hôm 19.8, Thủ tướng đã có ý kiến giải thích đầy đủ về cơ sở đưa ra chính sách tại dự thảo. Mục tiêu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc sửa chữa, cải tạo khi chung cư đã hết thời hạn sử dụng.