Chuyên gia chỉ 5 lý do xúc xích, thịt xông khói làm tăng nguy cơ ung thư miệng

Thịt xông khói, xúc xích chứa các hợp chất liên quan đến ung thư, đồng thời có thể thúc đẩy viêm mạn tính và làm tổn thương tế bào trong khoang miệng.

Ung thư miệng (khoang miệng) chiếm gần 3% tổng số ca ung thư mới được chẩn đoán mỗi năm tại Mỹ. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), hút thuốc lá, nhai thuốc lá, uống rượu bia và nhiễm virus HPV là những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc ung thư khoang miệng.

"Một số loại thực phẩm có thể tạo ra môi trường trong miệng khiến ung thư có thể phát triển theo thời gian", bác sĩ Kelly F. Moyer, chuyên gia tai mũi họng tại Trung tâm Y tế Đại học Maryland, cho biết. "Thực phẩm gây viêm có nguy cơ cao nhất, và đứng đầu danh sách là các loại thịt chế biến sẵn - thịt xông khói, thịt nguội, xúc xích và lạp xưởng".

Dưới đây, các chuyên gia giải thích lý do thịt chế biến sẵn có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng, đồng thời đưa ra một số lời khuyên giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Chứa các hợp chất liên quan đến nguy cơ ung thư

"Các loại thịt chế biến sẵn như thịt xông khói, xúc xích, giăm bông, xúc xích nóng và thịt nguội có liên quan đến nguy cơ cao hơn mắc ung thư khoang miệng và ung thư hầu họng", Tiến sĩ Alessandro Villa, Trưởng khoa Y học miệng, Ung thư miệng và Nha khoa tại Viện Ung thư Herbert Wertheim ở Nam Florida (Mỹ), cho biết.

Theo ông Villa, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm 1 - tác nhân gây ung thư ở người, đồng nghĩa đã có đủ bằng chứng khoa học cho thấy loại thực phẩm này có liên quan đến ung thư.

Ông giải thích các sản phẩm thịt chế biến sẵn thường chứa nitrat và nitrit - những chất bảo quản được thêm vào để giúp thực phẩm lâu hơn và tạo màu sắc đặc trưng. Khi đi vào cơ thể, các chất này có thể tạo thành hợp chất N-nitroso, một nhóm chất được biết đến với khả năng gây ung thư.

Chuyên gia dinh dưỡng ung thư Tejal Parekh cho biết nitrat và nitrit thường có mặt trong các loại thịt nguội, xúc xích, giăm bông hoặc các món ăn chế biến sẵn từ thịt. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra việc tiêu thụ các chất này có liên quan đến nguy cơ mắc nhiều loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt.

Ảnh: Adobe Stock

Nấu ở nhiệt độ cao có thể tạo ra các chất gây tổn thương tế bào

Thói quen thường xuyên chiên thịt xông khói trên chảo nóng hoặc nướng xúc xích ở nhiệt độ cao cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.

Theo bác sĩ Kelly F. Moyer, các loại thịt được nướng, hun khói hoặc chế biến đến mức cháy xém có thể gây hại cho sức khỏe vì quá trình nấu ở nhiệt độ cao tạo ra các hợp chất gọi là hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) và amin dị vòng (HAAs). "Những hợp chất này có thể gây tổn thương trực tiếp đến ADN trong tế bào", ông nói.

Các nghiên cứu cho thấy PAHs và HAAs có thể thúc đẩy sự hình thành ung thư thông qua nhiều cơ chế khác nhau, trong đó có gây tổn thương ADN và làm gia tăng tình trạng stress oxy hóa trong cơ thể.

Thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính

Việc thường xuyên ăn các loại thịt siêu chế biến có thể làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể.

"Một chế độ ăn gây viêm khiến khoang miệng luôn ở trong trạng thái viêm mức độ thấp kéo dài. Theo thời gian, điều này làm suy giảm khả năng sửa chữa các tế bào bị tổn thương của cơ thể", bác sĩ Kelly F. Moyer cho biết.

Ngoài ra, theo Tiến sĩ Alessandro Villa, sắt heme - dạng sắt có nhiều trong các loại thịt đỏ chế biến sẵn - cũng có thể góp phần thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển ung thư.

Làm thay đổi hệ vi sinh vật trong khoang miệng

"Chế độ ăn uống không lành mạnh có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn tự nhiên trong miệng, vốn đóng vai trò bảo vệ sức khỏe", bác sĩ Kelly F. Moyer cho biết.

Khoang miệng là nơi sinh sống của hơn 700 loài vi khuẩn, trong đó nhiều loài có lợi giúp duy trì sức khỏe răng miệng và sức khỏe tổng thể. Khi sự cân bằng của hệ vi sinh này bị phá vỡ - tình trạng được gọi là loạn khuẩn - nguy cơ viêm nhiễm và nhiều vấn đề sức khỏe khác có thể gia tăng.

Các nghiên cứu mới nổi cũng cho thấy sự mất cân bằng của hệ vi sinh vật trong khoang miệng có thể góp phần vào sự phát triển của ung thư miệng bằng cách thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính và tạo điều kiện cho các tế bào bất thường phát triển. Dù lĩnh vực này vẫn đang được nghiên cứu thêm, các chuyên gia cho rằng duy trì chế độ ăn uống cân bằng là một trong những cách giúp bảo vệ hệ vi sinh vật có lợi trong khoang miệng.

Dấu hiệu ung thư miệng

Các triệu chứng ung thư miệng thường không khó nhận biết. Bác sĩ Ammar Sukari, chuyên gia ung thư đầu và cổ tại Viện Ung thư Barbara Ann Karmanos, khuyến cáo nên đi khám càng sớm càng tốt nếu bạn nhận thấy các triệu chứng sau:

- Vết loét miệng không lành trong vòng hai đến ba tuần.

- Các mảng đổi màu hoặc các mảng đỏ hoặc lốm đốm không rõ nguyên nhân trên lưỡi, nướu hoặc niêm mạc miệng.

- Mất răng không rõ nguyên nhân.

- Khối u, bướu hoặc sưng tấy dai dẳng ở môi, má, nướu hoặc dưới hàm.

- Đau hoặc tê không rõ nguyên nhân ở môi, má hoặc nướu.

Cách giảm nguy cơ ung thư khoang miệng

Dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn ung thư, các chuyên gia cho rằng một số thay đổi trong lối sống có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh:

- Tránh mọi sản phẩm thuốc lá: Hút thuốc, thuốc lá không khói và thuốc lá điện tử đều làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng.

- Hạn chế rượu bia: Rượu là chất gây ung thư đã được xác nhận và có thể làm tổn thương niêm mạc miệng, họng.

- Ăn nhiều rau củ, trái cây: Các thực phẩm này giàu chất chống oxy hóa và hợp chất thực vật có lợi, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.

- Giữ vệ sinh răng miệng tốt: Đánh răng, dùng chỉ nha khoa hằng ngày và khám nha khoa định kỳ giúp giảm viêm và kiểm soát vi khuẩn có hại.

- Tiêm vaccine HPV: HPV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ung thư miệng và họng ở người trẻ. Vaccine được đánh giá an toàn và hiệu quả trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh.