Chuyên gia nói gì về theo dõi rối loạn tâm thần ở người chịu áp lực công việc?

Trước đề xuất của Bộ Y tế về việc giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần ở những người chịu stress kéo dài, chuyên gia tâm lý cho rằng đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, giúp nhận diện sớm các khủng hoảng tâm lý trong học đường và môi trường làm việc.

Ngày 5/3, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đăng tải dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh để xin ý kiến các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người dân trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Bộ Y tế; trong đó có nội dung về đối tượng, nội dung giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần.

Theo đó, nội dung đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài,... vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần được nhiều người dân quan tâm, chú ý. 

Bước đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay

Chia sẻ về vấn đề này, TS.BS Trần Thị Hồng Thu, chuyên gia sức khỏe tâm thần cho biết, đây là một đề xuất đúng hướng, rất đáng ủng hộ và có ý nghĩa bước ngoặt trong tư duy chăm sóc sức khỏe tâm thần ở Việt Nam, bước tiến rất quan trọng trong tư duy phòng bệnh.

Trong nhiều năm, xã hội thường chỉ chú ý khi một người đã rơi vào trầm cảm nặng, lo âu hoặc khủng hoảng tâm lý nặng. Nhưng trong thực tế chuyên môn, rối loạn tâm thần hiếm khi xuất hiện đột ngột, mà thường bắt đầu từ những yếu tố nguy cơ kéo dài như stress, áp lực học tập, áp lực công việc, sang chấn tâm lý hoặc kiệt sức cảm xúc.

TS.BS Trần Thị Hồng Thu thăm khám cho bệnh nhân. (Ảnh: NVCC)

TS.BS Trần Thị Hồng Thu cho biết, hiện nay, học sinh, sinh viên và người trẻ đang sống trong môi trường có cường độ áp lực cao hơn trước rất nhiều: Áp lực thành tích học tập, áp lực nghề nghiệp, cạnh tranh xã hội và tác động từ mạng xã hội. Phần lớn các em vẫn cố gắng chịu đựng trong im lặng, cho đến khi xuất hiện các vấn đề như mất ngủ kéo dài, lo âu, kiệt sức, thậm chí trầm cảm.

Stress kéo dài không phải là chuyện nhỏ. Khi tích tụ lâu dài, stress có thể dẫn tới lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, suy giảm chức năng học tập và làm việc, thậm chí hành vi tự hại. Trước đây, các chính sách y tế thường tập trung nhiều vào bệnh lý thể chất, hoặc chỉ chú ý khi rối loạn tâm thần đã xuất hiện rõ ràng. Nhưng cách tiếp cận mới cho thấy hệ thống đang bắt đầu quan tâm đến những dấu hiệu cảnh báo sớm.

Việc nêu đích danh các yếu tố như stress kéo dài, sang chấn, bạo lực, cô lập, lạm dụng chất, áp lực học tập, áp lực lao động, áp lực kinh tế chính là một tuyên bố chính sách rằng các yếu tố ấy là tín hiệu báo động thật sự, không phải chuyện phụ.

“Tôi ủng hộ mạnh mẽ đề xuất đưa các yếu tố như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần. Đây là bước chuyển rất quan trọng từ tư duy chữa bệnh sang tư duy phòng bệnh. Rối loạn tâm thần không xuất hiện đột ngột, nó thường đi qua một quá trình tích tụ âm thầm của stress, mất ngủ, sang chấn, cô lập và suy giảm chức năng", TS.BS Hồng Thu nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, chính Bộ Y tế đã truyền thông rất rõ tinh thần của Luật Phòng bệnh là chuyển từ “đáp ứng khám, chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”. Đây là một thay đổi rất quan trọng bởi nếu chỉ can thiệp khi bệnh đã nặng thì luôn là quá muộn. Còn nếu nhận diện và hỗ trợ từ giai đoạn nguy cơ, chúng ta có thể ngăn chặn nhiều khủng hoảng tâm lý trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng.

"Theo tôi, đó là tín hiệu đúng đắn và rất đáng trân trọng. Nhưng để chính sách hiệu quả, cần bảo đảm nguyên tắc không kỳ thị, bảo mật thông tin và gắn sàng lọc với hệ thống hỗ trợ thực chất", TS.BS Hồng Thu cho biết thêm.

Theo bà Thu, đây là một đề xuất đúng hướng, rất đáng ủng hộ và có ý nghĩa bước ngoặt trong tư duy chăm sóc sức khỏe tâm thần ở Việt Nam. (Ảnh minh họa)

Bộ Y tế nói gì?

Thông tin về vấn đề này, sáng 6/3, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết đây là nội dung mới được quy định trong Luật Phòng bệnh, hiện đang được các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực y tế thảo luận, góp ý. Cục đã tiếp thu các ý kiến và tiếp tục làm việc với các đơn vị chuyên môn về tâm thần và cơ quan quản lý liên quan để hoàn thiện dự thảo.

"Việc hoàn thiện dự thảo nhằm xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Phòng bệnh có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn, không tạo gánh nặng trong tổ chức thực hiện. Đồng thời xây dựng bộ công cụ hỗ trợ cơ sở y tế và người dân tự đánh giá các yếu tố nguy cơ, chủ động phòng ngừa, giảm nguy cơ gia tăng các rối loạn tâm thần trong cộng đồng", Cục Phòng bệnh thông tin.

Cục Phòng bệnh mong tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người dân đối với dự thảo hướng dẫn Luật Phòng bệnh cũng như các văn bản chuyên môn liên quan nhằm tạo sự đồng thuận xã hội và bảo vệ tốt hơn sức khỏe người dân khi triển khai.

Sức khỏe Xem thêm