Chuyên gia ung thư Mỹ chỉ ra 5 thói quen giảm nguy cơ mắc bệnh

Duy trì cân nặng chuẩn, vận động đều đặn, ăn uống cân bằng, hạn chế rượu bia và chủ động tầm soát giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư, cải thiện khả năng hồi phục.

Theo số liệu từ Hiệp hội Ung thư Mỹ (ACS), ước tính nước này ghi nhận hơn 2,1 triệu ca mắc ung thư mới trong năm 2026, trung bình khoảng 5.800 ca mỗi ngày.

Trước thực trạng này, bác sĩ Loren Rourke, chuyên gia phẫu thuật ung thư vú tại Texas kiêm tác giả cuốn sách Real Talk, Real Hope: Breast Cancer Your Way, nhấn mạnh dù không có phương pháp nào đảm bảo phòng ngừa bệnh tuyệt đối, việc duy trì lối sống khoa học sẽ giúp giảm thiểu các yếu tố nguy cơ và tạo nền tảng thể lực vững chắc nếu chẳng may mắc bệnh.

Dưới đây là 5 thói quen được bác sĩ Rourke khuyến nghị:

Kiểm soát cân nặng hợp lý

Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI) chỉ ra rằng tình trạng thừa cân hoặc béo phì có liên quan trực tiếp đến việc tăng nguy cơ mắc ít nhất 13 loại ung thư. Bác sĩ Rourke đánh giá thừa cân là yếu tố nguy cơ lớn thứ ba dẫn đến ung thư vú, chỉ sau giới tính nữ và tuổi tác.

Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy các thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 (như Ozempic, Wegovy) có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc và tái phát ung thư. Cơ chế có thể đến từ việc thuốc thúc đẩy giảm cân và ức chế các phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể.

"Chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức hợp lý luôn đồng nghĩa với tiên lượng điều trị ung thư vú tốt hơn", bác sĩ Rourke nhận định. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý nhóm thuốc GLP-1 hiện chưa được cấp phép chính thức cho mục đích phòng ngừa ung thư và cần thêm các nghiên cứu độc lập để chứng minh hiệu quả này.

Tích cực vận động thể chất

Hoạt động thể lực thường xuyên giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc nhiều loại ung thư. Hướng dẫn y tế hiện hành khuyến nghị người trưởng thành nên duy trì 150-300 phút tập luyện cường độ vừa phải, hoặc 75-150 phút tập luyện cường độ mạnh mỗi tuần.

Theo bác sĩ Rourke, nhiều người vẫn đánh giá thấp giá trị của thể lực tổng thể khi chỉ nghĩ đến lợi ích tim mạch. Trên thực tế, rèn luyện thể chất còn củng cố sức khỏe tinh thần và ngăn ngừa hàng loạt bệnh lý mạn tính khác.

Đặc biệt, nền tảng thể lực tốt sẽ trở thành "lá chắn" giúp người bệnh chịu đựng và đáp ứng điều trị tốt hơn. "Cứ 8 phụ nữ thì có một người đối mặt với ung thư vú. Nhiều bệnh nhân đến gặp tôi và nói họ đã ăn uống lành mạnh, tập thể dục mỗi ngày nhưng vẫn mắc bệnh. Khi đó, tôi động viên rằng chính thể trạng khỏe mạnh được tích lũy từ trước sẽ giúp họ sẵn sàng bước vào cuộc chiến và đạt kết quả khả quan hơn", bà chia sẻ.

Hoạt động thể lực thường xuyên giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc nhiều loại ung thư. Ảnh: Nguyễn Đông

Ăn uống cân bằng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn

Để giảm thiểu nguy cơ ung thư và nguy cơ tử vong sớm, Hiệp hội Ung thư Mỹ khuyến nghị ưu tiên thực phẩm tươi sống, giàu rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu; đồng thời cắt giảm thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, đồ uống có đường cùng thực phẩm siêu chế biến.

Bác sĩ Rourke nhấn mạnh chế độ ăn không cần quá cực đoan: "Bạn không nhất thiết phải kiêng bỏ hoàn toàn đường hay áp dụng các phương pháp ăn kiêng khắt khe. Ngay cả những người ăn thuần chay hay cắt đường tuyệt đối vẫn có thể mắc ung thư vú". Thay vào đó, nguyên tắc cốt lõi là ăn uống cân bằng, kiểm soát khẩu phần vừa phải và ưu tiên nguồn thực phẩm tươi sạch theo tiêu chí "từ nông trại đến bàn ăn".

Nói không với thuốc lá, hạn chế tối đa rượu bia

Hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra khoảng 20% tổng số ca mắc và 30% trường hợp tử vong do ung thư tại Mỹ. Thói quen này tàn phá nhiều cơ quan trong cơ thể, nhưng việc từ bỏ thuốc lá ở bất kỳ độ tuổi nào cũng mang lại lợi ích giảm nguy cơ rõ rệt.

Bên cạnh thuốc lá, cồn trong rượu bia cũng là tác nhân liên quan đến 5% số ca mắc và 4% ca tử vong do ung thư tại Mỹ (số liệu năm 2019). Tổng Y sĩ Mỹ đã xếp đồ uống có cồn vào nhóm nguyên nhân hàng đầu có thể phòng ngừa gây ung thư, chỉ đứng sau thuốc lá và béo phì, do liên quan đến ít nhất 7 loại ung thư phổ biến.

Bác sĩ Marc Siegel, chuyên gia phân tích y khoa cấp cao, cảnh báo quan niệm "uống một chút rượu có lợi cho sức khỏe" hiện đã lỗi thời. Dù các khuyến cáo trước đây từng đưa ra ngưỡng 1 ly/ngày đối với nữ và 2 ly/ngày đối với nam, các bằng chứng y khoa hiện đại đều khẳng định không có mức tiêu thụ rượu bia nào thực sự an toàn.

Tầm soát định kỳ, lắng nghe thay đổi của cơ thể

Các chương trình tầm soát phát hiện sớm đang giúp người bệnh được chẩn đoán ở giai đoạn vàng, từ đó nâng cao tỷ lệ điều trị thành công và kéo dài sự sống. Nhận thức của cộng đồng về tiền sử bệnh lý gia đình và ý thức chủ động kiểm tra sức khỏe ngày càng được cải thiện.

Dù vậy, bác sĩ Rourke khuyến cáo người dân không nên quá phụ thuộc vào các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để tự chẩn đoán triệu chứng. Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trên cơ thể, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa hoặc trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được thăm khám kịp thời, tuyệt đối không chủ quan bỏ qua những cảnh báo từ cơ thể.

Mỹ Ý (Theo FOX News)