Chuyến phiêu lưu của ông 100 tuổi

Nếu bạn cho rằng mình không thể rực rỡ, biết đâu khi đọc "Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất" bạn nghĩ đến việc thiết kế lại cuộc đời.

* Bài viết thuộc chuyên mục ''Cuốn sách tôi yêu''

Có thể bạn từng nghĩ ''một ngày vào giường, chết trong giấc ngủ của mình, được đưa đi, chôn xuống đất và bị lãng quên'' là cái kết êm ái nhất cho cuộc đời mình. Nhưng ông cụ 100 tuổi lại không chấp nhận cách rời đi ấy.

Ông trăm tuổi trèo qua cửa sổ và biến mất của tác giả Jonas Jonasson là cuốn sách tôi đã đọc đi đọc lại hai lần nhưng vẫn muốn đọc thêm nhiều lần nữa vì sự hấp dẫn đặc biệt của nó. Mỗi lần đọc tác phẩm này, tôi lại vỡ ra thêm những ý nghĩa mới. Tôi thích thú với cảm giác được sống cùng nhân vật và chiêm nghiệm về đời sống của chính mình.

Nhân vật chính của truyện là cụ Allan 100 tuổi - người quyết định bỏ trốn khỏi Nhà Già đúng vào đêm trước sinh nhật mình. Cụ Allan đã sống đủ lâu để chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh chấn động thế giới và những biến cố lịch sử lớn của nhân loại. Bản thân cụ được sinh ra trong một gia đình không bình yên và cuộc đời của cụ cũng là một chuỗi "drama" không hồi kết do bản tính táo bạo và luôn tò mò với thế giới. Cậu bé Allan khi 15 tuổi đã thực hiện một thí nghiệm với chất nổ ở hố sỏi phía sau nhà đến nỗi làm con bò nhà hàng xóm cách đấy hai cây số bị sảy thai. Vì tư tưởng cấp tiến ham học hỏi không hợp thời, anh chàng Alan từng phải ngồi trong nhà tù bốn năm, hơn thế nữa còn bị triệt sản ''vì lý do an sinh xã hội''.

Sau này khi trở thành một chuyên gia về khói lửa, bôn ba trên khắp các mặt trận ở châu Âu, Allan có cơ duyên gặp gỡ quen thân những nhân vật tầm cỡ trong lịch sử các nước như tổng thống Harry Truman và Lyndon Johnson, tướng Stalin, Chủ tịch Mao Trạch Đông, Tưởng Giới Thạch, Tống Mỹ Linh, lãnh đạo Kim Nhật Thành và Kim Chính Nhật. Vì vậy, dù ghét chính trị, ông lại là một trong những người làm thay đổi lịch sử thế giới. Với vai trò chuyên gia về chất nổ, nhiệm vụ của Allan là ''làm nổ tung những gì cần nổ''. Allan đã thực hiện công việc với kỹ năng đáng nể nhưng anh cũng biết rằng ''giết chết nhiều người là không cần thiết'' nên thường đảm bảo những cây cầu không có ai khi mình đặt thuốc nổ. Trong một tình huống hy hữu, Allan còn trở thành vị cứu tinh cho quân đội phía bên địch khi kịp báo cho họ dừng lại không bước qua cây cầu.

Tuy bố mẹ đều mất sớm và gia cảnh bần hàn, Allan từ lúc nhỏ cho tới khi trưởng thành và già đi luôn nhẹ nhàng bước qua mọi chuyện, nhẹ như cách cụ trèo qua khung cửa sổ của Nhà Già và biến mất ngày tròn 100 tuổi. Cụ chọn cách đối diện với thế giới bằng tâm thế bình thản trước mọi tình huống cam go nhất, như triết lý sống "cái gì phải đến sẽ đến" của người mẹ truyền lại cho cậu bé Allan khi xưa. Cụ Allan đích thị là một cụ già thư giãn khi tự nhủ: ''Khi sống quá thời gian của tạo hóa thì được phép thích gì làm nấy'' và cứ thế sống một đời thuận theo chiều gió, không tham cầu, chẳng lo lắng.

Tiểu thuyết của Jonas Jonasson được xuất bản lần đầu năm 2009, nhanh chóng trở thành hiện tượng văn học quốc tế. Ảnh: Nhà xuất bản Trẻ

Nhìn cách người lữ hành 100 tuổi bất chấp tuổi tác và cái đầu gối đau nhức, vượt qua từ thách thức đầu tiên là bức tường cao một mét của nhà thờ cho đến muôn vàn trở ngại ngẫu nhiên khác trong suốt hành trình khám phá cuộc sống mới sau Nhà Già, người ta vừa thấy khôi hài, vừa nghiêng mình kính nể ý chí quyết tâm sắt đá của cụ. Rơi vào tình huống vô tình ăn trộm chiếc va ly tiền, cụ Allan đưa mình vào chuỗi phiêu lưu kỳ lạ trên đường vừa trốn chạy ba gã lưu manh băng đảng có biệt danh Thùng gỗ, Ốc vít, Ông chủ, vừa kết giao được với những người bạn đồng hành đặc biệt. Cụ Allan đi qua những tình huống ''nghìn cân treo sợi tóc'' mà chẳng hề hấn gì, phần do may mắn, phần do cụ tinh khôn nhưng hơn hết là do cụ luôn đối đãi chân thành, công bằng với tất cả mọi người trên đường mình gặp. Và có lẽ, còn do mầm thiện lương mà cụ đã từng gieo trong suốt những năm tháng tuổi trẻ.

Sức mạnh vượt trội của cụ Allan là khả năng tương tác hòa hợp với nhiều kiểu người khác nhau. Sự chấp nhận khác biệt của cụ đã thu phục được cả những nhân vật xấu xí và kỳ quái theo quan niệm thông thường của người đời như kẻ trộm vặt Julius, tay giang hồ hoàn lương Bosse, cô ả Gunilla tóc đỏ cá tính hay chửi thề có biệt danh ''Người đẹp'' và thậm chí cả vị chánh thanh tra Aronsson, người đang truy lùng cụ và nhóm bạn. Cụ không dạy dỗ hay áp đặt quan điểm cá nhân cho ai nhưng chính cách cụ sống lại là một bài học nhân văn sâu sắc nhất khiến tất cả những nhân vật cụ gặp trong hành trình sống phải kính nể, yêu mến.

Chuỗi tình tiết trong câu chuyện về cụ Allan và dàn nhân vật phụ được mô tả sống động, thú vị và hài hước đến mức phi lý nhưng lôi cuốn. Tuyến nhân vật phản diện được khắc họa ấn tượng không kém các nhân vật chính diện. Chẳng giống như trong phim hành động, họ luôn rơi vào tình huống bi hài và kết thúc hành trình của mình theo những cách rất lãng xẹt, đúng với phong cách trào phúng đặc trưng của tác giả Jonas Jonasson. Không những thế, bản dịch chuyển thể tiếng Việt có ngôn ngữ khá dí dỏm, gần gũi và giữ trọn vẹn tinh thần lạc quan và năng lượng tích cực từ tác phẩm gốc.

Xuyên suốt tiểu thuyết, độc giả học được từ cụ Allan phong cách sống tối giản và coi trọng sự tự do. Bởi cụ coi vật chất chỉ là phương tiện nên dễ dàng đạt được trạng thái thoải mái và hài lòng trong cuộc sống. Với bản tính nhanh lẹ, cụ không nung nấu tính toán quá lâu mà chọn tin vào trực giác và sự linh hoạt để đưa ra những quyết định đúng với thời điểm, dù chúng trông có vẻ kỳ quặc trong mắt người đời. Câu nói "bước ra khỏi vùng an toàn" tưởng như là đặc quyền của tuổi trẻ nhưng đối với cụ Allan, khi quyết định bước qua khung cửa sổ Nhà Già để đi vào chuyến phiêu lưu kỳ lạ với chỉ vài trăm crown trong túi và một đôi dép lê, cụ đã chứng minh cho thế giới rằng giới hạn không nằm ở con số tuổi tác mà ở biên độ suy nghĩ của chính chúng ta.

Cuộc đời là một chuỗi những sự kiện khó đoán trước nhưng thái độ ta chọn để đi qua nó sẽ quyết định đó là những năm tháng buồn bã hay cuộc dạo chơi kỳ thú. Nhà Già trong tác phẩm không chỉ là nhà dưỡng lão mà còn là ẩn dụ về những định kiến và sự an phận mà xã hội thường áp đặt lên con người. Cụ Allan đã ''trèo qua cửa sổ'' khi tròn 100 tuổi, còn chúng ta khi nào sẽ vượt thoát khỏi giới hạn của con người và sống một cuộc đời rực rỡ thay vì chỉ tồn tại và bị lãng quên?

Cụ Allan tên đầy đủ là Allan Karlsson người Thụy Điển, sinh năm 1905, nghĩa là cụ còn sống thì năm nay đã hơn 120 tuổi. Cái kết của tác phẩm mở ra niềm tin cho độc giả rằng cụ Allan đang sống rất vui vẻ, tự do, tận hưởng hạnh phúc xứng đáng dành cho mình trên hòn đảo Bali cùng những người bạn dễ mến, trong tình yêu viên mãn.

Nếu bạn từng cho rằng cả đời mình không thể rực rỡ, thì biết đâu sau khi gấp lại cuốn sách, cụ ông hơn 100 tuổi này sẽ là nguồn cảm hứng để bạn bắt đầu nghĩ đến việc thiết kế lại cuộc đời phía trước.

Joni Hạnh Dung