Chuyển từ chăm lo sang đồng hành, phát huy vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số

Theo Kết luận số 01, trong 10 năm qua, công tác dân tộc của MTTQ Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong tuyên truyền, vận động thực hiện chính sách dân tộc, chăm lo và đảm bảo an sinh xã hội cho đồng bào các dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, công tác dân tộc của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội còn có mặt hạn chế như công tác nắm bắt tình hình tư tưởng tại một số nơi chưa kịp thời; hoạt động giám sát thực hiện chính sách dân tộc đôi lúc còn hình thức; đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc còn thiếu ổn định, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong tình hình mới.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài cùng đại biểu tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031

ẢNH: MẠNH THẮNG

Từ đó, Kết luận số 01 nêu rõ, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác dân tộc giai đoạn từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Điểm nhấn đáng chú ý trong kết luận là sự thay đổi về tư duy và cách tiếp cận. Mặt trận xác định chuyển mạnh từ tư duy "chăm lo, hỗ trợ" sang đồng hành, khơi dậy nội lực, phát huy vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng bào không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia xây dựng và thực thi chính sách.

5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, kết luận nêu rõ 5 nhóm giải pháp cụ thể.

Kết luận yêu cầu, đổi mới toàn diện nội dung, phương thức công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, tập hợp đoàn viên, hội viên vùng đồng bào dân tộc thiểu số tham gia xây dựng và hoàn thiện các chủ trương, chính sách về dân tộc và công tác dân tộc.

Kế đó, nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội, giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc và đầu tư công ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết kiến nghị sau giám sát. 

Tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, lực lượng vũ trang trong công tác dân tộc, bảo đảm an ninh, trật tự và đối ngoại nhân dân ở vùng biên giới.

Đổi mới việc lựa chọn nội dung hoạt động, phương thức phối hợp và thống nhất hành động trong công tác dân tộc theo hướng phân công thực hiện rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, tránh chồng chéo nhiệm vụ.

Đẩy mạnh các phong trào thi đua, các cuộc vận động; xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả, phù hợp với đặc điểm dân tộc, địa bàn.

Kết luận cũng chỉ rõ, cần chăm lo công tác tổ chức, cán bộ, đào tạo đội ngũ cán bộ dân tộc; nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát huy vai trò người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Về tổ chức thực hiện, kết luận yêu cầu Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và thường trực các tổ chức chính trị - xã hội xây dựng hướng dẫn, chương trình, kế hoạch hành động chi tiết.

Hằng năm, bố trí nguồn lực thỏa đáng cho công tác dân tộc; kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện kết luận tại các địa phương.

Định kỳ tiến hành sơ, tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm và biểu dương, khen thưởng các tổ chức, cá nhân có nhiều thành tích trong việc thực hiện.