Chuyện về lớp học đầu tiên của Học viện Hậu cần

Tháng 5/1951, tại bản Hạ, xóm Khuôn Lồng, xã Yên Đổ, huyện Phú Lương (nay thuộc xã Yên Trạch, tỉnh Thái Nguyên), 88 học viên tập trung trong những căn lán đơn sơ để tham gia Lớp huấn luyện cán bộ cung cấp đầu tiên.

Học viên Lớp huấn luyện cán bộ cung cấp đầu tiên làm lán ở tại chiến khu Việt Bắc, năm 1951.

Theo Trung tướng, GS.TS Đồng Minh Tại - nguyên Giám đốc Học viện Hậu cần, việc thành lập Lớp huấn luyện cán bộ cung cấp khóa 1 là “một đòi hỏi khách quan của nhiệm vụ xây dựng, phát triển Quân đội”.

Sau Chiến dịch Biên giới năm 1950, quy mô tác chiến của bộ đội chủ lực ngày càng mở rộng, trong khi lực lượng làm công tác cung cấp chưa đáp ứng được yêu cầu cả về số lượng lẫn chuyên môn. Nhiều cán bộ khi ấy được điều động từ các lĩnh vực khác sang, chưa qua đào tạo nghiệp vụ bài bản. Thậm chí, không ít người vẫn mang tâm lý muốn trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận hơn là gắn bó với công tác hậu cần.

Điều kiện học tập thời điểm đó vô cùng gian khó. Thiếu nơi ăn ở, thiếu tài liệu, thiếu đội ngũ giáo viên chuyên trách, việc giảng dạy chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và yêu cầu của chiến trường.

Học viên Trường Cán bộ cung cấp (tiền thân của Học viện Hậu cần) tham gia lực lượng tiếp quản Thủ đô, tháng 10/1954.

Học viên được đưa xuống các đơn vị để tìm hiểu trực tiếp công tác bảo đảm hậu cần - cách làm sau này được Học viện đúc kết thành phương châm “gắn với chiến trường, hướng về đơn vị”. Vì thế, cùng với nghiệp vụ chuyên môn, lớp học đầu tiên này còn giúp nhiều cán bộ hiểu rõ hơn vai trò của công tác hậu cần trong chiến tranh.

Giữa lúc lớp học đang từng bước ổn định, ngày 15/6/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư động viên cán bộ và học viên. Trong thư, Người căn dặn: “Công việc cung cấp cũng quan trọng như việc trực tiếp đánh giặc trước mặt trận. Cung cấp đủ súng đạn, đủ cơm áo cho bộ đội thì bộ đội mới đánh thắng trận” và “Cán bộ cung cấp càng phải làm kiểu mẫu cần, kiệm, liêm, chính”.

Trung tướng, GS.TS Đồng Minh Tại (thứ 4 từ trái qua) cùng các đại biểu trao đổi bên lề Hội thảo khoa học “Học viện Hậu cần 75 năm xây dựng, phát triển - Thành tựu và kinh nghiệm”, tháng 6/2026.

Theo Trung tướng Đồng Minh Tại, không chỉ động viên tinh thần, bức thư của Bác còn góp phần thay đổi cách nhìn về công tác hậu cần, khẳng định vai trò quan trọng của lực lượng bảo đảm phía sau đối với sức mạnh chiến đấu của bộ đội. Từ những định hướng ban đầu đó, lớp huấn luyện đã tạo nền tảng cho quá trình đào tạo cán bộ hậu cần của Quân đội trong những năm tiếp theo.

Hiệu quả của mô hình này nhanh chóng được chứng minh. Chỉ trong hơn ba năm, 5 khóa huấn luyện đã đào tạo gần 500 cán bộ cung cấp, bổ sung cho các đơn vị và chiến trường.

“Kết quả huấn luyện của các lớp cán bộ cung cấp đã góp phần quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ cung cấp (nhiệm vụ bảo đảm hậu cần), tiến hành thắng lợi các chiến dịch lớn, mà đỉnh cao là Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ”, Trung tướng Đồng Minh Tại nói.​

Địa điểm tổ chức Lớp huấn luyện cán bộ cung cấp đầu tiên và đóng quân của Trường Cán bộ cung cấp (tiền thân của Học viện Hậu cần) đã được công nhận là Di tích lịch sử Quốc gia vào năm 2021.

Từ những lớp học giữa núi rừng Việt Bắc cách đây hơn 70 năm, hệ thống đào tạo cán bộ hậu cần từng bước được xây dựng với sự ra đời của Trường Cán bộ cung cấp (1953), Trường Sĩ quan Hậu cần (1958) và sau này là Học viện Hậu cần (1974) - cơ sở đào tạo hàng vạn cán bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật hậu cần phục vụ Quân đội qua các thời kỳ.

Ba phần tư thế kỷ đã trôi qua, nơi từng khai sinh Lớp huấn luyện cán bộ cung cấp đầu tiên vẫn được gìn giữ như một dấu mốc lịch sử. Còn con số 88 vẫn lặng lẽ đi cùng nhiều thế hệ cán bộ, giảng viên và học viên Học viện Hậu cần như lời nhắc về điểm khởi đầu của một hành trình được viết nên từ những căn lán nhỏ giữa núi rừng Việt Bắc.