Có nên dạy con nhường miếng ăn cuối cùng trên đĩa?

Trên đĩa chỉ còn lại miếng thức ăn cuối cùng. Một đứa trẻ được dạy phải biết nhường nhịn nên không gắp. Cuối cùng, đứa trẻ thứ hai được ăn.

Mới đây, tôi đọc được một bài viết kể về một bữa ăn gia đình. Trên đĩa chỉ còn lại miếng thức ăn cuối cùng. Một đứa trẻ được cha mẹ dạy rằng phải biết nhường nhịn nên không gắp. Một đứa trẻ khác được người lớn khuyến khích: "Cứ ăn đi con". Cuối cùng, miếng thức ăn thuộc về đứa trẻ thứ hai.

Ngày còn nhỏ, nhiều người trong thế hệ chúng tôi lớn lên cùng những lời dạy: ăn cơm phải mời ông bà, cha mẹ; có món ngon phải nhường người lớn tuổi hơn; anh chị phải nhường em; khách đến nhà phải ưu tiên khách... Những quy tắc ấy đôi khi khiến trẻ con chúng tôi thấy bản thân thiệt thòi. Nhưng chúng góp phần hình thành một nền văn hóa coi trọng sự sẻ chia.

Ngày nay, nhiều gia đình lại lựa chọn cách giáo dục khác. Trẻ được khuyến khích thể hiện suy nghĩ, nhu cầu cá nhân. Trẻ được dạy phải biết bảo vệ quyền lợi của mình trước tiên, rằng nếu muốn điều gì thì hãy mạnh dạn đấu tranh. Bản thân điều này không sai. Một xã hội hiện đại cần những con người tự tin, biết bày tỏ mong muốn và không cam chịu.

>> Tôi nói người thân, bạn bè 'ai ăn nấy gắp'

Nhưng vấn đề xuất hiện khi chúng ta vô tình đẩy cán cân quá xa về một phía, khi trẻ chỉ được dạy cách nhận mà không được dạy cách cho đi, hiểu về quyền lợi nhưng không hiểu về trách nhiệm, biết cạnh tranh nhưng không biết đồng cảm. Khi đó, những giá trị từng giúp cộng đồng gắn kết sẽ dần bị bào mòn.

Nếu người lớn chỉ dạy trẻ rằng phải nhanh tay để không mất phần, chúng sẽ học được bài học gì? Nếu người lớn chỉ khen ngợi người giành được phần lợi ích, trẻ sẽ hiểu điều gì về cuộc sống? Nếu người lớn coi sự nhường nhịn là ngây thơ và thiệt thòi, trẻ sẽ nhìn nhận lòng tốt ra sao?

Trong bệnh viện, chúng tôi chứng kiến có người bệnh lớn tuổi ngồi chờ khám nhưng vẫn nhường ghế cho người già hơn mình. Có người nhà bệnh nhân sẵn sàng chỉ dẫn cho người mới đến dù bản thân họ cũng đang vội. Có những bác sĩ kết thúc ca trực muộn nhưng vẫn cố giải thích thêm cho người bệnh để họ yên tâm. Những hành động ấy không mang lại lợi ích vật chất trực tiếp. Nhưng chính chúng tạo nên sự tử tế và làm cho xã hội trở nên đáng sống hơn. Nếu ai cũng chỉ nghĩ đến phần của mình, liệu những điều đẹp đẽ ấy có còn tồn tại?

Vũ Thị Minh Huyền