Cổ phiếu nào hút tiền nhiều nhất sau khi nâng hạng FTSE?

VIC, VHM và HPG có thể nhận phần lớn dòng vốn ngoại, nhưng lực mua sẽ không dồn vào một phiên và còn phụ thuộc các kỳ cơ cấu tiếp theo.

Việc được đưa vào các bộ chỉ số của FTSE sẽ khiến các quỹ đầu tư thụ động sử dụng những chỉ số này làm tham chiếu phải điều chỉnh danh mục, qua đó tạo thêm nhu cầu mua cổ phiếu Việt Nam. Theo công bố chính thức, 27 cổ phiếu được thêm vào FTSE Global Equity Index Series (GEIS) , gồm VCB, VIC, VHM ở nhóm vốn hóa lớn; BID, HPG, VPB ở nhóm vốn hóa vừa và 21 mã vốn hóa nhỏ.

Dòng tiền thụ động dự kiến phân bổ cho nhóm cổ phiếu này không nhỏ, nhưng không được giải ngân đồng loạt. Theo lộ trình, các quỹ sẽ phân bổ lần lượt 10%, 20%, 35% và 35% trong 4 đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Đợt đầu tiên là 10% và được xem là chắc chắn, trong khi các tỷ lệ ở những đợt sau có thể được FTSE đánh giá lại.

Quy mô dòng vốn không tỷ lệ thuận đơn giản với việc một cổ phiếu có tên trong danh sách. Các mã vốn hóa lớn và có tỷ trọng cao trong chỉ số có xu hướng nhận được phần vốn lớn hơn.

Trong kịch bản cơ sở của Chứng khoán BIDV (BSC), khoảng 1,47 tỷ USD được phân bổ cho 27 cổ phiếu trong toàn bộ 4 chặng. Ba mã nhận nhiều nhất là VIC khoảng 241,7 triệu USD, VHM 117,2 triệu USD và HPG 102,9 triệu USD. Riêng 3 số cổ phiếu này chiếm khoảng 31,5% tổng vốn dự kiến. Ở kịch bản tích cực, tổng dòng tiền lên khoảng 2 tỷ USD và 3 mã trên tiếp tục đứng đầu, với VIC khoảng 653,9 triệu USD, VHM 242,1 triệu USD và HPG 123 triệu USD.

Trong khi đó, SSI Research đưa ra quy mô lớn hơn ở kịch bản cơ sở, khoảng 2,2 tỷ USD dòng vốn thụ động tích lũy trong 4 giai đoạn nếu tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap duy trì quanh 0,49%. Trong đó, đợt đầu tháng 9 dự kiến khoảng 221 triệu USD; các đợt sau lần lượt khoảng 442 triệu, 773,5 triệu và 773,5 triệu USD.

Đáng chú ý, trong đợt giải ngân đầu tiên, không phải toàn bộ số tiền sẽ được mua ngay trong ngày 21/9. SSI cho rằng các quỹ có thể tái cơ cấu trong cả giai đoạn quanh ngày hiệu lực, thay vì chỉ tập trung vào một phiên ATC duy nhất.

Bình luận với VnExpress, ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường Nước ngoài của SSI, cho rằng khi đánh giá tác động của dòng tiền chỉ số lên giá cổ phiếu, điều quan trọng không chỉ là quỹ sẽ mua bao nhiêu tiền, mà còn là khoản mua đó tương đương bao nhiêu ngày thanh khoản bình thường của cổ phiếu.

Ví dụ, nếu một quỹ cần mua 6 triệu USD cổ phiếu có giá trị giao dịch bình quân 2 triệu USD mỗi ngày, lượng mua tương đương 3 ngày thanh khoản. Con số này sẽ có tác động lớn hơn nhiều so với 6 triệu USD được rót vào một cổ phiếu giao dịch 10 triệu USD mỗi ngày. Trong thực tế, nếu quỹ chỉ chiếm khoảng 20% thanh khoản mỗi phiên để hạn chế tác động lên giá, một lệnh tương đương 3 ngày giao dịch có thể cần khoảng 15 phiên mới hoàn tất.

Điều này cũng giải thích vì sao giá cổ phiếu có thể phản ứng trước khi dòng tiền thụ động thực sự xuất hiện. Khi thị trường biết một lượng cầu lớn sắp được tạo ra, các quỹ đầu tư theo sự kiện (event-driven funds), nhà đầu tư chủ động và cá nhân có thể mua trước để đón đầu. Đến khi ETF thực hiện giao dịch, một phần kỳ vọng đã được phản ánh vào giá.

Chuyên gia SSI lưu ý nhà đầu tư cần sử dụng dòng tiền của từng đợt, thay vì lấy toàn bộ con số dự kiến của 4 đợt để đánh giá lực mua trong tháng 9. Nếu lấy toàn bộ lượng vốn tích lũy so với thanh khoản hiện tại, mức độ tác động lên giá sẽ bị phóng đại.

Sau khi đợt mua đầu tiên hoàn tất, lực cầu cơ học sẽ giảm. Những cổ phiếu đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng dòng tiền có thể xuất hiện hoạt động chốt lời. Tuy nhiên, chuyên gia SSI cho rằng không nên mặc định mọi nhịp tăng nhờ dòng tiền chỉ số đều sẽ đảo chiều, bởi các cổ phiếu vẫn có thể tiếp tục nhận phân bổ ở những đợt sau nếu duy trì tỷ trọng lớn trong chỉ số.

Nhà đầu tư đang theo dõi bảng giá điện tử tại một công ty chứng khoán ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần

Do đó, với nhà đầu tư cá nhân, ông Thomas Nguyễn khuyên nên phân biệt dòng tiền một lần và dòng tiền có khả năng lặp lại. Việt Nam sẽ được đưa vào FTSE qua 4 đợt đến tháng 9/2027. Nếu free float tăng, room ngoại được cải thiện, xuất hiện thêm doanh nghiệp vốn hóa lớn đủ điều kiện hoặc khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài tốt hơn, tỷ trọng Việt Nam trong các chỉ số có thể tiếp tục tăng và tạo thêm nhu cầu mua.

Vai trò của cổ phiếu trong chỉ số cũng là yếu tố quan trọng để đánh giá. Quỹ thụ động không quyết định có mua một cổ phiếu hay không dựa trên việc định giá P/E đang cao hay thấp, họ phải phân bổ theo tỷ trọng chỉ số. Vì vậy, những doanh nghiệp có tỷ trọng lớn có thể tiếp tục nhận dòng tiền ngay cả khi định giá không còn rẻ.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa nhà đầu tư có thể bỏ qua yếu tố cơ bản. Dòng vốn chỉ số có thể tạo thêm động lực cho giá, nhưng về dài hạn, triển vọng của doanh nghiệp vẫn là yếu tố quyết định.

"Những cơ hội bền vững nhất sẽ nằm ở giao điểm của nhiều yếu tố: tỷ trọng đáng kể trong chỉ số, dòng vốn thụ động được phân bổ lặp lại, thanh khoản tốt, khả năng đầu tư quốc tế ngày càng tăng, nhu cầu từ các quỹ chủ động, chính sách quốc gia hỗ trợ và câu chuyện kinh doanh dài hạn đáng tin cậy", ông Thomas Nguyễn nhận định.

Tất Đạt