Có thể cúng rằm tháng Giêng vào ngày 13?

Rằm tháng Giêng 2026 rơi vào ngày giữa tuần khiến nhiều gia đình băn khoăn, cúng sớm từ ngày 13 Âm lịch liệu có đúng phong tục và giữ trọn ý nghĩa truyền thống?

Rằm tháng Giêng còn gọi là lễ Thượng nguyên hay Tết Nguyên tiêu, từ lâu đã trở thành một trong những dấu mốc tâm linh quan trọng bậc nhất trong đời sống văn hóa của người Việt. Trong hệ thống các ngày rằm suốt năm, nếu rằm tháng Bảy gắn với lễ Vu Lan báo hiếu thì rằm tháng Giêng lại được xem là khởi đầu cho một năm mới hanh thông, trọn vẹn. Dân gian vẫn truyền câu: “Cả năm được rằm tháng Bảy, cả thảy được rằm tháng Giêng” để nhấn mạnh vị thế đặc biệt của ngày lễ này.

Theo lịch vạn niên, rằm tháng Giêng năm 2026 rơi vào Thứ Ba, ngày 3/3/2026 Dương lịch, tức ngày 15 tháng 1 Âm lịch năm Bính Ngọ. Việc chính rằm trùng vào ngày giữa tuần khiến không ít gia đình băn khoăn trong việc thu xếp thời gian chuẩn bị mâm lễ chu toàn. Từ thực tế đó, câu hỏi được đặt ra, cúng rằm tháng Giêng vào Chủ nhật ngày 13 tháng 1 Âm lịch có được không?

Cúng rằm tháng Giêng vào ngày 13 có được không?

Theo các tài liệu lịch sử và tín ngưỡng dân gian,lễ cúng rằm tháng Giêng truyền thống thường được tiến hành vào giờ Ngọ (từ 11h đến 13h) đúng ngày 15/1 Âm lịch. Đây được xem là thời điểm mặt trời ở vị trí cao nhất trong ngày, tượng trưng cho sự sáng tỏ, viên mãn và tròn đầy, những giá trị tinh thần mà người Việt gửi gắm vào dịp đầu xuân năm mới.

Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhịp sống bận rộn, việc tổ chức nghi lễ đã có sự điều chỉnh linh hoạt. Không ít gia đình lựa chọn cúng sớm hơn một hoặc hai ngày, phổ biến vào ngày 13 hoặc 14 tháng Giêng. Thậm chí, có nhà còn chuẩn bị lễ từ ngày 11, 12 tháng Giêng để thuận tiện cho sinh hoạt và công việc.

Như vậy, việc cúng rằm tháng Giêng vào ngày 13/1 tháng Giêng là hoàn toàn có thể, nếu điều kiện thực tế không cho phép thực hiện đúng ngày chính rằm. Tuy nhiên, các chuyên gia văn hóa cũng lưu ý không nên cúng quá sớm, bởi điều này có thể làm giảm đi ý nghĩa nguyên bản của ngày rằm, thời điểm trăng tròn đầu tiên của năm mới âm lịch. Việc lựa chọn ngày giờ nên được cân nhắc hài hòa giữa phong tục truyền thống và hoàn cảnh cụ thể của từng gia đình.

Sự linh hoạt trong thời gian tổ chức không làm thay đổi giá trị cốt lõi của nghi lễ. Điều quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính, thái độ trang nghiêm và tinh thần hướng thiện của gia chủ khi dâng hương tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong một năm bình an, thuận lợi.

Mâm cỗ mặn cúng rằm tháng Giêng. (Ảnh: Đỗ Thu Ngọc)

Theo cuốn “Tìm hiểu Văn hóa Phương Đông Âm Dương đối lịch năm Bính Ngọ 2026” do Nhà xuất bản Thanh Hóa phát hành, tác giả Trần Đình Tuấn đã đưa ra một số khung giờ được xem là thuận lợi để thực hiện lễ cúng rằm tháng Giêng năm 2026.

- Ngày 15/1 Âm lịch (03/03/2026 Dương lịch – chính rằm): Các khung giờ phù hợp gồm Giờ Thìn (7h – 9h), Giờ Tỵ (9h – 11h), Giờ Mùi (13h – 15h).

- Ngày 14/1 Âm lịch (02/03/2026 Dương lịch): Các khung giờ thuận lợi gồm Giờ Tỵ (9h – 11h), Giờ Thân (15h – 17h), Giờ Dậu (17h – 19h).

- Ngày 13/1 Âm lịch (01/03/2026 Dương lịch): Các khung giờ nên lựa chọn gồm Giờ Thìn (7h – 9h), Giờ Tỵ (9h – 11h), Giờ Thân (15h – 17h), Giờ Dậu (17h – 19h).

Ở góc nhìn văn hóa, các chuyên gia nhấn mạnh rằng ngày giờ chỉ mang tính tham khảo. Giá trị cốt lõi của nghi lễ không nằm ở việc chính xác từng phút, mà ở sự thành tâm, sự hướng thiện và mong ước điều tốt lành cho năm mới.

Những lưu ý quan trọng khi cúng rằm tháng Giêng

Để lễ cúng diễn ra trang trọng, đúng truyền thống và phù hợp với đời sống hiện đại, các gia đình cần lưu ý một số điểm sau:

Không dùng đồ chay giả mặn

Mâm cỗ rằm tháng Giêng có thể là cỗ chay hoặc cỗ mặn tùy theo tín ngưỡng và tập quán mỗi gia đình. Tuy nhiên, nếu đã lựa chọn cỗ chay thì không nên chuẩn bị các món chay giả mặn. Những món ăn mô phỏng thịt cá tuy phổ biến nhưng có thể làm mất đi sự thanh tịnh, thuần khiết vốn là ý nghĩa của cỗ chay.

Thay vào đó, nên chuẩn bị các món chay đơn giản, thanh đạm như xôi, chè, hoa quả, cơm canh, rau củ xào, các món từ đậu và nấm… Sự tinh gọn, trang nhã sẽ phù hợp hơn với tinh thần hướng thiện của ngày rằm đầu năm.

Các món chay cúng rằm tháng Giêng. (Ảnh: Bảo Bình)

Không sử dụng hoa giả, trái cây giả

Hoa và trái cây là lễ vật không thể thiếu trên ban thờ trong ngày rằm tháng Giêng. Tuy nhiên, việc sử dụng hoa giả hoặc trái cây giả không được khuyến khích. Những vật phẩm này không có sinh khí tự nhiên, dễ làm giảm đi sự trang trọng của mâm lễ.

Gia chủ nên lựa chọn hoa tươi, trái cây theo mùa, vừa đảm bảo tính thẩm mỹ, vừa mang ý nghĩa cầu chúc may mắn, tài lộc và sự sinh sôi nảy nở trong năm mới.

Không đốt quá nhiều vàng mã

Đốt vàng mã là tập tục tồn tại lâu đời trong đời sống tín ngưỡng dân gian. Tuy nhiên, việc lạm dụng, đốt quá nhiều không chỉ gây lãng phí mà còn tác động tiêu cực đến môi trường.

Hiện nay, xu hướng tiết giảm hoặc bỏ hẳn tục đốt vàng mã đang được nhiều gia đình lựa chọn. Thay vì chú trọng vào số lượng, điều quan trọng vẫn là sự thành kính, trang nghiêm và ý thức gìn giữ môi trường sống.

Rằm tháng Giêng là dịp để mỗi gia đình hướng về cội nguồn, củng cố sự gắn kết và khởi đầu năm mới với tâm thế an hòa. Việc cúng vào ngày 13 tháng Giêng hoàn toàn có thể thực hiện nếu điều kiện không cho phép đúng chính rằm. Song dù chọn ngày nào, điều cốt lõi vẫn nằm ở sự thành tâm, chu đáo và gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, một cách thực hành tín ngưỡng tỉnh táo, không mê tín, không hình thức, nhưng vẫn trọn vẹn ý nghĩa tinh thần.