Cơ thủ Việt Nam 2 lần bỏ giải ở Trung Quốc vì “đường lưỡi bò”: Để không có lần thứ ba

Hai lần cùng một cách làm

Thông tin các cơ thủ hàng đầu quyết định rút lui khỏi Peri - Laili Cup 2026 đang diễn ra tại Trung Quốc, sau khi phát hiện hình ảnh "đường lưỡi bò" xuất hiện trong hệ thống nhận diện của giải đấu, nhận được sự ủng hộ. Đó là sự tiếp nối của một lựa chọn mang tính nguyên tắc đã từng xuất hiện trước đó với trường hợp của Trần Quyết Chiến năm 2023.

(Ảnh minh họa)

Hai lần trong ba năm, "đường lưỡi bò" xuất hiện trong các giải đấu do phía Trung Quốc tổ chức, buộc cơ thủ Việt Nam phải rút lui. Sự lặp lại ấy không còn là ngẫu nhiên, mà đặt ra câu hỏi về trách nhiệm và giới hạn của một giải đấu quốc tế.

Tháng 9-2023 tại Thượng Hải, giải giao hữu carom 3 băng do Liên đoàn Billiards & Snooker Trung Quốc (CBSA) phối hợp với liên đoàn thế giới tổ chức đã vấp phải phản ứng khi trên sóng truyền hình trực tiếp xuất hiện hình ảnh bản đồ có "đường lưỡi bò".

Đây không phải chi tiết nhỏ: hình ảnh được phát trên livestream chính thức, trong trận đấu có sự tham gia của Trần Quyết Chiến với cơ thủ hàng đầu thế giới Dick Jaspers.

Ngay sau trận đấu, Trần Quyết Chiến rút lui. Phía Liên đoàn Billiards & Snooker Việt Nam (VBSF) cũng gửi văn bản tới liên đoàn quốc tế, yêu cầu làm rõ và đề nghị gỡ bỏ hình ảnh vi phạm.

Ba năm sau, tại Peri Laili Cup 2026 ở Hải Nam - một giải đấu cũng do CBSA tổ chức - tình huống gần như lặp lại. Lần này, yếu tố gây tranh cãi không xuất hiện trên sóng truyền hình, mà nằm ngay trong logo chính thức của giải, với bản đồ Trung Quốc có đường đứt đoạn kèm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Ba cơ thủ Việt Nam đã phát hiện và lập tức bỏ giải.

Hai sự kiện, hai hình thức thể hiện khác nhau - đồ họa truyền hình và logo giải - nhưng cùng một nội dung. Và quan trọng hơn, cùng một ban tổ chức.

Phản ứng cần thiết của các cơ thủ Việt Nam

Trong bối cảnh đó, việc các cơ thủ Việt Nam rút lui không đơn thuần là phản ứng cá nhân, mà là cách từ chối tham gia vào một sự kiện đã bị gắn thông điệp tranh chấp.

(Ảnh minh họa)

Xét về pháp lý quốc tế, yêu sách "đường lưỡi bò" đã bị bác bỏ trong phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài Thường trực (Permanent Court of Arbitration - PCA), căn cứ theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982). Vì vậy, việc đưa hình ảnh này vào giải đấu quốc tế là đi ngược lại các chuẩn mực pháp lý đã được công nhận rộng rãi.

"Đường lưỡi bò" là yêu sách do Trung Quốc đơn phương đưa ra, đòi chủ quyền với gần như toàn bộ diện tích Biển Đông, bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

Nếu tiếp tục thi đấu, các vận động viên có nguy cơ bị hiểu là chấp nhận hoặc làm ngơ trước thông điệp đó. Ngược lại, rút lui là cách duy nhất để giữ lập trường rõ ràng.

Trong vụ việc năm 2023, Liên đoàn Billiards & Snooker Việt Nam (VBSF) không chỉ ủng hộ quyết định của Trần Quyết Chiến mà còn chủ động làm việc với liên đoàn quốc tế để yêu cầu xử lý hình ảnh vi phạm. 

Đến năm 2026, phản ứng của các CLB và đại diện quản lý vận động viên cũng thể hiện cùng một lập trường: không thỏa hiệp với vấn đề chủ quyền.

Nhưng rút lui thôi là chưa đủ

Vấn đề lớn hơn nằm ở chỗ: nếu chỉ dừng ở việc phản ứng khi sự việc xảy ra, thì vòng lặp này có thể tiếp tục.

Phản ứng rút lui là cần thiết, nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế. Câu hỏi quan trọng hơn là làm sao để không còn những "lần thứ ba"?

Có thể nhìn vào ba hướng:

Thứ nhất, đưa vấn đề lên cấp độ liên đoàn quốc tế. Các tổ chức như UMB (billiards carom) hay WPA (pool) cần có quy định rõ ràng về tính trung lập của hình ảnh, đồ họa và biểu tượng trong các giải đấu. Nếu vi phạm, phải có chế tài cụ thể, từ cảnh cáo đến tước quyền đăng cai.

Thứ hai, thiết lập cơ chế điều kiện tham dự từ phía các liên đoàn quốc gia. Những tổ chức như VBSF có thể yêu cầu ban tổ chức cam kết bằng văn bản về việc không sử dụng hình ảnh vi phạm luật pháp quốc tế trước khi cử vận động viên tham dự, qua đó chuyển từ thế bị động sang chủ động phòng ngừa.

Thứ ba, tăng áp lực truyền thông quốc tế. Thực tế cho thấy vụ Trần Quyết Chiến từng tạo hiệu ứng lớn. Khi câu chuyện được quốc tế hóa, chi phí hình ảnh đối với ban tổ chức sẽ tăng lên, buộc họ phải cân nhắc trước khi lặp lại những cách làm tương tự.