Con em chúng ta ăn gì ở trường?

Đây hẳn là thông tin mà phụ huynh ở các đô thị lớn, nơi đa số học sinh sử dụng dịch vụ ăn bán trú tại trường, đặc biệt quan tâm. Bởi thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể nghiêm trọng từ bữa ăn bán trú. Cần nhắc lại, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có đến 12 vụ ngộ độc thực phẩm do không đảm bảo an toàn thực phẩm trong bếp ăn trường học, gây ảnh hưởng sức khỏe đối với 741 học sinh (tăng 9 vụ so với cùng kỳ năm 2025). Trong đó, tiêu biểu như sự việc ở Trường tiểu học Bình Quới Tây (TP HCM) khiến 266 em bị rối loạn tiêu hóa.

Một điều rất quen thuộc, sau những vụ bê bối về suất ăn bán trú gây hậu quả nặng nề, khiến dư luận xôn xao thì những biện pháp giám sát lại được công bố siết chặt. Song điều phụ huynh cần là một quy trình bền vững, giải quyết nguyên nhân gốc rễ để không chỉ tránh sự cố có thể thấy được, mà về lâu dài có thể đảm bảo triệt tiêu những nguy cơ ngấm ngầm ăn mòn sức khỏe con em từng ngày qua các bữa ăn không đạt an toàn thực phẩm.

Vấn đề đặt ra là làm sao để đảm bảo truy xuất một cách chủ động và minh bạch về nguồn gốc, chất lượng thực phẩm an toàn từ đầu vào các bếp ăn, quy trình và lịch sử bảo quản, phương thức chế biến, vận chuyển theo đúng tiêu chuẩn cam kết hợp đồng giữa các công ty cung cấp với nhà trường. Lâu nay, câu trả lời chỉ trông chờ vào ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm. Quá trình tổ chức giám sát của nhà trường, hội phụ huynh hay kiểm tra đột xuất của cơ quan chức năng bấy lâu chưa đủ để kiểm soát các sự cố, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào, chi phí sản xuất gia tăng, việc các bếp ăn cắt giảm đầu này, "hạ chuẩn" đầu kia để đảm bảo lợi nhuận rất dễ xảy ra...

Như vậy, nếu có một công cụ để giúp phụ huynh đi xa hơn trong việc kiểm tra, giám sát thực đơn, quy trình chế biến từng món lẫn xuất xứ nguyên liệu thì đó là một tín hiệu tích cực, đem lại sự an tâm nhất định. Đây lẽ ra cũng là điều nên làm từ lâu, bởi đó là yêu cầu minh bạch chất lượng sản phẩm, dịch vụ trong một thị trường lành mạnh.

Tuy nhiên, đây cũng chỉ là một công cụ giám sát. Điều cốt lõi là cần xác lập rõ ràng trách nhiệm trong quyết định lựa chọn thầu và quản lý liên đới chất lượng suất ăn bán trú: hệ thống định lượng tiêu chuẩn dinh dưỡng và an toàn thực phẩm; vai trò của nhà trường và chính quyền địa phương; trách nhiệm của Sở An toàn thực phẩm trong công tác thẩm định, giám sát chất lượng đối với doanh nghiệp kinh doanh suất ăn công nghiệp; vai trò của hội phụ huynh với tư cách đại diện cho cha mẹ học sinh...

Một công cụ hiệu quả, đạt mục tiêu thực tế khi và chỉ khi được sử dụng trên cơ sở sự tổ chức minh bạch, có tính tương thích cao với đời sống và đủ thuyết phục để tạo nên sự tin tưởng trong xã hội.

Bước đi tiên phong của Hà Nội trong ứng dụng công nghệ HanoiCheck để kiểm soát bữa ăn bán trú cho học sinh trước năm học mới là một động thái tích cực, đồng thời nhắc lại yêu cầu bức thiết làm sao để câu chuyện "con em chúng ta ăn gì ở trường?" không luẩn quẩn với logic bất an: "mất bò mới lo làm chuồng".