Con thịt ngọt như nước ninh xương, có 3 cặp râu dài, nuôi ở Việt Nam, bán cho nhà giàu Trung Quốc,thu 900 triệu USD

Năm 2025, xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc bùng nổ hiếm thấy, lập kỷ lục 858 triệu USD, tăng 208% so với năm 2024. Theo VASEP, Trung Quốc tăng mua tôm hùm Việt Nam là do tầng lớp trung lưu, giới nhà giàu ở nước này có nhu cầu ẩm thực cao cấp ngày càng lớn, coi tôm hùm là món ăn hảo hạng, mang ý nghĩa may mắn trong các dịp lễ tết.

Trung Quốc chi gần 900 triệu USD mua tôm hùm Việt Nam-kênh tiêu thụ là giới nhà giàu

Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025, xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc bùng nổ mạnh mẽ, lập kỷ lục 858 triệu USD, tăng 208% so với năm 2024.

Trong đó, tôm hùm xanh Việt Nam loại 150–300 gram/con – sản phẩm đang được ưa chuộng tại thị trường tỷ dân.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP cho hay, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưa chuộng các sản phẩm thủy sản chất lượng cao, an toàn, truy xuất nguồn gốc và sẵn sàng chi trả giá cao cho trải nghiệm ẩm thực đặc biệt.

Thay vì tập trung vào các loại tôm đông lạnh giá rẻ, họ chuyển sang phân khúc cao cấp như tôm cỡ lớn, tôm hùm sống/tươi và các sản phẩm chế biến sâu phục vụ nhà hàng, khách sạn.

Sự dịch chuyển thị hiếu này tạo lực đẩy lớn cho mặt hàng tôm hùm Việt Nam – vốn được đánh giá cao về chất lượng và phù hợp với nhu cầu phân khúc cao cấp.

Nhu cầu tôm hùm tại Trung Quốc cũng tăng đột biến vào dịp Tết Nguyên đán, khi người dân chuẩn bị cho mùa lễ hội cuối năm.

Tôm hùm Việt Nam được ưa chuộng trong các bữa tiệc và cỗ Tết ở Trung Quốc nhờ hình thức bắt mắt, màu sắc đỏ tươi tượng trưng cho may mắn. Đặc biệt, cỡ tôm hùm nhỏ (150–300 gram/con) rất được ưa thích tại các nhà hàng buffet hải sản đang thịnh hành ở Trung Quốc.

Cũng theo bà Hằng, sau khi Trung Quốc mở cửa trở lại hậu COVID-19, thu nhập người dân cải thiện và chính phủ triển khai các chính sách thúc đẩy tiêu dùng nội địa, nhu cầu đối với thực phẩm cao cấp như tôm hùm càng tăng.

Trong năm 2025, thương mại điện tử và chuỗi bán lẻ hiện đại tại Trung Quốc phát triển mạnh, giúp tôm hùm nhập khẩu tiếp cận rộng rãi người tiêu dùng hơn.

Nhờ thị trường tỷ dân sẵn sàng “mở hầu bao”, tổng lượng tôm hùm Trung Quốc nhập khẩu 3 quý đầu 2025 đạt gần 49.900 tấn, tăng 13% so với cùng kỳ. Nhu cầu tăng mạnh này tạo cơ hội lớn cho các nhà cung ứng như Việt Nam.

Bên cạnh đó, quan hệ thương mại Việt–Trung trong lĩnh vực nông thủy sản có nhiều bước tiến tích cực gần đây.

Các tỉnh ven biển miền Trung của Việt Nam, đặc biệt là các tỉnh Phú Yên, Bình Định, Khánh Hòa, Ninh Thuận (trước đây) nuôi được cả 3 loại tôm hùm gồm tôm hùm bông, tôm hùm xanh, tôm hùm tre.

Trung Quốc đã phê duyệt nhập khẩu chính ngạch nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam thông qua việc ký kết các Nghị định thư song phương, mở rộng cửa cho nông sản, thủy sản Việt.

Đáng chú ý, các sản phẩm thủy sản chủ lực của Việt Nam như tôm hùm, tôm sú, cá tra... đều đã được phía Trung Quốc miễn thuế nhập khẩu theo các hiệp định thương mại tự do (ACFTA, RCEP).

Nhờ lợi thế thuế quan 0% (không bị áp thuế trừng phạt), tôm hùm Việt Nam có giá bán cạnh tranh hơn hẳn so với tôm hùm từ Mỹ, Canada (đang chịu thuế nhập khẩu lần lượt tương đương 17% và 32%).

Năm 2025, xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc bùng nổ hiếm thấy, lập kỷ lục 858 triệu USD, tăng 208% so với năm 2024. Trong ảnh là người dân nuôi tôm hùm Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa thu hoạch tôm hùm. Ảnh: Công Tâm

Ngoài ra, vị trí địa lý gần giúp rút ngắn thời gian vận chuyển tôm hùm sống sang Trung Quốc, giảm hao hụt và chi phí logistics. Những yếu tố này tạo lợi thế thương mại rõ rệt, khuyến khích Trung Quốc tăng mua tôm hùm từ Việt Nam.

Năm 2023, sau khi tạm ngừng nhập khẩu tôm hùm bông từ Việt Nam, đã khiến xuất khẩu tôm hùm Việt Nam đầu năm 2023 bị đình trệ, kim ngạch 8 tháng đầu năm 2023 chỉ đạt 76 triệu USD, giảm 42% so với cùng kỳ 2022.

Tuy nhiên, phía Việt Nam và Trung Quốc đã tích cực phối hợp tháo gỡ. Trung Quốc đồng ý xem xét cơ chế đặc biệt cho tôm hùm bông nuôi, tiến hành kiểm tra trực tuyến các cơ sở nuôi và sẽ công bố danh sách trang trại đủ điều kiện xuất khẩu. Bộ NN&PTNT Việt Nam cũng khuyến cáo ngư dân chuyển hướng sang nuôi tôm hùm xanh (Panulirus homarus) – loài được phép nhập khẩu và đang được thị trường Trung Quốc ưa chuộng nhất.

Nhờ những nỗ lực trên, đến năm 2025, hoạt động xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc đã diễn ra theo kênh chính ngạch ổn định hơn. Hiện Việt Nam có 46 cơ sở đóng gói thủy sản sống (chủ yếu là tôm hùm) được phía Trung Quốc phê duyệt mã số để xuất khẩu.

Các doanh nghiệp đã tuân thủ chặt chẽ yêu cầu truy xuất nguồn gốc, gắn tem cho tôm hùm thí điểm ở Phú Yên, và nâng cao kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn phía bạn. Nhờ đó, hàng rào kiểm dịch không còn là trở ngại lớn, phía Trung Quốc tiếp tục nhập khẩu mạnh tôm hùm xanh từ Việt Nam, trong khi tôm hùm bông tạm thời tiêu thụ nội địa.

Tôm hùm nuôi ở vùng biển Việt Nam, dù là tôm hùm bông, tôm hùm xanh, hay tôm hùm tre đều có đặc điểm chung là thịt tôm giàu protein, thịt tôm ngọt như nước ninh xương. Con đặc sản thuộc loài giáp xác to bự có 3 cặp râu dài này là con đặc sản đắt tiền...

Đến cuối 2024, Trung Quốc vẫn cấm nhập tôm hùm bông và chỉ cho phép tôm hùm xanh, giúp định hướng rõ ràng cho người nuôi Việt Nam tập trung vào loài được phép.

Lãnh đạo hải quan Trung Quốc cũng cho biết hai nước đang hợp tác chặt chẽ về nông thủy sản, và các quy trình kiểm dịch sẽ được đơn giản hóa khi doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng chuỗi sản xuất.

(Lưu ý: Trung Quốc dự kiến áp dụng Lệnh 280 từ giữa 2026 với yêu cầu khắt khe hơn về đăng ký cơ sở xuất khẩu qua cơ quan thẩm quyền. Dù vậy, trong năm 2025, các quy định hiện tại vẫn tạo điều kiện thuận lợi để tôm hùm Việt Nam thâm nhập mạnh vào thị trường Trung Quốc).

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025, Việt Nam vươn lên dẫn đầu xuất khẩu tôm hùm vào Trung Quốc, với 24.067 tấn, chiếm khoảng 34,5%, trong khi Canada giảm còn 15.355 tấn, thị phần khoảng 22%. Hoa Kỳ đạt 9.931 tấn (khoảng 14,2%), còn Australia tăng mạnh lên 6.950 tấn (xấp xỉ 10%).

Chớp thời cơ, mở rộng quy mô nuôi tôm hùm ở các tỉnh miền Trung Việt Nam

Trước đây, Úc là nhà cung cấp tôm hùm hàng đầu cho Trung Quốc, chiếm tới 50% thị phần nhập khẩu vào 2019. Tuy nhiên, từ 2020 Trung Quốc áp lệnh cấm tôm hùm đá Úc, tạo ra khoảng trống lớn trên thị trường.

Trong khi đó, Mỹ và Canada là hai nguồn cung tôm hùm lớn cho Trung Quốc những năm gần đây, đặc biệt cung cấp loại tôm hùm Alaska/Maine (có càng). Tuy nhiên, chiến tranh thương mại Mỹ–Trung khiến Trung Quốc áp thuế cao lên tôm hùm Bắc Mỹ.

Năm 2025, lượng tôm hùm nhập từ Canada giảm 39% do gánh nặng thuế quan tổng cộng tới 32%, từ Mỹ cũng giảm 10% do chịu thuế 17% và cạnh tranh khốc liệt. Nguồn cung từ hai nước này chưa đủ lấp đầy khoảng trống Úc để lại.

Nhờ vậy, tôm hùm Việt Nam nổi lên hưởng lợi lớn nhất, không chỉ miễn thuế mà còn giao hàng nhanh hơn (hàng sống được vận chuyển đường bộ/ngắn ngày thay vì đường hàng không xuyên đại dương).

Thực tế cho thấy năm 2025 Trung Quốc giảm nhập từ Bắc Mỹ và tăng mạnh nhập từ Việt Nam, giúp Việt Nam củng cố vị thế trên phân khúc tôm hùm cao cấp.

Để đáp ứng nhu cầu khổng lồ từ Trung Quốc, ngành tôm hùm Việt Nam đã mở rộng quy mô nuôi trong những năm gần đây. Các vùng nuôi trọng điểm (như vịnh Xuân Đài – Phú Yên, Cam Ranh – Khánh Hòa) đã phục hồi sản lượng tốt, tạo nền tảng tăng nguồn cung xuất khẩu.

Theo Hiệp hội VASEP, Việt Nam hiện có nguồn cung tôm hùm xanh dồi dào – đây là lợi thế giúp nhanh chóng tăng xuất khẩu khi Trung Quốc “khát hàng”.

Số liệu cho thấy Trung Quốc đã nhập tới 17.365 tấn tôm hùm từ Việt Nam trong 3 quý đầu 2025 (gấp gần 3 lần cùng kỳ 2024), đạt giá trị 556 triệu USD. Sản lượng này vượt xa mục tiêu đề án ngành (3.000 tấn vào năm 2025) và phản ánh sự tăng trưởng “nóng” để đáp ứng thị trường.

Diện tích mặt nước nuôi tôm hùm và số lượng lồng nuôi loài động vật giáp xác to bự có 3 cặp râu dài, thịt ngọt như nước ninh xương này cũng tăng nhanh: riêng khu vực Sông Cầu (Phú Yên) có trên 27.000 lồng nuôi – một trong những thủ phủ tôm hùm lớn nhất cả nước. Nhờ mở rộng quy mô nuôi và đầu tư công nghệ, Việt Nam đủ khả năng cung ứng khối lượng lớn tôm hùm cho Trung Quốc trong năm 2025.

Theo bà Lê Hằng, trước đây, phần lớn tôm hùm Việt Nam xuất sang Trung Quốc theo đường tiểu ngạch qua biên giới, tiềm ẩn nhiều rủi ro về ách tắc và ép giá nông dân. Hiện nay, hai nước đều chú trọng chuẩn hóa thương mại và giảm phụ thuộc các kênh không chính thức.

Các địa phương và doanh nghiệp Trung Quốc muốn nhập khẩu trực tiếp tôm hùm-con thịt ngọt như nước ninh xương từ Việt Nam thay vì qua trung gian, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã sang Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư chuỗi cung ứng nông sản tại chỗ.

Về phía Việt Nam, cơ quan quản lý siết chặt việc cấp chứng thư xuất khẩu và kiểm soát chất lượng đồng đều cho hàng xuất sang Trung Quốc, nhằm nâng uy tín sản phẩm và đảm bảo cạnh tranh công bằng.

Quan hệ thương mại hai nước được nâng tầm thông qua các diễn đàn hợp tác nông sản thường niên và tận dụng lợi thế liền kề biên giới để tăng tốc luân chuyển hàng hóa. Nhờ sự phối hợp này, xuất khẩu tôm hùm nói riêng và nông sản Việt Nam nói chung sang Trung Quốc trong năm 2025 đạt mức kỷ lục.