Công nghệ di truyền nâng chất lượng tôm giống VU-S26 từ Thủy sản Việt Úc

Việt Úc đầu tư phát triển chương trình chọn giống tôm thẻ trong hơn 20 năm, giới thiệu giải pháp chuyên sâu tại hội nghị triển lãm thủy sản Vinafis 2026.

Theo đại diện đơn vị, con giống được xem là nền tảng góp phần mang lại thành công mỗi vụ nuôi. Một con giống chất lượng cần tăng trưởng nhanh và phải có khả năng thích nghi trước thời tiết thất thường, dịch bệnh phức tạp và áp lực chi phí ngày càng tăng.

Hơn 20 năm qua, Tập đoàn Việt Úc theo đuổi chiến lược chọn giống tôm thẻ với nghiên cứu di truyền, dữ liệu nhiều thế hệ, trung tâm chọn giống và công nghệ sinh học hiện đại. Gần đây, đơn vị ứng dụng Genomics trong chương trình chọn giống tôm ở Việt Nam. Đại diện doanh nghiệp cho biết công nghệ này được xem là chìa khóa của chọn giống thế hệ mới.

Tại hội nghị triển lãm thủy sản Vinafis diễn ra từ 28-30/4, doanh nghiệp lần đầu chia sẻ sâu hơn về chương trình chọn giống tôm thẻ bài bản cùng các ứng dụng khoa học di truyền và công nghệ Genomics. Từ đó làm rõ giải pháp mang tên "Biệt đội Tứ siêu VU-S26".

Theo đại diện đơn vị, một con tôm lớn nhanh chưa chắc là con tôm có khả năng truyền đặc tính tốt cho đời sau, muốn cải tiến đàn giống bền vững, cần xác định đúng giá trị di truyền thật sự của từng cá thể. Vì vậy, Việt Úc triển khai chương trình Đánh giá Di truyền (Genetic Evaluation). Hệ thống này dự đoán Giá trị giống ước tính (EBV), tức khả năng truyền các đặc tính tốt như tăng trưởng, tỷ lệ sống và khả năng thích nghi cho đời sau.

Để đạt độ chính xác cao, mô hình tổng hợp đồng thời nhiều lớp dữ liệu gồm phả hệ nhiều thế hệ của đàn tôm bố mẹ, dữ liệu thực tế về tăng trưởng và tỷ lệ sống, cho đến các thông số môi trường như độ mặn, nhiệt độ, thời tiết và điều kiện ao nuôi. Tất cả được xử lý bằng mô hình thống kê hiện đại nhằm tách biệt ảnh hưởng của di truyền với tác động từ môi trường. Nhờ vậy, việc chọn lọc không còn phụ thuộc cảm quan mà dựa trên dữ liệu khoa học có độ tin cậy cao.

Tiến sĩ Lữ Đức Bryce, Phó tổng giám đốc Nghiên cứu phát triển Di truyền và Hệ Gen Tập đoàn Việt Úc chia sẻ báo cáo về chương trình di truyền và chọn giống tại Hội nghị khoa học. Ảnh: Thủy sản Việt Úc

Một trong những nền tảng quan trọng giúp Việt Úc tạo khác biệt là kho dữ liệu tích lũy hơn 15 năm giúp doanh nghiệp nâng độ chính xác trong chọn lọc giống từ đó chọn đúng những cá thể có thể tạo ra thế hệ vượt trội hơn qua từng năm. Trong khoa học chọn giống, phương pháp Genetic Gain cho phép đo lường mức tiến bộ di truyền của đàn giống qua từng thế hệ, qua đó xác định mức cải thiện về tăng trưởng, tỷ lệ sống và khả năng thích nghi của con giống so với trước đó.

Để Genetic Gain tăng nhanh, yếu tố then chốt là độ chính xác (Accuracy) trong dự đoán và chọn cá thể ưu tú làm giống. Accuracy càng cao, khả năng chọn đúng con mang giá trị di truyền tốt càng lớn giúp rút ngắn thời gian cải tiến và nâng chất lượng đàn giống qua mỗi thế hệ.

Theo đại diện đơn vị, để nâng Accuracy, ba nền tảng cốt lõi được đầu tư liên tục là hệ dữ liệu lớn được tích lũy hơn 20 năm qua, cây gia phả di truyền có chiều sâu nhiều thế hệ và các mô hình toán học hiện đại có khả năng xử lý hàng triệu điểm dữ liệu trong điều kiện nuôi thực tế.

Tuy vậy, điều đó là chưa đủ, Việt Úc còn đầu tư vào công nghệ Genomics - phương pháp giải mã di truyền phân tử và nhận biết chính xác khác biệt của từng cá thể tôm. Thông tin hệ gen giúp nâng cao độ chính xác của EBV theo hai cách quan trọng. Thứ nhất, dữ liệu hệ gen được sử dụng để điều chỉnh những sai sót trong thông tin phả hệ. Thứ hai, thông tin hệ gen giúp tăng mức độ liên kết giữa các cá thể trong quần thể

Nếu phả hệ truyền thống chỉ xác định con tôm thuộc dòng nào, Genomics đi sâu vào cấu trúc di truyền giúp xác định cá thể có tiềm năng vượt trội. Nhờ đó, ngay cả những cá thể trong cùng một gia đình cũng được phân biệt rõ về khả năng sống, tăng trưởng và thích nghi.

Khi kết hợp dữ liệu, mô hình phân tích và Genomics, độ chính xác (Accuracy) trong chọn giống được nâng cao, từ đó gia tăng nhanh tiến độ di truyền (Genetic Gain) điều này đồng nghĩa người nuôi có thể tiếp cận các thế hệ tôm giống ngày càng tốt hơn. Đây là hướng tiếp cận mà đơn vị hướng đến, tạo lợi thế bền vững cho ngành tôm trong nước.

Gian hàng của Tập đoàn Việt Úc nhận được sự quan tâm của khách mời tại Vinafis. Ảnh: Thủy sản Việt Úc

Từ nền tảng khoa học đó, Việt Úc phát triển bộ sản phẩm "Biệt đội Tứ siêu VU-S26" với định hướng rõ ràng cho từng dòng tôm. Siêu 60 tập trung vào tốc độ tăng trưởng, Siêu Bền Bỉ hướng đến khả năng thích nghi và ổn định sản lượng, Siêu Chống Chịu nâng cao tỷ lệ sống, trong khi Siêu Hạ Mặn mở rộng khả năng nuôi hiệu quả ở vùng nước có độ mặn thấp.

Theo doanh nghiệp, các đặc tính này không phải kết quả ngẫu nhiên mà là thành quả của quá trình chọn lọc nhiều năm dựa trên dữ liệu, mô hình toán học và nền tảng Genomics. Từ phòng nghiên cứu đến ao nuôi thực tế, "Biệt Đội Tứ Siêu VU-S26" được kỳ vọng giúp người nuôi giảm rủi ro, chủ động hơn trong sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Mô hình "Biệt đội Tứ siêu VU-S26" của Tập đoàn Việt Úc ra mắt cộng đồng nuôi tôm khắp cả nước tại chuỗi sự kiện từ miền Nam đến Trung, Bắc. Ảnh: Thủy sản Việt Úc

Trong bối cảnh ngành tôm Việt Nam đang cần những bước tiến về năng suất và tính bền vững, đơn vị cho biết hướng đi dựa trên khoa học và công nghệ di truyền được xem là nền tảng quan trọng để tạo lợi thế dài hạn cho toàn chuỗi giá trị.

(Nguồn: Thủy sản Việt Úc)