Công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia

Ngày 21-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học - công nghệ (KH-CN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đã chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo, cho ý kiến về Đề án "Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh".

Lựa chọn đúng hướng đi phù hợp

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi, thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao các cơ quan đã chủ động nghiên cứu, theo dõi xu thế phát triển mới của thế giới; bước đầu đề xuất được một số định hướng, nhiệm vụ, giải pháp quan trọng.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là vấn đề rất mới, rất khó, diễn biến nhanh, liên quan đến KH-CN, an ninh quốc gia, công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước. Vì vậy, phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, bài bản hơn để xây dựng và hoàn thiện đề án quan trọng về phát triển công nghệ này tại Việt Nam trong giai đoạn tới, với yêu cầu tự chủ chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải thống nhất nhận thức công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là việc nghiên cứu khoa học đơn thuần. Do đó, phải đặt việc phát triển công nghệ lượng tử trong tổng thể triển khai Nghị quyết 57/2024 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, gắn với vấn đề bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo... Nếu tách rời các mục tiêu này, lượng tử rất dễ trở thành chương trình nghiên cứu đắt đỏ nhưng ít chuyển hóa thành sức mạnh quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải có tư duy đúng, đi sau nhưng không đi chậm; không nóng vội nhưng cũng không được chần chừ; hết sức tránh tâm lý tự ti, tránh tư duy phong trào, chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải, đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế. Tinh thần là đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu có thể tạo năng lực thật và giá trị thật; lựa chọn một số hướng nghiên cứu ưu tiên phù hợp với điều kiện và những bài toán thực tiễn của Việt Nam...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạoẢnh: HIỀN HÒA

Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu ưu tiên trước hết cho vấn đề an ninh và chủ quyền số quốc gia, bảo đảm chủ động từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc và thực chất, phục vụ mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam.

Nhấn mạnh cần tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ không đầu tư dàn trải, manh mún, mỗi nơi làm một ít, thiết bị phân tán, không tạo được sức mạnh tổng hợp. Phải hình thành được các trung tâm nghiên cứu mạnh, các phòng thí nghiệm trọng điểm, các nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các cơ quan quốc phòng - an ninh. Ưu tiên nghiên cứu một vài xu hướng có tính khả thi và tác động lớn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải đổi mới cách đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học, coi trọng năng lực tích lũy lâu dài vì khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy, thành tích ngắn hạn. Phải chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học; cơ chế quản lý phải phân biệt giữa thất bại khoa học, trung thực với lãng phí, hình thức hoặc thiếu trách nhiệm.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt coi trọng nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Phải có chương trình quốc gia đào tạo nhân lực công nghệ lượng tử, có cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh trong nước; tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và các chuyên gia quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án, mà phải được đưa vào thực tế, có sản phẩm. Một chương trình lượng tử quốc gia chỉ có thể thành công nếu được đặt trên nền tảng văn hóa khoa học, trong sáng và có kỷ luật học thuật cao; phải truyền cảm hứng được cho thế hệ trẻ về khát vọng chinh phục tri thức đỉnh cao. Ngoài ra, cần gieo mầm cho thế hệ các nhà khoa học mới giỏi chuyên môn, liêm chính học thuật, có trách nhiệm với Tổ quốc.

Yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cách tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ đây là lĩnh vực liên ngành, với đòi hỏi rất cao về sự phối hợp và điều hành thống nhất. Do đó, cần tiếp tục làm rõ cơ chế điều hành phát triển lĩnh vực này; xác định rõ mục tiêu, lộ trình, nhiệm vụ ưu tiên; đề xuất cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, nhân lực và hợp tác quốc tế; lựa chọn một số nhiệm vụ, dự án trọng điểm để triển khai ngay...

Đảng ủy Viện Hàn lâm KH-CN Việt Nam được giao tiếp tục nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện đề án, trình Ban Bí thư xem xét cho ý kiến, bảo đảm chất lượng, tiến độ theo quy định.