36 minutes ago
5
Bức ảnh cô gái 14 tuổi gửi người chú ruột ra trận
Chiều muộn, trời mưa tầm tã, phóng viên Báo Tiền Phong có mặt trong căn nhà của bà Nguyễn Thị Hanh (72 tuổi) ở Tổ dân phố Đông Đa, phường Nam Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Bà nhiều lần bật khóc khi kể về người chú ruột là liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu.
Gần 60 năm sau ngày trao tặng bức ảnh thời trẻ cho chú, bà bất ngờ nhận ra chính mình trong tấm ảnh được chôn cùng một phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái (xã Chiên Đàn, thành phố Đà Nẵng), mở ra hy vọng gia đình có thể tìm được hài cốt người thân.
Câu chuyện về người chú ruột Nguyễn Văn Hậu cứ mỗi lần được nhắc đến lại khiến người phụ nữ 72 tuổi nghẹn giọng. Bà đưa mắt nhìn xa xăm rồi kể, sáng 21/8, người cháu mang một bức ảnh về cho bà xem. Chỉ vừa nhìn qua, bà đã sững người. “Đây là tôi. Tôi nhận ra mình khi còn trẻ”, bà Hanh nói, giọng run run.
Bà Hanh không giấu nổi những giọt nước mắt khi nhắc đến liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu. Ảnh: Nguyễn Thắng
Bức ảnh ấy được phát hiện trong một phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái. Điều đặc biệt, đó chính là bức ảnh bà Hanh từng trao cho chú ruột trước ngày ông lên đường nhập ngũ. Những ký ức tưởng đã phủ bụi gần 60 năm bỗng ùa về.
Năm 1968, bà Hanh mới 14 tuổi. Một ngày, bà cùng người bạn rủ nhau đi khoảng 10 km đến một hiệu chụp ảnh để lưu lại tuổi trẻ. Khi biết người chú Nguyễn Văn Hậu chuẩn bị lên đường nhập ngũ, tham gia kháng chiến chống Mỹ, cô bé Hanh đã tặng chú tấm ảnh của mình.
“Tôi bảo chú cầm tấm ảnh của mình và con gái để lúc nào rảnh thì nhìn thấy cháu và con chú”, bà Hanh nhớ lại. Người chú cũng đưa cho bà một tấm ảnh của mình để làm kỷ niệm.
Bức ảnh bà Hanh thời trẻ chôn cùng mộ liệt sĩ và ảnh phục dựng.
Tấm ảnh của chú Hậu, bà Hanh vẫn còn giữ. Nhưng qua năm tháng, ảnh đã cũ, ố màu. Trong ký ức của bà, ngày người chú lên đường vẫn nguyên vẹn. “Chú tôi dặn các con ở nhà phải ngoan, đừng quấy mẹ. Chú bảo vợ ở nhà trông con, chú đi một hai năm rồi sẽ về”, bà Hanh dừng lại. Những giọt nước mắt lăn trên má.
Năm 1975, gia đình liệt sĩ Hậu nhận giấy báo tử. Tin dữ khiến cả gia đình choáng váng. Người vợ liệt sĩ Hậu từ đó một mình nuôi bốn người con. Cụ không đi bước nữa, tần tảo làm lụng để các con trưởng thành. Những năm tháng khó khăn, bà Hanh thường xuyên sang giúp gia đình chú việc nhà, việc đồng áng. Đến năm 2007, vợ liệt sĩ Hậu qua đời.
Gần 60 năm kể từ ngày người chú lên đường, bức ảnh của cô bé Hanh năm nào bất ngờ xuất hiện bên một phần mộ liệt sĩ. Với bà, đó không chỉ là một tấm ảnh cũ. Đó là một dấu vết của ký ức, có thể là manh mối giúp gia đình tìm thấy người chú liệt sĩ chưa tìm được mộ phần trong chiến tranh.
Gần 60 năm qua, bà Hanh luôn nhớ đến người chú liệt sĩ.
“Tôi mất ăn mất ngủ. Cứ nghĩ đến chú là tôi lại khóc”, bà Hanh nghẹn ngào. Bà mong cơ quan chức năng sớm giám định ADN phần hài cốt có bức ảnh của mình. Nếu đúng là hài cốt của liệt sĩ Hậu, gia đình mong muốn đưa chú về quê nhà an nghỉ.
Chỉ mong được đưa cha về quê
Trong câu chuyện ấy, có một người đặc biệt mong chờ kết quả giám định ADN là ông Nguyễn Văn Hiền (SN 1966), con trai liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu. Ông Hiền đón nhận thông tin về bức ảnh của bà Hanh chôn cùng phần mộ liệt sĩ vào sáng 21/8. Người đàn ông đã 60 tuổi nghẹn ngào khi biết thông tin này.
Ngày cha lên đường nhập ngũ, ông Hiền mới 2 tuổi. Ký ức về cha đối với ông gần như không có. Hình ảnh người cha chỉ được giữ lại qua lời kể của mẹ và tấm ảnh được gia đình đặt trên bàn thờ.
Vì thế, hành trình tìm hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu đối với ông Hiền không đơn thuần là tìm một phần mộ. Đó là hành trình tìm lại người cha mà ông chưa có cơ hội lớn lên bên cạnh.
Hàng chục năm qua, gia đình ông nhiều lần đến các nghĩa trang, lần theo từng manh mối để tìm nơi an nghỉ của liệt sĩ Hậu. Mỗi thông tin mới lại thắp lên hy vọng, rồi nhiều lần hy vọng ấy tắt đi khi vẫn không tìm thấy phần mộ.
Hàng chục năm qua, ông Hiền và gia đình đi tìm hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu.
Ông Hiền cho biết, tháng 2/2026, Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh Bắc Ninh cung cấp cho gia đình thông tin về nơi liệt sĩ Hậu hy sinh tại Kỳ Nghĩa, Quảng Nam; nơi an táng ban đầu được xác định tại thôn Khánh Thượng, xã Kỳ Nghĩa, huyện Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam cũ.
Sau đó, Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh Bắc Ninh gửi thông tin về liệt sĩ Hậu đến Sư đoàn 2, Quân khu 5; Ban Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng và Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, nhờ hỗ trợ tìm kiếm. Gia đình nhận được phản hồi có thông tin về liệt sĩ Hậu, nhưng vẫn chưa xác định chính xác phần mộ nằm ở nghĩa trang nào.
Một manh mối khác xuất hiện khi gia đình biết liệt sĩ Vũ Thạch Quân, quê Thái Nguyên, cùng đơn vị, hy sinh cùng ngày, tháng, năm với liệt sĩ Hậu. Gia đình liệt sĩ Quân sau đó đã đưa hài cốt từ Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái về quê.
Từ thông tin này, gia đình ông Hiền đăng thông tin tìm kiếm cha trên mạng xã hội. Một người tên Phạm Xuân Nhật, ở gần Nghĩa trang Tam Thái, đã giúp gia đình kiểm tra. Tuy nhiên, không tìm thấy phần mộ nào mang tên Nguyễn Văn Hậu. Không có thêm thông tin, gia đình đành tạm dừng việc tìm kiếm.
Sau đó, thông qua mạng xã hội, gia đình ông Hiền được giới thiệu với ông Nguyễn Tiến Đãi, người cùng quê Bắc Ninh nhưng làm việc và nghỉ hưu tại Đà Nẵng.
Bà Hanh và ông Hiền luôn thương nhớ về liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu.
Ông Đãi cung cấp thông tin cho gia đình ông Hiền và khuyên chờ đợi chiến dịch 500 ngày đêm quy tập, tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Và rồi, sáng 21/8, bức ảnh của bà Hanh xuất hiện chôn cùng phần mộ liệt sĩ ở Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái (xã Chiên Đàn, thành phố Đà Nẵng).
Ông Hiền cho biết thêm, gia đình ông cũng đi đăng ký lấy mẫu ADN, nhưng những người đủ điều kiện thì đã mất, không ai còn sống. Bởi vậy, gia đình ông mong muốn các cơ quan chức năng vào cuộc xem xét, hỗ trợ gia đình sớm xác định danh tính cha ông.
“Đến ngày 21/8, khi nhận được thông tin về bức ảnh bà Hanh thời trẻ chôn cùng phần mộ liệt sĩ ở Nghĩa trang Tam Thái, tôi rất xúc động và bật khóc. Gia đình tôi rất mong muốn cơ quan chức năng hỗ trợ, giúp đỡ sớm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Nếu đúng hài cốt là của bố tôi, gia đình mong muốn đưa về quê an nghỉ để thỏa được ước nguyện hàng chục năm qua”, ông Hiền nói, mắt đỏ hoe.
Ông Nguyễn Văn Xuân – Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Đông Đa cho biết, liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu có 4 người con, 3 gái và 1 trai. Ban lãnh đạo Tổ dân phố Đông Đa rất mong muốn đưa được hài cốt các liệt sĩ con em địa phương đang còn nằm ở các nghĩa trang sớm được trở về với quê nhà, trong đó có liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu.
