Cuộc đối đầu trực diện đẩy Trung Đông vào vòng xoáy khó lường

Ngày 28.2, Mỹ và Israel phối hợp tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran, trong chiến dịch chấn động hạ sát Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và nhiều nhân vật cấp cao của nước này. 

Đây là một đòn giáng rất mạnh vào Tehran, buộc nước này phải lập một hội đồng lãnh đạo lâm thời để lãnh đạo đất nước trong lúc chờ bầu ra người thay thế vị lãnh đạo tối cao vừa thiệt mạng.

Iran nhanh chóng tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái đáp trả Israel, và cuộc trả đũa mở rộng ra nhiều nơi khác ở vùng Vịnh nơi có căn cứ Mỹ đồn trú.

Clip do phía quân đội Mỹ công bố về cuộc tấn công vào Iran ngày 28.2

Ảnh: CENTCOM/Reuters

Lực lượng Hezbollah tại Lebanon cũng chính thức tham chiến khi xác nhận phóng tên lửa và máy bay không người lái vào Israel. Ngay sau đó, Israel tấn công dữ dội vào Lebanon, khiến ít nhất 31 người thiệt mạng, theo thông tin được các hãng thông tấn quốc tế đăng tải. Israel nói rằng các chiến dịch nhằm vào Hezbollah ở Lebanon sẽ còn kéo dài.

Căng thẳng lan động 

Tính đến chiều 2.3, hàng loạt nước Trung Đông đã bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột, đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn mới. 

Iran tiếp tục hứng đợt không kích từ Israel trong ngày 2.3 và có thể tình trạng này còn tiếp diễn khi Mỹ và Israel đều tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công vào Iran cho tới khi đạt được tất cả mục tiêu. Thậm chí, Tổng thống Mỹ Donald Trump còn nhấn mạnh chiến dịch có thể kéo dài hàng tuần. Số người thiệt mạng tại Iran đến nay được thông báo là hơn 100 người.

Tại Israel, các cuộc ăn miếng trả miếng của Iran cũng liên tục diễn ra. Còi báo động ở nhiều thành phố vang lên và người dân được yêu cầu trú ẩn. Ít nhất 10 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích.

Nhiều vụ nổ được ghi nhận ở các thành phố lớn khắp Trung Đông. Tại thủ đô của Qatar, một phóng viên ảnh của CNN đã quay đoạn phim dường như là tên lửa bị đánh chặn trên bầu trời. Tại Dubai, hai tiếng nổ liên tiếp được nghe thấy, máy bay phản lực bay phía trên. 

Tại Kuwait, diễn biến đang căng thẳng sau thông tin hệ thống phòng không đánh chặn "máy bay không người lái thù địch" tiếp cận nước này qua các tuyến đường biển. Một nhà máy lọc dầu lớn đã bị trúng mảnh vỡ rơi xuống vào sáng sớm 2.3, theo hãng thông tấn nhà nước Kuwait. 

Phía đông Địa Trung Hải, Bộ Quốc phòng Anh cho biết đã đáp trả một vụ tấn công bằng máy bay không người lái bị nghi ngờ nhằm vào một căn cứ quân sự của Anh trên đảo Síp.

Tác động nhiều mặt, kịch bản khó lường

Tác động về an ninh đến nhanh nhất khi sự bất ổn rõ ràng đã lan rộng. Nhiều nước lo ngại các màn trả đũa qua lại và quyết định của các bên có thể đẩy Trung Đông vào tình thế xung đột diện rộng. Nhiều bên kêu gọi giảm căng thẳng, tránh xung đột leo thang.

Tác động kinh tế cũng đã được ghi nhận. Hàng không gián đoạn, giá dầu tăng. Nhiều công ty bảo hiểm hàng hải tăng phí bảo hiểm rủi ro xung đột. Tình hình vận tải biển cũng trở nên đáng lo, nhất là khả năng eo biển Hormuz (tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu) bị gián đoạn.

Đến lúc này vẫn chưa thể chắc chắn diễn biến căng thẳng sẽ kéo dài bao lâu và theo kịch bản nào. Liệu xung đột có được tháo ngòi, căng thẳng hạ nhiệt? Cuộc đối đấu sẽ lan rộng, với sự tham gia của thêm nhiều bên? Hay một cuộc chiến tiêu hao sẽ xảy ra theo hướng toàn diện? 

Diễn biến nào cũng khó lường và đều phụ thuộc và hành động cũng như tính toán của các bên, đặc biệt là Mỹ, Iran, Israel. Phản ứng của quốc tế cũng như nội bộ Mỹ cũng có thể trở thành những nhân tố quan trọng.