Cuộc sống ở 'nơi tận cùng của nước Mỹ'

Cư dân thành phố Utqiaġvik săn bắt cá voi và tổ chức các lễ hội ngoài trời khi vùng cực bắc bang Alaska đón ánh mặt trời trở lại sau nhiều tháng trong bóng tối.

Khi nhiệt độ tăng trên 0 độ C, Robin Mongoyak, Giám đốc Công ty du lịch địa phương Kiita Tours, dự định nấu món aluutagaàq (thịt tuần lộc hầm nước sốt) truyền thống của người Iñupiat tại thành phố Utqiaġvik, bang Alaska, Mỹ.

Lấy thịt tuần lộc ra khỏi tuyết, Mongoyak quan sát bầu trời tìm chim sẻ tuyết - dấu hiệu mùa xuân về. Vào giữa tháng 5, loài chim màu đen trắng này thường đậu trên mái nhà, cột điện và hót dưới ánh mặt trời lúc nửa đêm.

Thành phố Utqiaġvik trên bản đồ nước Mỹ. Ảnh: Mapbox

Nằm giữa vùng lãnh nguyên Bắc Cực, Utqiaġvik là thành phố cực bắc của Mỹ với khoảng 4.500 dân, chỉ có thể tiếp cận bằng máy bay hoặc phà vào mùa hè.

Tới tháng 4, vùng đất bước vào mùa xuân tràn ngập ánh sáng sau nhiều tháng chìm trong bóng tối. Từ tháng 11, mặt trời lặn dưới đường chân trời và không xuất hiện cho đến cuối tháng 1. Trong mùa đông, nhiệt độ có thể giảm xuống âm 45,5 độ C. Tuy nhiên, theo anh Robin Mongoyak, vào những ngày gió lạnh, nhiệt độ ngoài trời có thể mang lại cảm giác như âm 62 độ C.

Corrine Danner, một người dân địa phương, cho biết mọi người thường nhảy các điệu Iñupiaq truyền thống để chào mùa xuân và đón lễ Phục sinh. Người dân cũng tổ chức lễ hội Piuraagiaqta với các hoạt động như săn tìm kho báu, chơi golf trên băng, chơi bài hoặc quây quần bên lửa trại.

"Sau nhiều tháng ngủ đông, cuối cùng chúng tôi cũng được ra ngoài, duỗi chân và để má mình hơi cháy nắng một chút", Robin nói.

Danner, 51 tuổi, từng trải qua tuổi thơ dựng lều và săn ngỗng cùng người cha là thuyền trưởng kiêm thợ săn. Mỗi năm, gia đình chị cô vào sâu trong vùng lãnh nguyên để câu cá trên băng và đi săn ngỗng khi mùa xuân đến. Trong những chuyến đi kéo dài nhiều tuần với quãng đường khoảng 80 km, họ thường mang về khoảng 100 con cá để dự trữ cho mùa đông.

"Đó là khoảng thời gian vui nhất, trời lúc nào cũng ấm áp và nắng đẹp", người mẹ 8 con nhớ lại.

Hiện nay, nhiều gia đình tại Utqiaġvik vẫn duy trì lối sống săn bắn tự cung tự cấp kết hợp làm việc tại các khu dầu mỏ, trường học, bệnh viện hoặc các tổ chức địa phương. Thu nhập bình quân tại đây đạt khoảng 115.000 USD mỗi năm, cao hơn mức 84.000 USD của toàn quốc. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt tại vùng cực bắc này rất đắt đỏ, nhất là thực phẩm. Một khay 12 quả trứng có giá 5 USD, bình sữa gần 4 lít khoảng 13 USD và pizza đông lạnh lên tới 25 USD.

Thành phố có quy mô nhỏ, các tiện ích thiết yếu tập trung gần nhau và các gia đình được cung cấp đầy đủ điện, nước, khí đốt, Internet.

Danner cho biết do chi phí xây dựng và vận chuyển vật liệu từ nơi khác đến quá lớn nên địa phương không có đường trải nhựa. Người dân nơi đây không phản đối việc mở rộng đô thị nhưng mong muốn quá trình phát triển đi đôi với bảo vệ môi trường để giảm thiểu hệ lụy. Giữa những biến động, các giá trị văn hóa truyền thống tại Utqiaġvik vẫn được cộng đồng nỗ lực gìn giữ.

Săn cá voi là phần quan trọng nhất trong văn hóa của người dân Utqiaġvik, với nhịp sống xoay quanh các chuyến đi biển vào mùa xuân và thu. Để chuẩn bị, phụ nữ Iñupiat may umiaq, loại thuyền làm bằng da hải cẩu. Lớp da được căng và khâu tay bằng ivalu - loại chỉ làm từ gân tuần lộc khô, sau đó gắn lên khung thuyền để phơi trắng dưới nắng.

"Lớp da sẽ trở nên sáng, trắng như màu băng để ngụy trang, giúp cá voi không phát hiện ra", Danner nói.

Du khách chụp ảnh bên chiếc thuyền da săn cá voi. Ảnh: CNN

Đến mùa xuân, các đội săn cá voi mở những con đường dài trên băng ra tận rìa đại dương để hạ thủy thuyền. Nếu chuyến săn thành công, món muktuk làm từ da và mỡ cá voi sẽ được chia sẻ cho cộng đồng. Phần còn lại được cất giữ trong hầm băng đến lễ hội ném chăn Nalukataq diễn ra vào tháng 6. Tại lễ hội này, các gia đình sẽ cùng thưởng thức muktuk, thịt ngỗng, tuần lộc và các món truyền thống khác.

Dù nằm ở vị trí biệt lập, Utqiaġvik đang dần thu hút khách du lịch từ khắp thế giới. Hiện dân bản địa chỉ còn một nửa, phần còn lại là người nhập tịch từ Philippines, Hàn Quốc và bang Hawaii.

"Mọi người ở đây rất quan tâm nhau", Shane Parker, cảnh sát kiêm nhiếp ảnh gia động vật hoang dã tại thành phố, cho biết. Công việc của anh chủ yếu là giải quyết tranh chấp gia đình, chó thả rông hay tiếng ồn từ việc đua xe.

Thành phố nhìn từ trên cao. Ảnh: CNN

Mùa hè thường đông khách du lịch nhất tại Utqiaġvik. Du khách đến ngắm hàng nghìn con vịt biển, cắm trại trên vùng lãnh nguyên hoặc khám phá bờ biển Bắc Cực.

"Đừng sợ nếu bạn thấy ai đó đang lột da tuần lộc bên hiên nhà. Bạn có thể đến gần hỏi han và quan sát, mọi người rất vui vẻ chia sẻ", Robin nói.

Theo Robin, chính những nét truyền thống và sự ấm áp đã thu hút du khách quay trở lại. Ngay cả những người trẻ rời đi học tập, làm việc cũng thường trở về nhà và anh không ngoại lệ.

Robin từng sống ở nhiều nơi nhưng luôn bị thôi thúc quay về. Tên thành phố Utqiaġvik cũng mang ý nghĩa "nơi để quay về", gợi nhớ truyền thống di cư theo mùa của người Iñupiat trước khi trở lại quê hương.

"Dù chúng tôi đi đâu, đây vẫn luôn là nơi để quay về", Robin nói.

Anh Minh (Theo CNN)