7 hours ago
3
Quảng Cáo
0943778078
Các cuộc bầu cử sơ bộ gần đây cho thấy ông Trump đang siết quyền kiểm soát đảng Cộng hòa, khi nhiều nghị sĩ từng phản đối ông lần lượt thất cử.
Kết quả bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa ở bang Kentucky ngày 19/5 cho thấy nghị sĩ Thomas Massie đã thất bại trong nỗ lực tái cử vào Hạ viện. Ông Massie nhận 45,2% số phiếu, thấp hơn gần 10 điểm phần trăm so với đối thủ Ed Gallrein, cựu đặc nhiệm SEAL của Hải quân Mỹ, người được Tổng thống Donald Trump ủng hộ.
Trong nhiều tháng qua, ông Trump liên tục công kích Massie trên mạng xã hội và tại các cuộc vận động tranh cử. Ông gọi Massie là "nghị sĩ Cộng hòa tồi tệ ngay từ ngày đầu", đồng thời công khai hậu thuẫn cho Gallrein.
Thất bại của Massie là dấu hiệu mới nhất cho thấy ông Trump đang siết chặt quyền kiểm soát đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Ông chủ Nhà Trắng muốn loại bớt những nghị sĩ không ủng hộ nghị trình hành pháp của mình và thay bằng các ứng viên trung thành hơn.
"Làm việc với Massie thật kinh khủng. Tôi không nghĩ ông ta là đảng viên Cộng hòa. Tôi nghĩ ông ta là đảng viên Dân chủ", ông Trump nói ngày 19/5.
Tổng thống Donald Trump trong khuôn viên Nhà Trắng ngày 19/5. Ảnh: AP
Các nhà phân tích cho rằng vòng bầu cử sơ bộ đang trở thành công cụ giúp Tổng thống Trump tái định hình đảng Cộng hòa trước tháng 11, thời điểm đảng này phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Hạ viện.
Theo bình luận viên Siobhan Hughes của Washington Post, Nhà Trắng dường như coi các cuộc bầu cử sơ bộ là cơ hội để thanh lọc nội bộ đảng Cộng hòa, hướng đến mục tiêu đưa những ứng viên trung thành với ông Trump vào quốc hội, tránh lặp lại những cuộc nổi loạn nội bộ từng nhiều lần khiến chương trình nghị sự của ông Trump bị cản trở trong nhiệm kỳ đầu.
Đảng Cộng hòa từng tồn tại nhiều xu hướng khác nhau, từ bảo thủ tài khóa, can thiệp đối ngoại cho tới trung dung, theo khuynh hướng tự do. Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ ông Trump định hình phong trào Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA), không gian dành cho các tiếng nói khác biệt trong đảng dần thu hẹp, trong khi ảnh hưởng của MAGA ngày càng tăng.
"Nếu bạn đứng về phía đối lập với ông Trump trong các cuộc bầu cử sơ bộ, khả năng rất cao đó sẽ là một ngày tồi tệ với bạn", chiến lược gia Cộng hòa Scott Jennings nhận định. "Lời nói và đánh giá của ông Trump là yếu tố quan trọng nhất với cử tri Cộng hòa khi bỏ phiếu. Trong nhiều trường hợp, đó là tất cả".
Massie được bầu làm hạ nghị sĩ Kentucky năm 2012, sau đó tái đắc cử thêm 6 nhiệm kỳ. Do đã thất bại trong bầu cử sơ bộ, hạ nghị sĩ 55 tuổi này sẽ rời nhiệm sở vào tháng 1/2027.
Quan hệ giữa Massie và Tổng thống Trump xấu đi từ tháng 7/2025, khi ông là một trong hai nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu phản đối "Đạo luật To Đẹp", văn kiện thiết lập ngân sách cho hầu hết nghị trình nhiệm kỳ hai của ông chủ Nhà Trắng. Đạo luật sau đó vẫn được quốc hội thông qua và ông Trump ký ban hành.
Massie còn bỏ phiếu ủng hộ hạn chế chiến dịch chống ma túy mà ông Trump triển khai ở vùng Caribe, phản đối Mỹ can thiệp quân sự vào Iran. Ông cũng là một trong số ít nghị sĩ Cộng hòa tham gia nỗ lực của đảng Dân chủ nhằm buộc Bộ Tư pháp Mỹ phải công bố hồ sơ liên quan tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein.
Đây là những lý do có thể đã khiến ông Trump đặc biệt nhắm đến Massie và can dự đáng kể vào cuộc đua nội bộ đảng Cộng hòa tại Kentucky. Tổng thống Mỹ đã tới bang này hồi tháng 3 để vận động cho Gallrein. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ngày 18/5 xuất hiện cùng Gallrein tại khu vực bầu cử để kêu gọi cử tri gửi thêm "viện binh đến quốc hội" cho Tổng thống.
Dù có vị thế lâu năm tại Kentucky và được nhiều cử tri bảo thủ ủng hộ, Massie vẫn không thể chống lại sức ảnh hưởng từ Tổng thống Trump. Các đồng minh của ông Trump hậu thuẫn cho Gallrein, người tuyên bố "ưu tiên thúc đẩy chương trình nghị sự của Tổng thống và đảng, nhằm đặt Mỹ và Kentucky lên hàng đầu".
Hơn 33 triệu USD đã được chi cho quảng cáo tranh cử, biến cặp đấu Massie - Gallrein thành một trong những cuộc bầu cử sơ bộ Hạ viện tốn kém nhất lịch sử Mỹ.
Phát biểu thừa nhận thất bại trước người ủng hộ tối 19/5, Thomas Massie mỉm cười và pha trò, dù lộ rõ tiếc nuối. "Chúng tôi đã khuấy động điều gì đó", Massie nói. Ông thêm rằng "đất nước đang khao khát những người đặt nguyên tắc lên trên đảng phái", nhưng không đề cập kế hoạch chính trị tương lai của bản thân.
Massie không phải lúc nào cũng đối đầu ông Trump trong đảng Cộng hòa. Ông cho biết bản thân đã bỏ phiếu ủng hộ Tổng thống "90% số lần", nhưng thêm rằng lãnh đạo Mỹ cùng đồng minh "muốn có sự tuân thủ tuyệt đối".
"10% còn lại là lý do họ phẫn nộ. Đó là khi tôi không ủng hộ chiến tranh hay không đồng ý đẩy đất nước đến vỡ nợ", Massie nói.
Không chỉ Massie, nhiều chính trị gia Cộng hòa từng bất đồng với Tổng thống Trump đang lần lượt thất thế. Bill Cassidy, thượng nghị sĩ bang Louisiana từng bỏ phiếu ủng hộ luận tội ông Trump liên quan vụ bạo loạn tại Đồi Capitol năm 2021, thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ tuần trước sau nhiều năm bị phe MAGA công kích.
"Đây là lời nhắc quan trọng rằng dù tỷ lệ ủng hộ chung suy giảm, ông Trump vẫn rất được lòng cử tri Cộng hòa trong nền tảng MAGA", chiến lược gia Cộng hòa Jon Fleischman nhận định về kết quả tại bang Louisiana.
Xu hướng đó còn được thể hiện trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày 19/5 để chọn người kế nhiệm thượng nghị sĩ Mitch McConnell, một trong những chính trị gia Cộng hòa quyền lực nhất Mỹ và có ảnh hưởng lớn tại bang Kentucky. Quan hệ giữa McConnell và Tổng thống Trump rạn nứt, sau khi thượng nghị sĩ bác bỏ các cáo buộc cho rằng cuộc bầu cử năm 2020 có gian lận.
Đây là vòng đối đầu giữa Andy Barr, ứng viên được ông Trump hậu thuẫn, với Daniel Cameron, cựu tổng chưởng lý bang Kentucky, được xem là học trò chính trị của McConnell. Kết quả, Barr đã đánh bại Cameron, sau khi nhận được sự ủng hộ công khai của ông Trump.
Tại bang Texas, ông Trump tiếp tục gây chú ý khi công khai ủng hộ tổng chưởng lý Ken Paxton thay vì thượng nghị sĩ đương nhiệm John Cornyn. Dù Cornyn có tỷ lệ bỏ phiếu ủng hộ ông Trump rất cao, Tổng thống vẫn cho rằng nghị sĩ này "không đứng về phía mình trong giai đoạn khó khăn".
Hạ nghị sĩ Thomas Massie phát biểu tại Hebron, bang Kentucky tối 19/5. Ảnh: AP
Việc loại bỏ những tiếng nói như vậy giúp ông Trump củng cố quyền kiểm soát đảng và giảm nguy cơ phản kháng nội bộ trong tương lai. Tuy nhiên, chiến lược này cũng làm dấy lên lo ngại rằng đảng Cộng hòa có thể trở nên đồng nhất quá mức quanh cá nhân Tổng thống.
Tại Kentucky, một số cử tri trẻ nói họ ủng hộ Massie vì xem ông là chính trị gia độc lập hiếm hoi dám chống lại áp lực từ Washington.
"Tôi thích Thomas Massie vì ông ấy không bị mua chuộc", Mason Hutton, 19 tuổi, nói với Wall Street Journal.
Như Tâm (Theo CNN, WSJ, AP)
