Đạo diễn - NSƯT LÊ ÁNH TUYẾT - kể chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại

Vở diễn đưa khán giả trở về những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp tại Huế - nơi những thiếu niên mới 13, 14 tuổi đã bước vào hành trình trưởng thành bằng lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu.

Trải nghiệm cảm xúc

Chuyển thể tiểu thuyết "Tuổi thơ dữ dội" thành nhạc kịch là một lựa chọn không dễ. Tác phẩm của nhà văn Phùng Quán vốn được xem là một trong những tiểu thuyết đặc sắc viết về tuổi trẻ Việt Nam trong thời chiến. Điều làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm không nằm ở những trận đánh mà ở cách nhà văn đặt tuổi thơ vào giữa hoàn cảnh khốc liệt nhất để làm bật lên vẻ đẹp của lòng nhân ái, tình đồng đội và khát vọng tự do.

Đạo diễn - NSƯT Lê Ánh Tuyết. (Ảnh do nhân vật cung cấp)

Trên sân khấu lần này, đạo diễn - NSƯT Lê Ánh Tuyết cùng nhà biên kịch Bùi Hồng Quế chọn tiếp cận theo hướng nhạc kịch - một hình thức biểu đạt đòi hỏi nhịp điệu, cảm xúc và khả năng kể chuyện bằng âm nhạc, chuyển động và hình tượng thị giác.

Ê-kíp không đặt mục tiêu tái hiện chiến tranh theo lối minh họa lịch sử đơn thuần trên sân khấu mà hướng trọng tâm vở diễn hướng đến việc tạo ra một cuộc đối thoại giữa người trẻ hôm nay với thế hệ cha ông, để lịch sử không còn là những trang sách xa xôi mà trở thành trải nghiệm cảm xúc.

Đạo diễn - NSƯT Lê Ánh Tuyết cho biết: "Vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội" là sự nỗ lực của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam nhằm hiện thực hóa tinh thần phát triển văn hóa, lấy văn hóa làm nền tảng để bồi đắp con người Việt Nam phát triển toàn diện, giàu lòng yêu nước, nhân ái, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội". Vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội" dự kiến công diễn vào tháng 8-2026.

Gần gũi với công chúng

Nhìn lại hành trình sáng tạo của đạo diễn - NSƯT Lê Ánh Tuyết, có thể thấy vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội" không phải là bước đi ngẫu hứng. Xuất thân là nghệ sĩ sân khấu trước khi chuyển sang đạo diễn, chị nhiều lần chia sẻ rằng mong muốn lớn nhất không chỉ là đứng trên sân khấu để biểu đạt cảm xúc mà còn kiến tạo toàn bộ thế giới sân khấu - từ không gian, câu chuyện đến trải nghiệm của người xem.

Trong những năm qua, NSƯT Lê Ánh Tuyết để lại dấu ấn với nhiều dự án nhạc kịch và sân khấu dành cho nhiều nhóm công chúng khác nhau. Ở mảng thiếu nhi, chị từng gây tiếng vang với vở nhạc kịch "Trại hoa vàng" - tác phẩm được xem là bước đệm giúp nữ đạo diễn khẳng định tư duy dàn dựng giàu cảm xúc và gần gũi với giới trẻ. Sau đó là "Bầy chim thiên nga" - nơi chị mạnh dạn kết hợp nhạc pop, rap, chất liệu ballet cổ điển và ngôn ngữ hình thể đương đại để mở rộng biên độ biểu đạt của nhạc kịch Việt.

Không dừng lại ở sân khấu thiếu nhi, Lê Ánh Tuyết tiếp tục mở rộng phạm vi sáng tạo với các dự án quy mô lớn, như vở nhạc kịch "Khát vọng đỏ" - tôn vinh hình tượng Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình bằng hơi thở sân khấu hiện đại; chương trình thực cảnh ca múa nhạc có sự tương tác với khán giả chủ đề "Chuyện phố thời bao cấp" - nơi ký ức đô thị được kể lại bằng âm nhạc và trải nghiệm nhập vai của khán giả.

Gần đây, chị còn đảm nhận vai trò tổng đạo diễn vở nhạc kịch "Gió nghìn năm còn kể" tại TP HCM. Nhìn vào các lựa chọn nghệ thuật ấy, có thể thấy một điểm chung: NSƯT Lê Ánh Tuyết luôn tìm cách kéo nhạc kịch ra khỏi định kiến "khó xem", để trở thành phương tiện kể chuyện gần gũi hơn với công chúng Việt Nam.

Chạm đến trái tim người xem

Bất kỳ ai từng đọc "Tuổi thơ dữ dội" đều hiểu thử thách lớn nhất không phải dựng lại chiến tranh mà là giữ được "phần tuổi thơ". Những nhân vật như: Lượm, Mừng, Quỳnh Sơn Ca, Hòa đen không hiện diện như những anh hùng được lý tưởng hóa. Các em hiện lên với đầy đủ sự tinh nghịch, non nớt, những rung động đầu đời và cả những sợ hãi rất con người. Chính điều đó khiến câu chuyện vượt khỏi khuôn khổ của một tác phẩm viết về chiến tranh để trở thành bản anh hùng ca về tuổi trẻ.

Với nhạc kịch, đạo diễn - NSƯT Lê Ánh Tuyết đứng trước bài toán dung hòa giữa tính sử thi và chất thơ, giữa cảm xúc tập thể và thế giới nội tâm nhân vật. Nếu thành công, đây có thể trở thành một hướng tiếp cận mới cho sân khấu lịch sử - nơi âm nhạc không làm nhẹ đi chiều sâu tư tưởng mà trở thành cầu nối đưa lịch sử chạm đến trái tim người xem.

Trong nhiều năm trở lại đây, sân khấu Việt Nam không thiếu tác phẩm lịch sử nhưng vẫn thiếu những dự án đủ sức kéo người trẻ trở lại khán phòng. Với vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội", NSƯT Lê Ánh Tuyết cho thấy một tư duy đáng chú ý: lịch sử không chỉ được kể lại mà cần được cảm nhận. Có lẽ đó cũng chính là điều mà nữ đạo diễn đang theo đuổi - làm sân khấu để giữ ký ức, song kể chuyện ký ức bằng ngôn ngữ của hôm nay.