‘Đi để thương’ - hành trình không mệt mỏi

Tác giả Đức Liên cho biết: "Những ghi chép trong sách được viết nên từ các chuyến đi, từ những khoảnh khắc, ranh giới giữa sự sống và mất mát trở nên mong manh hơn bao giờ hết". Anh cũng bày tỏ rằng cuốn sách được viết không định trước: "Tôi viết từ cảm xúc và không hề có sự sắp đặt, đó là trải nghiệm thực tế, được chắt lọc từ nhiều câu chuyện của những người trong cuộc".

Bìa sách Đi để yêu thương

ẢNH: TGCC

Đi để thương (NXB Hà Nội, 2026) trước hết như một cuốn nhật ký ghi lại các hoạt động của tác giả Đức Liên cùng quỹ "Khởi sự từ tâm" trong các hoạt động thiện nguyện của quỹ. Là một nhà báo, mỗi hoạt động được tác giả ghi rõ thời gian, địa điểm, những câu chuyện xúc động kèm theo hình ảnh chân thực đầy chất liệu thực tế sống động (trên 100 bức ảnh chọn lọc là công sức, chất xám đóng góp nhiệt huyết trên từng cây số của Nguyễn Anh Tuấn (Báo Thanh Niên) cùng các thành viên trong quỹ: Nguyễn Sinh Toàn, Phạm Văn Châu, Lê Công Phi và Nguyễn Đức Liên).

Cuốn sách gồm 3 phần: Giữa lằn ranh sinh tử, Kết nối những nhịp cầu và Lan tỏa và vươn xa. Mỗi phần được tác giả chia thành nhiều chương, nhờ thế bạn đọc dễ dàng hình dung được những bước chân thiện nguyện theo mỗi giai đoạn, mỗi nội dung, đối tượng mà công việc thiện nguyện hướng đến qua giọng văn giàu cảm xúc của tác giả.

Từ Bức tranh tâm dịch: Sài Gòn trọng thương…

Tác giả dành trọn phần 1 - Giữa lằn ranh sinh tử để viết về dịch Covid-19, những ngày không thể nào quên của TP.HCM nói riêng, cả nước nói chung trong bối cảnh thế giới ngưng trệ và "ngạt thở" khi đại dịch hoành hành. Phần này gồm 5 chương: Bức tranh tâm dịch: Sài Gòn trọng thương; Cuộc đua sinh tử: Giành giật từng nhịp thở; Hậu phương ấm áp: Gần 300 tấn gạo nghĩa tình; Sài Gòn vỡ trận: Những đốm lửa ấm tình người; Bếp hồng chia lửa: Chung tay cùng tuyến đầu chống dịch.

Ai đã trải qua những ngày căng thẳng đại dịch Covid-19 ở TP.HCM hẳn không thể quên những hình ảnh cũng như những câu chuyện lo lắng, thương tâm. Trong phần 1 này, qua những "phóng sự ảnh" chân thực, bạn đọc như trở lại với những ngày ám ảnh, đau thương: Chợ Bến Thành và đường phố không một bóng người, khắp nơi rào chắn, nạn nhân ra đi không có người thân… với những khu nhà phong tỏa, bệnh viện dã chiến… đầy ám ảnh.

Và đó cũng là khi tình người trở thành một loại "vaccine" đặc biệt. Những bao gạo, bó rau, máy thở… đến với người dân đang khó khăn chật vật giữa lằn ranh sống chết khi đó trở nên vô cùng quan trọng. Tác giả Đức Liên chia sẻ: "Tôi vẫn nhớ, giữa những ngày chống dịch căng thẳng, khi chúng tôi mang nhu yếu phẩm đến khu phong tỏa, một người xa lạ đã nắm tay tôi, không nói gì nhiều, chỉ siết nhẹ và rơi nước mắt. Khoảnh khắc đó, tôi hiểu rằng, đôi khi, người ta cần không chỉ là vật chất, mà là sự cảm thông không bị bỏ lại phía sau".

"Có những hành trình không bắt đầu từ bước chân, mà bắt đầu từ một tấm lòng", với quan niệm đó, anh cất bước. Câu chuyện kể lại giản đơn, nhẹ nhàng, nhưng đằng sau đó là sự dũng cảm, mạnh mẽ:

"Bệnh viện dã chiến nào vừa xây xong cũng lập tức kín giường. Câu nói 'Thiếu thở chỉ 2 phút là xong' của một nhân viên y tế trong ca trực cứ văng vẳng mãi trong tâm trí tôi.

Hôm sau, xe chúng tôi lại lăn bánh về phía tâm dịch.

Sài Gòn đang trọng thương.

Trận chiến này, chúng tôi không thể lùi bước".

Theo từng bước chân tác giả, bạn đọc hình dung về những câu chuyện thiện nguyện của quỹ "Khởi sự từ tâm" khi quỹ đồng hành, sát cánh với nhiều nhà hảo tâm khác: Vào tận vùng tâm dịch, quỹ cung cấp hàng trăm máy thở đến một số bệnh viện dã chiến; Thuốc và vật tư y tế trao tặng cho một số tỉnh miền Tây; gần 300 tấn gạo nghĩa tình… như câu nói của bà Đặng Thị Kim Oanh - Chủ tịch quỹ từ thiện Kim Oanh: "Trận chiến này không ai bị bỏ lại phía sau".

Tác giả Đức Liên cũng nhắc nhớ về những "bữa cơm không đồng", như Bếp Hiền ở Q.Gò Vấp (cũ), nơi các bạn trẻ phát tâm nấu 121 suất cơm trưa mỗi ngày gửi đến các chốt bảo vệ; Quán cơm chay "0 đồng Cô My" tại Q.Bình Thạnh (cũ). Dù đã ngoài 70 tuổi và phải thuê nhà để nấu nướng, hai vợ chồng già vẫn lặng lẽ trao tặng 600 suất cơm mỗi ngày... Thời điểm đó, Chủ tịch quỹ "Khởi sự từ tâm" cũng đã khởi xướng chiến dịch "Bếp hồng chia lửa" với 13.000 tô bún bò, phở và bánh canh phục vụ các y bác sĩ khắp các bệnh viện dã chiến tại Sài Gòn và Bình Dương; Chương trình từ thiện "Tri ân nguồn cội" gồm 100 tấn gạo, 4.700 phần thuốc đặc trị Covid-19 cùng số lượng lớn vật tư y tế khác giúp bà con ở Huế…

Những ghi chép trong sách được viết nên từ các chuyến đi, từ những khoảnh khắc, ranh giới giữa sự sống và mất mát trở nên mong manh hơn bao giờ hết

ẢNH: TGCC

"Khi trái tim chọn điểm tựa từ tâm"

Phần 2 của cuốn sách - Kết nối những nhịp cầu, tác giả Đức Liên kể về hành trình thiện nguyện hướng đến những phận đời còn nhiều khó khăn, đau thương khác. Sau những tháng ngày cam go nơi tuyến đầu chống dịch Covid-19, cùng tập thể quỹ "Khởi sự từ tâm", tác giả tiếp tục đồng hành với nhiều dự án như Cùng làm cha mẹ, Sóng chữa lành, Chắp cánh vươn xa, Tự lực vì chính tôi.

Qua 6 chương sách của phần 2, có thể thấy "phổ rộng" của những hoạt động thiện nguyện mà tác giả cùng đồng đội của anh đã thực hiện trong suốt 5 năm qua. Nếu Hành trình ngược ngàn: Mang theo con chữ đến vùng cao là sự đồng hành của quỹ "Học bổng Vừ A Dính" do bà Trương Mỹ Hoa - nguyên Phó chủ tịch nước làm Chủ tịch, cùng quỹ "Khởi sự từ tâm" trao học bổng cho các học sinh, sinh viên người dân tộc thiểu số, và cả con của cán bộ chiến sĩ đang ngày đêm bám trụ bảo vệ biên cương, hải đảo thiêng liêng của Tổ quốc; thì hành trình Gieo mùa xuân: Tình người ấm áp đến với các bệnh viện: Chợ Rẫy, Nhi Đồng, Đại học Y Dược, Ung Bướu để mang chút hương vị năm mới vào tận giường bệnh... Hành trình "Gieo xuân" không chỉ đến với những xóm trọ công nhân đông đúc ở Biên Hòa, Bình Dương hay những miền quê heo hút; mà còn tới với Trường Giáo dưỡng số 4, giúp những học viên thức tỉnh gửi đi "Cánh thư yêu thương"…

Những "tên việc" được nhắc qua các chương của phần 2 như: Cùng làm cha mẹ: Trách nhiệm với cộng đồng; Chắp cánh vươn xa: Sự nương tựa bình yên; Sóng chữa lành: Trái tim dành cho bệnh nhi; Tự lực vì chính tôi: Mầm sống từ những người hiến tạng cho thấy hành trình thiện nguyện không chỉ dừng ở việc hỗ trợ tài chính, vật chất, mà hơn hết, đó là sự thấu cảm, sẻ chia, giúp chữa lành những tổn thương; đến với những phận đời khắc khoải chờ phép màu...

Và không thể không kể đến hành trình cứu trợ người dân trong thiên tai bão lũ, được tác giả ghi lại trong phần 3: Lan tỏa và vươn xa, với những câu chuyện, những con số rưng rưng lòng người, vì nghĩa "Bầu ơi thương lấy bí cùng":

"Chúng tôi xắn quần lội sâu vào dòng nước đục ngầu để trao tận tay 20 kg gạo cho từng hộ bị ngập nặng. Ôm túi gạo nghĩa tình trên tay, cụ Tần (hơn 90 tuổi) đang ngồi trên chiếc xe lăn bất chợt bật khóc nức nở. Giọt nước mắt của cụ già gần đất xa trời lăn dài"… Từ sáu tỉnh phía bắc đang oằn mình trong tang thương sau sự tàn phá khốc liệt của cơn bão số 3 Yagi; đến Nghệ An, nơi bão số 10 Bualoi tàn phá nặng nề; đoàn cứu trợ thăm hỏi gia đình có người thân bị thiệt mạng bão lụt Phú Yên…

Những dặm dài thiện nguyện của quỹ "Khởi sự từ tâm" không chỉ in dấu chân trên dải đất hình chữ S, mà còn vươn xa ra ngoài biên giới. Đầu năm 2025, khi dư chấn của trận động đất mạnh 7,7^o Richter vừa tàn phá Myanmar, tác giả cùng đoàn thiện nguyện đã nhanh chóng lên đường. Những bức ảnh: Trao quà giúp người dân vùng tâm chấn Mandalay; Trao tặng 40 căn nhà tre cho người dân Myanmar; Cúng dường cho các chư tăng và ni ở Yangon… đã kể về hành trình thiện nguyện không biên giới đầy xúc động và ý nghĩa này. "Khi trái tim chọn điểm tựa từ tâm" thì biên độ của yêu thương là không giới hạn.

Trong Lời cảm ơn cuối cuốn sách, nhà báo Đức Liên chia sẻ: "Có người bảo làm thiện nguyện là cho đi, nhưng với tôi, đó là lúc mình nhận lại nhiều nhất, nhận lại cảm giác mình vẫn còn hữu ích cho cuộc đời này". Chính vì vậy, anh cũng tự hứa với mình: "Tôi không biết đôi chân này còn có thể đi được bao xa, nhưng tôi biết chắc một điều, chỉ cần còn bước nổi, tôi vẫn sẽ đi". Đi để thương - vì thế sẽ là những hành trình lan tỏa và tiếp nối.