Điểm nóng xung đột ngày 14-4: Mỹ triển khai kịch bản nào phong tỏa Hormuz?

Tổng thống Donald Trump đã giao cho Hải quân Mỹ nhiệm vụ khó khăn nhất từ trước tới nay trong cuộc chiến với Iran: Phong tỏa các cảng của Iran và rà phá mọi loại thủy lôi tại eo biển Hormuz. CNN cho biết nhiệm vụ này đánh dấu bước chuyển dịch lớn trong chiến sự, từ trên không tới trên biển.

Phong tỏa...

Phong tỏa là cách thức của chiến tranh kinh tế lẫn chiến tranh quân sự. Cẩm nang Newport về Luật Hải quân định nghĩa phong tỏa là “hành động thu giữ hàng cấm và việc thu giữ hoặc phá hủy tài sản của kẻ thù tìm thấy trên biển.”

Theo luật, hành động phong tỏa cần tuân theo một số quy tắc nhất định, như khai báo và thông báo, gửi cảnh báo tới các tàu có thể bị ảnh hưởng; nước thực thi phải có đủ tàu chiến và máy bay để thực thi; công bằng, không được ảnh hưởng đến tàu thuyền của bất kỳ quốc gia nào,...

Eo biển Hormuz là vùng biển hẹp, khó khăn cho mọi nhiệm vụ rà phá thủy lôi hay phong tỏa. Ảnh: CNN

Cựu sĩ quan hải quân Mỹ Carl Schuster nhận định việc Mỹ cấm tàu chở dầu và tàu thương mại tiếp cận các cảng của Iran “sẽ khó khăn về mặt thủ tục nhưng khả thi nếu Mỹ có ưu thế trên biển”.

Giới phân tích cho rằng Iran có khả năng đáp trả bằng thủy lôi, tàu cỡ nhỏ mang tên lửa, máy bay không người lái trên mặt nước, máy bay không người lái trên không, tên lửa hành trình phóng từ mặt đất cũng như tên lửa phòng không vác vai. Số vũ khí này có thể tấn công trực thăng và máy bay chiến đấu bảo vệ các tàu trên biển.

Ông Yu Jihoon - nghiên cứu viên tại Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc - cho rằng lệnh phong tỏa mang "rủi ro cao" vì những lựa chọn phản công của Iran. “Nếu Iran coi đó là hành vi vi phạm chủ quyền hoặc mở rộng chiến tranh trên biển, khả năng xảy ra xung đột quân sự cục bộ có thể gia tăng” - ông nói.

Theo cựu Đô đốc Hải quân Mỹ James Stavridis, Lầu Năm Góc sẽ cần 2 nhóm tác chiến tàu sân bay và khoảng 10 tàu bên ngoài vịnh Ba Tư tuần tra cửa vào eo biển Hormuz. 

Bên trong vùng Vịnh, ông Stavridis cho biết sẽ cần ít nhất 6 tàu khu trục của Mỹ, cùng với sự hỗ trợ từ các đối tác như Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và Ả Rập Saudi. 2 chiếc sẽ kiểm tra tàu đối phương, 4 chiếc còn lại ở gần đó đối phó với đòn phản công của đối phương.

Hải quân Mỹ huấn luyện đội đổ bộ gồm khoảng 10-14 người để kiểm soát các tàu buôn. Mỗi đội gồm một sĩ quan trực ban đóng vai trò như thuyền trưởng của tàu buôn sau khi chiếm quyền quản lý và "dẫn tàu đến nơi neo đậu hoặc cảng để giam giữ".

...Hay tịch thu?

Bà Jennifer Parker - nghiên cứu viên không thường trú tại Viện Lowy - cho rằng phương án tịch thu là lựa chọn khả thi hơn cho Mỹ để ngăn chặn Iran vận chuyển hàng hóa, thuộc phạm vị Luật Chiến lợi phẩm quốc tế.

Theo cẩm nang Newport, “các bên tham chiến trên biển” có thể bắt giữ tàu buôn và hàng hóa của đối phương bên ngoài vùng biển trung lập. Họ cũng có thể kiểm tra, lục soát, chuyển hướng và bắt giữ các tàu buôn trung lập "nếu chở hàng cấm”.

Luật Chiến lợi phẩm cũng quy định tàu buôn trung lập ở bất cứ đâu đều có thể bị tấn công như mục tiêu quân sự nếu "hỗ trợ hành động quân sự hoặc chiến đấu của địch".

“Vì vậy, thay vì chỉ phong tỏa, khả năng cao Mỹ sẽ can thiệp có chọn lọc vào hoạt động vận chuyển hàng hải theo luật về chiến lợi phẩm nhằm tác động đến các tuyến đường thủy, giảm sự kiểm soát của Iran và tạo ra đòn bẩy kinh tế” - bà Parker nhận định.