Điện Biên Phủ: Giáo trình kinh điển tại các học viện quân sự hàng đầu thế giới

Ngày 13-3-1954, quân và dân ta nổ súng tiến công tập đoàn cứ điểm của thực dân Pháp trên cánh đồng Mường Thanh, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau 56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt, chiến đấu dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, quân và dân ta đã làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy Điện Biên, chấn động địa cầu" vào ngày 7-5-1954.

Năm nay kỷ niệm 72 năm một trong những chiến công hiển hách nhất, vang dội nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.

Phương Tây nghiên cứu logistics Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954

Trong các tư liệu của Theatrum Belli - diễn đàn nghiên cứu chiến lược uy tín của Pháp, các chuyên gia quân sự thừa nhận phía Pháp đã thất bại ngay từ khâu tình báo khi đánh giá thấp khả năng tiếp vận của đối phương.

Trong tham luận nghiên cứu Dien Bien Phu May 7 thực hiện năm 2021, Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) cũng giải mật và phân tích rằng tình báo Pháp (thông qua chặn thu tín hiệu - COMINT) quá tự tin vào khả năng kiểm soát di biến động của Việt Minh. Họ cho rằng mình đã bẻ khóa được mật mã và sẽ 'đi trước Giáp hai bước'.

Tại Học viện Quân sự West Point (Mỹ) - nơi đào tạo những bộ óc quân sự hàng đầu thế giới, Điện Biên Phủ cũng được giảng dạy như một ví dụ mẫu mực về logistics.

Trong kho lưu trữ kỹ thuật số của West Point, nhiều luận văn quân sự đã phân tích kinh ngạc về phép màu xe đạp thồ. Các giảng viên tại đây chỉ ra rằng: Trong khi Pháp tin rằng việc cắt đứt các tuyến đường huyết mạch sẽ khiến Quân đội Việt Nam kiệt quệ, hàng vạn dân công đã thực hiện một kỳ tích vượt xa mọi lý thuyết quân sự phương Tây thời bấy giờ.

Việc vận chuyển pháo hạng nặng lên đỉnh núi bằng sức người vẫn luôn là một ẩn số trong các giờ học về nghệ thuật chiến dịch tại Mỹ. Phương Tây khó tin nổi Việt Minh có thể vận chuyển pháo hạng nặng qua địa hình hiểm trở mà không cần cơ giới.

Nghệ thuật 'vây, lấn, tấn, diệt'

Tại Học viện Quân sự Hoàng gia Sandhurst (Anh), các sĩ quan tương lai của quân đội được yêu cầu đọc cuốn The Last Valley của sử gia quân sự nổi tiếng Martin Windrow, như một cuốn cẩm nang để hiểu về sức mạnh của chiến tranh bất đối xứng.

Các bài giảng tại Sandhurst thường nhấn mạnh vào sai lầm của phương Tây khi không hiểu được tâm thế và sự hy sinh của đối phương. Windrow viết rằng người Pháp đã thua vì họ không thể tưởng tượng nổi đối phương có thể làm được những điều mà về lý thuyết là không thể.

Các học viên được nghiên cứu trận này để hiểu cách một đội quân du kích chuyển mình thành quân đội chính quy ngay trong lòng một chiến dịch lớn.

Tại Nga, Học viện Vũ trang Hợp thành Liên bang Nga (thời Liên Xô là Học viện Frunze danh tiếng) từ lâu đã coi chiến thuật 'vây, lấn, tấn, diệt' của Việt Nam là đỉnh cao của nghệ thuật chiến dịch.

Các giảng viên tại Học viện Frunze (Nga) coi hệ thống giao thông hào dài hàng trăm km bao quanh Điện Biên Phủ là một kỳ quan của nghệ thuật quân sự.

Họ giảng dạy cho học viên về cách Việt Nam đã vô hiệu hóa pháo binh và không quân Pháp bằng cách đưa trận địa áp sát vào tận hầm ngầm đối phương.

Các chuyên gia Nga phân tích rằng hệ thống hào của Việt Nam không chỉ để phòng thủ, mà còn là một vũ khí tấn công chủ động.

Chi tiết mà các giảng viên Nga hay nhắc tới là cách Việt Minh đào hào cắt ngang đường băng sân bay, triệt tiêu nguồn tiếp tế duy nhất của Pháp. Đây được coi là đỉnh cao của nghệ thuật chiến dịch - kết nối các trận đánh nhỏ thành một chuỗi hành động để tiêu diệt hoàn toàn một tập đoàn cứ điểm.

Frunze sử dụng sơ đồ hầm hào của Điện Biên Phủ để dạy về cách tiếp cận các mục tiêu kiên cố trong điều kiện đối phương có ưu thế về không quân và hỏa lực mặt đất.

Nghiên cứu vị tướng huyền thoại Võ Nguyên Giáp

Tại Học viện Quân sự West Point (Mỹ), các học viên sĩ quan nghiên cứu về Đại tướng Võ Nguyên Giáp thông qua khái niệm Chiến tranh Nhân dân.

Quyết định thay đổi phương châm tác chiến tại Điện Biên Phủ được West Point đưa vào nội dung giảng dạy về khả năng thích ứng chiến dịch, nhấn mạnh khả năng của người chỉ huy khi từ bỏ kế hoạch cũ để chọn một con đường đúng hơn.

Tại Trường Chỉ huy và Tham mưu (CGSC) - Fort Leavenworth (Mỹ), nơi đào tạo các sĩ quan trung cấp và cao cấp của quân đội Mỹ, tài liệu giảng dạy của trường thường xuyên sử dụng Chiến dịch Điện Biên Phủ và các bài phân tích về Tướng Giáp để dạy về nghệ thuật chỉ huy.

Cuốn sách Giap: The Victor in Vietnam của Peter Macdonald thường được đưa vào danh mục sách đọc bắt buộc. Tài liệu nhấn mạnh: "Tướng Giáp là người duy nhất đã đánh bại Pháp bằng một chiến lược tổng thể kết hợp giữa quân sự, chính trị và ngoại giao".

Tại các Học viện Quân sự Pháp (École de Guerre), học viên Pháp nghiên cứu Tướng Giáp với một sự tôn trọng đặc biệt như người đã biến hậu cần thành một thứ vũ khí tấn công, thay vì chỉ là sự hỗ trợ đơn thuần.

Trong các chương trình đào tạo sĩ quan tại Úc và Canada, cuốn sách Hell in a Very Small Place của Bernard Fall là nguồn tài liệu không thể thiếu để nhấn mạnh: một vị tướng giỏi là người biết tận dụng tối đa điều kiện địa hình và con người để vô hiệu hóa ưu thế kỹ thuật của đối phương.

Trong cuốn sách, sử gia Bernard Fall nhận định: Quyết định chuyển từ Đánh nhanh, thắng nhanh sang Đánh chắc, tiến chắc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 là một trong những quyết định thay đổi dòng chảy lịch sử.