1 hour ago
4
Tiến trình đàm phán về một thỏa thuận hướng đến chấm dứt xung đột ở Trung Đông đang đạt được tiến triển sau những thông tin tích cực từ các bên trung gian và liên quan. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ngày 24-5 bày tỏ hy vọng Islamabad sẽ sớm đăng cai vòng đàm phán tiếp theo giữa Iran và Mỹ trong lúc nỗ lực ngoại giao vẫn đang được thúc đẩy nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại khu vực.
Tại Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baqaei cho biết nước này đang xúc tiến hoàn tất một bản ghi nhớ với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận. Theo ông, đây là một kế hoạch dưới dạng khung đàm phán với 14 điều khoản, bao gồm những vấn đề quan trọng nhất như chấm dứt xung đột, cùng các vấn đề cốt lõi có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai bên.
Trước mắt, theo hãng tin IRNA, vấn đề hạt nhân và việc dỡ bỏ trừng phạt nhằm vào Iran không được thảo luận chi tiết ở giai đoạn hiện nay. Ngoài ra, các cuộc đàm phán về những vấn đề khác trong khung thời gian từ 30-60 ngày sẽ chỉ bắt đầu sau khi bản ghi nhớ được hoàn tất và hai bên nhất trí thông qua.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận với Iran về cuộc xung đột, trong đó có việc mở lại eo biển Hormuz, "về cơ bản đã được đàm phán xong". Trang tin Axios dẫn lời một quan chức Mỹ tiết lộ hai bên sẽ ký một bản ghi nhớ có hiệu lực trong 60 ngày và có thể được gia hạn nếu đạt được đồng thuận chung.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian (phải) tiếp ông Asim Munir, Tư lệnh Lục quân Pakistan, tại thủ đô Tehran hôm 23-5Ảnh: AP
Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa mà không áp dụng phí qua lại. Đồng thời, Iran sẽ dỡ bỏ các thủy lôi đã triển khai tại tuyến hàng hải chiến lược này nhằm bảo đảm tàu thuyền có thể lưu thông tự do. Đổi lại, Mỹ sẽ chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran và nới lỏng một số lệnh trừng phạt để Tehran có thể tự do xuất khẩu dầu mỏ.
Động thái trên sẽ mang lại cú hích lớn cho nền kinh tế Iran, đồng thời giúp tránh nguy cơ xung đột leo thang và giảm áp lực lên nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
Dự thảo bản ghi nhớ còn bao gồm các cam kết từ phía Iran rằng nước này sẽ không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời sẽ tiến hành đàm phán về việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và loại bỏ kho uranium làm giàu ở cấp độ cao của mình. Phía Mỹ sẽ đồng ý đàm phán về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các nguồn tài chính bị đóng băng của Iran trong giai đoạn 60 ngày.
Tuy nhiên, những bước đi này chỉ được thực hiện khi hai bên đạt được một thỏa thuận cuối cùng và việc thực thi thỏa thuận đó được xác định rõ ràng. Cũng trong giai đoạn 60 ngày này, các lực lượng Mỹ được điều động tới khu vực trong những tháng gần đây sẽ tiếp tục duy trì sự hiện diện, chỉ rút đi nếu đạt được thỏa thuận cuối cùng.
Tổng thống Donald Trump hôm 23-5 đã điện đàm với một số lãnh đạo Ả Rập và Hồi giáo về nội dung dự thảo, nhận được sự hậu thuẫn của tất cả. Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar cho rằng cuộc điện đàm này "đánh dấu một bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu chung là hòa bình, ổn định khu vực và sớm đạt được một giải pháp ngoại giao".
Sứ mệnh được chờ đợi tại eo biển Hormuz
Trên tàu đổ bộ RFA Lyme Bay neo đậu ngoài khơi Gibraltar - lãnh thổ hải ngoại của Anh, hàng trăm thủy thủ đã sẵn sàng cho chiến dịch rà phá thủy lôi có thể được triển khai tại eo biển Hormuz.
Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự ngày 28-2, Tehran đáp trả bằng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz. Bộ trưởng Lực lượng Vũ trang Anh Al Carns nói với hãng tin AP rằng ít nhất 6.000 tàu đã bị chặn đi qua eo biển này kể từ khi xung đột bùng phát. Theo Bộ trưởng Carns, Anh và Pháp đang xúc tiến kế hoạch dẫn đầu một sứ mệnh quốc tế nhằm bảo đảm an ninh hàng hải cho eo biển Hormuz.
RFA Lyme Bay sẽ sớm rời Gibraltar để phối hợp với tàu khu trục HMS Dragon của Anh cùng các tàu đồng minh làm nhiệm vụ hỗ trợ phòng không. Sau đó, tàu này sẽ di chuyển qua kênh đào Suez tới Vịnh Ba Tư. Điểm đáng chú ý của chiến dịch là việc sử dụng công nghệ không người lái để giảm nguy cơ cho thủy thủ. Các phương tiện không người lái dưới nước có thể quét đáy biển bằng sonar, phát hiện vật thể khả nghi và hỗ trợ phá hủy thủy lôi từ xa.
Một số hệ thống trên RFA Lyme Bay có thể được đưa sang các tàu nhỏ vận hành tự động từ "tàu mẹ" hoạt động ngoài khu vực nghi có thủy lôi, qua đó giảm số người phải trực tiếp tiếp cận vùng nguy hiểm. Ngoài ra, Anh còn đang thử nghiệm phương tiện lặn điều khiển từ xa có khả năng đặt thuốc nổ cạnh thủy lôi thay cho thợ lặn.
Ưu tiên trước mắt của Anh là mở một hành lang an toàn trên eo biển Hormuz để tàu thuyền có thể rời đi. Sau đó, hoạt động rà phá được tiếp tục để mở tuyến lưu thông theo chiều ngược lại, cho phép tàu thuyền đi vào. Tuy nhiên, nỗ lực quốc tế nhằm bảo đảm an ninh cho Hormuz sẽ chỉ diễn ra sau khi xung đột chấm dứt. Ông Carns cho biết trong lúc chờ Mỹ, Israel và Iran đạt được giải pháp phù hợp, RFA Lyme Bay cùng thủy thủ đoàn vẫn sẽ túc trực và duy trì trạng thái sẵn sàng.
Cao Lực
