Doanh nghiệp Trung Quốc thâu tóm 'ông lớn' thuốc kháng sinh Việt: Nhìn lại nhiều thương vụ khác

Doanh nghiệp dược hàng đầu Việt Nam chính thức về tay "cá mập" Trung Quốc

Thương vụ Livzon Pharmaceutical Group thông qua pháp nhân Lian SGP Holding Pte. Ltd. mua thành công 67,87% cổ phần tại Imexpharm (IMP) với giá trị khoảng 6.000 tỉ đồng đang trở thành một trong những thương vụ M&A đáng chú ý nhất ngành dược Việt.

Sau giao dịch, tập đoàn dược Trung Quốc chính thức nắm quyền chi phối doanh nghiệp nội địa thuộc nhóm dẫn đầu về năng lực sản xuất thuốc chất lượng cao.

Imexpharm hiện sở hữu 12 dây chuyền đạt chuẩn EU-GMP. Đây là lợi thế hiếm có trong bối cảnh phần lớn doanh nghiệp dược Việt mới dừng ở chuẩn WHO-GMP.

Đáng chú ý, thương vụ này không phải trường hợp cá biệt. Trong vài năm trở lại đây, hàng loạt doanh nghiệp dược lớn nhất Việt Nam lần lượt xuất hiện cổ đông ngoại nắm quyền chi phối hoặc giữ vai trò chiến lược, từ Nhật Bản, Mỹ, Đức, Hàn Quốc cho tới mới nhất là Trung Quốc.

Nếu nhìn vào nhóm doanh nghiệp dược có vốn hóa lớn nhất thị trường chứng khoán hiện nay, gần như tất cả đều đã nằm dưới sự chi phối hoặc tham gia sâu của các tập đoàn nước ngoài.

Đứng đầu ngành là Dược Hậu Giang (DHG) với vốn hóa khoảng 12.700 tỉ đồng. Từ năm 2019, Taisho Pharmaceutical đã nâng sở hữu vượt 51%, chính thức nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp dược lớn nhất Việt Nam.

Sau khi về tay "ông lớn" Nhật Bản, Dược Hậu Giang vẫn duy trì vị thế đầu ngành với doanh thu thường niên quanh 4.000-5.000 tỉ đồng. Riêng năm 2024, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu khoảng 4.885 tỉ đồng. Biên lợi nhuận gộp duy trì ở mức 44-48%, cao hơn đáng kể mặt bằng ngành, trong khi biên lợi nhuận ròng quanh 18%.

Doanh nghiệp cũng nổi tiếng với chính sách cổ tức tiền mặt cao, nhiều năm duy trì mức 35-40%, thậm chí có giai đoạn lên tới 50-75%.

Ở vị trí tiếp theo là Imexpharm với thương vụ Livzon vừa hoàn tất.

Còn nhiều doanh nghiệp khác "ngoại hóa"

Trong khi đó Dược Hà Tây (DHT) doanh nghiệp có vốn hóa khoảng 6.300 tỉ đồng cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Cổ đông chiến lược ASKA Pharmaceutical (Nhật Bản) nắm khoảng 25-35% vốn và đang có xu hướng gia tăng ảnh hưởng thông qua hợp tác sản xuất, chuyển giao công nghệ.

Không chỉ nhóm dẫn đầu, làn sóng "ngoại hóa" còn lan rộng sang nhiều doanh nghiệp dược quy mô trung bình.

Abbott Laboratories hiện nắm 51,7% vốn tại Domesco (DMC). Sau khi tập đoàn sức khỏe đến từ Hoa Kỳ tham gia chi phối từ năm 2016, Domesco ghi nhận tốc độ tăng trưởng lợi nhuận bình quân khoảng 8,7% trong giai đoạn 2011-2022.

Doanh nghiệp duy trì cổ tức tiền mặt khoảng 25%/năm, trong khi giá cổ phiếu đã tăng nhiều lần so với hơn một thập kỷ trước.

Năm 2021, gã khổng lồ dược phẩm Đức là STADA Arzneimittel gây chú ý khi mua lại 99,5% cổ phần Pymepharco (PME), sau đó tiến hành hủy niêm yết doanh nghiệp này khỏi sàn chứng khoán.

Trước khi rời sàn, Pymepharco ghi nhận doanh thu tăng từ khoảng 1.650 tỉ đồng năm 2017 lên hơn 2.000 tỉ đồng năm 2020, đồng thời duy trì cổ tức tiền mặt quanh mức 20% mỗi năm.

Ở nhóm chưa chi phối hoàn toàn nhưng sở hữu tỉ lệ lớn, Traphaco (TRA) hiện có liên minh nhà đầu tư Hàn Quốc gồm Daewoong Pharmaceutical và Mirae Asset nắm tổng cộng hơn 40% vốn.

Làn sóng gia tăng sở hữu ngoại diễn ra khi ngành dược Việt Nam đang bước vào giai đoạn mở rộng mạnh về quy mô.