Doanh nghiệp Việt tăng tốc mở rộng ra quốc tế

Doanh nghiệp Việt đầu tư ra nước ngoài hơn 1,2 tỷ USD, tăng gần 2,5 lần so cùng kỳ, tuy nhiên chuyên gia khuyến nghị tập trung chất lượng, dùng AI để tối ưu chi phí, hiểu thị hiếu quốc tế.

Đầu năm, Bộ Công Thương triển khai Chương trình "Go Global - Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2035", nhắm đến phát triển 1.000 doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Trong đó, có 20 tập đoàn lớn và 30 doanh nghiệp quy mô vừa vươn lên dẫn đầu các thị trường ngách.

Anish Daryani, Nhà sáng lập kiêm CEO Havas Moonfolks & Moonfolks Vietnam, mạng lưới tiếp thị độc lập tại Đông Nam Á, nói rằng ông nhận thấy tầm nhìn này "đang từng bước trở thành hiện thực".

Chuyên gia Indonesia lấy Vingroup làm ví dụ. Theo đó, hệ sinh thái VinFast cùng dịch vụ gọi xe Green SM đang từng bước mở rộng khắp Đông Nam Á và ngoài khu vực.

Các thương hiệu ẩm thực như Pizza 4P’s và Maison Marou cũng đã mở rộng từ TP HCM đến Jakarta, Tokyo, Singapore và New York. Ông dự báo Biti’s, Masan, Coolmate... cũng sẽ tiếp bước xuất ngoại.

Thực tế, theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho thấy trong nửa đầu năm 2026, doanh nghiệp Việt đầu tư ra nước ngoài hơn 1,2 tỷ USD, tăng gần 2,5 lần so với cùng kỳ 2025 (487,1 triệu USD).

Dòng vốn tập trung nhiều vào nông, lâm nghiệp và thủy sản; sản xuất, phân phối điện và khí đốt; xây dựng. Trong 33 quốc gia, vùng lãnh thổ nhận vốn, Lào dẫn đầu với 324,7 triệu USD, chiếm 26,9%; tiếp đến là Campuchia và Kyrgyzstan.

Nghiên cứu của UOB cũng ghi nhận nhu cầu phát triển thị trường quốc tế của doanh nghiệp Việt đang tăng. Có 7 trong 10 doanh nghiệp được hỏi đã mở rộng (bao gồm thương mại và đầu tư) ra nước ngoài năm 2025.

Trong 1-2 năm tới, có 80% doanh nghiệp định đầu tư ra nước ngoài, quy mô dự kiến bình quân khoảng 28 triệu USD, phần lớn từ 5 đến 25 triệu USD. Khu vực ASEAN, với Thái Lan, Singapore và Indonesia là những thị trường mục tiêu hàng đầu.

Động lực nào để doanh nghiệp Việt tăng tốc mở rộng ra quốc tế? Theo ông Anish Daryani, với những thay đổi mang tính cấu trúc nền kinh tế, các thương hiệu Việt đã đến lúc có điều kiện ra thế giới. Doanh nghiệp thích ứng mạnh mẽ về kỹ thuật số và lực lượng lao động tay nghề ngày càng cao cũng là lợi thế.

"Việt Nam đã xây dựng được một nền tảng vững chắc để các doanh nghiệp nội địa cạnh tranh ở quy mô khu vực và quốc tế", ông nhận định.

Báo cáo UOB thì cho rằng "ngoài tăng doanh thu, doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tìm đến thị trường quốc tế để xây dựng cơ sở sản xuất và nắm bắt các cơ hội thị trường mới". Gần 9 trong 10 sự quan tâm thuộc nghiên cứu của UOB là chọn mở rộng quốc tế trong ba năm tới.

Nói với VnExpress hồi tháng 4, Trung Nguyên Legend cho biết người tiêu dùng Trung Quốc đang dịch chuyển mạnh từ thói quen uống trà sang cà phê, đặc biệt ở các thành phố lớn. Tập đoàn này có kế hoạch phát triển gần 130 quán năm nay.

"Trung Quốc đang trở thành một trong những thị trường giàu tiềm năng cho các thương hiệu cà phê toàn cầu", Trung Nguyên Legend, nhận định.

Khuyến nghị khi mở rộng nước ngoài, ông Anish Daryani gợi ý doanh nghiệp nên vượt ra khỏi lợi thế giá "made in Vietnam". Theo nhà sáng lập Moonfolks, cạnh tranh đơn thuần bằng giá là cuộc đua xuống đáy. Các thương hiệu Việt cần xuất khẩu tài sản trí tuệ, năng lực thiết kế và câu chuyện thương hiệu.

Ví dụ, người Indonesia không chỉ mua cà phê hay mỹ phẩm, họ còn mua những tuyên ngôn về phong cách sống. Vì vậy, cần xây dựng định vị cao cấp, tạo kết nối cảm xúc và mang đến giá trị khác biệt. "Mục tiêu cuối cùng là biến thương hiệu Việt thành những lựa chọn đáng khao khát", ông nói.

Song song, doanh nghiệp cần chủ động với các rào cản pháp lý và văn hóa. Cụ thể, doanh nghiệp cần giải mã và thích ứng với hệ thống pháp lý phức tạp tại từng thị trường, từ mô hình hợp tác với đối tác địa phương đến những khác biệt trong cách thức truyền thông.

"Sẽ là sai lầm nếu cho rằng công thức thành công tại TP HCM có thể áp dụng y nguyên tại Jakarta, Manila, Bangkok hay Kuala Lumpur", ông Anish, nói.

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trợ giúp vượt qua các rào cản này, ít nhất về mặt tiếp cận thương mại. Theo ông Ethan Wang, Giám đốc toàn cầu mảng sản phẩm & dịch vụ khách hàng nền tảng B2B Alibaba, với AI, các doanh nghiệp nhỏ Việt Nam có thể sở hữu năng lực cạnh tranh tương đương những đơn vị hàng chục nhân sự.

Bởi thay vì đoán mò, AI hỗ trợ phân tích dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới để biết sản phẩm đang có nhu cầu cao, từ đó ra quyết định kinh doanh chính xác hơn. Công nghệ này cũng giúp tự động hóa từ khâu chọn sản phẩm, thiết kế hình ảnh cho đến vượt rào cản ngôn ngữ để trả lời khách hàng 24/7.

Với tiếp thị, ông Anish ví dụ ASEAN là thị trường phân mảnh cao, với những đặc trưng văn hóa riêng biệt mỗi quốc gia. Khi quảng cáo, AI có thể giúp tự động nhận diện và quản lý hàng nghìn người tiêu dùng có ảnh hưởng (KOC) ở từng nước.

"Thập kỷ tới, sự am hiểu và khả năng thích ứng với văn hóa từng thị trường đóng vai trò quan trọng trong định hình diện mạo thương mại ASEAN. Cơ hội đang rộng mở và đây chính là thời điểm để các thương hiệu Việt bước ra khỏi biên giới", ông Anish Daryani, bình luận.

Viễn Thông