Đột quỵ hai lần trong 5 ngày

TP HCMMảng xơ vữa ở động mạch cảnh trôi lên não khiến bà Hân, 72 tuổi, đột quỵ hai lần trong 5 ngày, được bác sĩ tiêm thuốc sau đó phẫu thuật phòng tái phát.

Bà Hân đột ngột yếu nửa người phải, cấp cứu tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 trong hai giờ đầu xuất hiện triệu chứng đột quỵ. Êkíp kích hoạt quy trình Code stroke để xử trí nhanh. Bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu trái, bác sĩ tiêm thuốc tiêu sợi huyết nhằm tái thông mạch máu não tắc nghẽn, sau đó chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị.

Êkíp xét nghiệm và siêu âm tầm soát để xác định nguyên nhân nhồi máu não. Kết quả cho thấy bệnh nhân hẹp 70% gốc động mạch cảnh trong trái - một trong bốn mạch máu vận chuyển oxy lên não. ThS.BS.CKI Phạm Ngọc Minh Thủy, khoa Ngoại Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết tình trạng này có chỉ định phẫu thuật bóc lớp nội mạc động mạch cảnh, vì nguy cơ cao tái phát đột quỵ. Song nếu phẫu thuật sớm dễ gây xuất huyết não, dẫn đến di chứng nặng nề.

Các bác sĩ phối hợp điều trị nội khoa tối ưu, kết hợp tập phục hồi chức năng cho người bệnh, chọn thời điểm phù hợp để phẫu thuật, giảm nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên ở ngày thứ 5 theo dõi, bệnh nhân tái phát nhồi máu não bán cầu trái, khác vị trí tổn thương ban đầu. Bác sĩ đánh giá nhiều khả năng mảng xơ vữa ở gốc động mạch cảnh bong ra và trôi theo dòng máu lên não gây đột quỵ lần thứ hai. "Đây là tình trạng ít gặp, có thể làm tăng nguy cơ tàn tật và tử vong cao hơn do tổn thương não tích lũy", bác sĩ Thủy nói.

Êkíp đổi phác đồ điều trị, đến khi tình trạng nhồi máu não ổn định mới tiến hành phẫu thuật bóc nội mạc động mạch cảnh. Bệnh nhân dị ứng với thuốc cản quang nên được uống thuốc giải mẫn cảm. Bác sĩ chụp CT tiêm thuốc cản quang nhằm khảo sát chính xác lòng động mạch cảnh trước mổ, phát hiện một túi phình nhỏ ở động mạch cảnh bên phải.

ThS.BS Nguyễn Hồng Vinh, khoa Ngoại Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết túi phình nhỏ, chưa gây triệu chứng nên không có chỉ định can thiệp, nhưng tiềm ẩn rủi ro vỡ trong khi mổ. Ở bệnh nhân này, nếu tăng huyết áp sẽ làm tăng nguy cơ vỡ túi phình động mạch cảnh phải, dẫn đến xuất huyết não. Do đó, êkíp phẫu thuật đặt một ống dẫn lưu nhằm đưa máu lên não trái trong suốt quá trình loại bỏ mảng xơ vữa, kết hợp theo dõi huyết áp động mạch xâm lấn, chỉ số oxy não để kiểm soát huyết áp phù hợp.

Ca mổ kéo dài 90 phút, bác sĩ bóc tách toàn bộ mảng xơ vữa ở động mạch cảnh, sử dụng miếng vá mạch máu chuyên dụng giúp mở rộng lòng mạch, khơi thông dòng máu lên não.

Ba ngày sau, bà Hân hồi phục hoàn toàn chức năng vận động, ngôn ngữ, xuất viện và tái khám định kỳ, duy trì tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn của bác sĩ.

Êkíp Ngoại Tim mạch phẫu thuật tái thông động mạch cảnh cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Hẹp động mạch cảnh là tình trạng thành mạch dày lên do mảng xơ vữa, làm hẹp dần lòng mạch. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ hoặc hẹp khít, dòng máu lên não bị chặn đứng, gây đột quỵ nhồi máu não. Một số yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh bao gồm rối loạn chuyển hóa lipid máu, tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động.

Theo bác sĩ Thủy, trong vòng 4,5 giờ đầu tiên sau khi khởi phát triệu chứng đột quỵ là "thời gian vàng" để cấp cứu bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch nhằm hạn chế tổn thương não. Nếu nhập viện muộn hơn, kỹ thuật thường được áp dụng là can thiệp mạch hoặc phẫu thuật.

Ngọc Châu

*Tên người bệnh đã được thay đổi

Độc giả gửi câu hỏi về tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp